Prześladowania w Kazachstanie

Kazachstan

28
ŚIP
2018
Kazachstan
Religia
Islam
Ustrój
Republika
Ranking poprzednie lata
43
ISO
KZ
Kazachstan
Kazachstan
Chrześcijan
4,63
Populacja
18.06
Dyktatorska Paranoja
Presja ze strony islamu
Życie prywatne: 12.188
Życie rodzinne : 8.894
Życie społeczne : 9.295
Życie w państwie: 11.003
Życie w Kościele : 13.386
Przemoc fizyczna: 1.296

Okres badawczy: 1. Listopad 2016 – 31. Październik 2017

Podsumowanie

1.Pozycja w Światowym Indeksie Prześladowań

63 Punktów/ Pozycja 28 (ŚIP 2017: 56 Punktów/ Pozycja 43)

Z wynikiem 63 punktów Kazachstan awansował o 7 punktów w stosunku do okresu objętego badaniami WWL 2017. Sytuacja chrześcijan pogorszyła się głównie z powodu większej liczby brutalnych incydentów: nalotów na domy chrześcijan, konfiskatę materiałów o treści chrześcijańskiej, aresztowań oraz przesłuchań. Przemoc fizyczna, również znacząco się nasiliła. Kraj, który swego czasu był jednym z najłagodniejszych w regionie pod względem prześladowań zaczyna dorównywać innym krajom Azji Środkowej. Decyzja, aby do analizy WWL nie włączać społeczności chrześcijan ekspatriantów daje lepszy obraz sytuacji panującej w kraju, lecz jednocześnie przyczynia się do wyższego wyniku punktowego.

2. Główne siły napędowe prześladowań

Dyktatorska paranoja (Duże natężenie): Żadna aktywność religijna wykraczająca poza instytucje prowadzone i kontrolowane przez państwo nie jest dozwolona. Presja ze strony władz nasiliła się znacząco od roku 2015, a liczba nalotów oraz chrześcijan przesłuchiwanych i przetrzymywanych w aresztach wzrosła w okresie objętym badaniami WWL 2018. Powszechnym jest przekonanie, iż członkowie kościołów protestanckich to naśladowcy obcej sekty, której jedynym celem jest szpiegostwo oraz zniszczenie obecnego systemu politycznego. Z tej perspektywy należy ich nie tylko kontrolować, ale także, jeśli to niezbędne nawet całkowicie wyplenić.

Islamski ekstremizm (Średnie natężenie): Rdzenni mieszkańcy (którzy są muzułmanami) nawracając się na chrześcijaństwo muszą liczyć się z presją, a czasem nawet przemocą fizyczną ze strony rodziny, znajomych oraz członków lokalnych społeczności, którzy zmuszają ich do powrotu na łono poprzedniej religii. Niektórzy konwertyci są zamykani na dłuższy czas przez własne rodziny, bici, a ostatecznie nawet wykluczani ze społeczności. Lokalni mułłowie głoszą nauki nasycone wrogością wobec nich, co dodatkowo nasila odczuwaną presję. W efekcie konwertyci robią co mogą, by ukryć swą wiarę, stając się tak zwanymi krypto-chrześcijanami.

Sprawcy prześladowań

Urzędnicy rządowi oraz partie polityczne to sprawcy, których można w sposób bezpośredni powiązać z siłą napędową prześladowań, jaką jest dyktatorska paranoja. To właśnie oni odpowiedzialni są za naciski pochodzące ze strony władz. Dalsza rodzina, niechrześcijańscy przywódcy religijni oraz zwykli obywatele to sprawcy, których można powiązać z represjami ze strony islamskiego środowiska wycelowanymi w szczególności w konwertytów nawróconych na chrześcijaństwo. Zatem są oni odpowiedzialni za obecność siły napędzającej prześladowania, jaką jest islamski ekstremizm.

3. Kontekst

Zdrowie starzejącego się prezydenta Nazarbajewa (urodzonego 6 lipca 1940 roku) pogarsza się. Nie jest do końca jasne kto przejmie po nim władzę, ale z dużym prawdopodobieństwem będzie to reprezentant tej samej szkoły, co daje nikłe możliwości zmian.

Kolejną ważną kwestią jest znaczący rozmiar etnicznej mniejszości rosyjskiej zamieszkującej północ kraju. Według danych z przeprowadzonego w roku 2009 spisu ludności 23,7% populacji Kazachstanu stanowią Rosjanie. Sytuacja ta przyprawia rząd o ból głowy, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę asertywną politykę rosyjskiego rządu z prezydentem Putinem na czele. Wydarzenia na Krymie oraz wschodniej Ukrainie są jasnym dowodem na to, że obawy Kazachów nie są bezpodstawne.

Mała, aczkolwiek wciąż rosnąca grupa islamskich bojowników, którzy przeprowadzili zakrojone na niewielką skalę ataki bombowe w październiku 2011 roku dodatkowo dokłada się do problemów, z którymi zmaga się kraj. Istnieją także doniesienia o kazachskich dżihadystach, którzy walczą u boku IS w Syrii oraz Iraku. Oficjalne dane mówią o 300 Kazachach przebywających obecnie na terenie Bliskiego Wschodu, a walczących dla IS. Według źródeł nieoficjalnych liczba ta jest dużo wyższa. Rząd wykorzystuje te informacje, a nawet wyolbrzymia zagrożenie, po to, by przyhamować ruchy społeczne i nałożyć ograniczenia na coraz więcej sfer wolności.

Chrześcijanie to nie jedyna grupa zmagająca się z prześladowaniami ze strony rządu. Cała religijna działalność poddana jest inwigilacji, muzułmanie, judaiści oraz Świadkowie Jehowy doświadczają podobnej presji.

4. Grupy chrześcijańskie dotknięte prześladowaniami

Społeczności chrześcijan ekspatriantów: Ekspatrianci wyznający chrześcijaństwo tworzą w Kazachstanie odizolowane grupy i nie są ujęci w analizie WWL jako osobna kategoria chrześcijan.

Tradycyjne wspólnoty chrześcijańskie: Grupy te, z których największą jest Rosyjski Kościół Prawosławny (RKP) nie angażują się w działania ewangelizacyjne pośród Kazachów. Ich funkcjonowanie jest raczej niezakłócone, gdyż rząd kazachski nie postrzega tej grupy, jako realnego zagrożenia dla reżimu. Co więcej rząd nie widzi żadnego interesu w prowokowaniu Rosji poprzez atakowanie RKP, a wydarzenia na wschodzie Ukrainy są tego potwierdzeniem.

Społeczności chrześcijan konwertytów: Konwertyci wywodzący się ze środowisk muzułmańskich zmagają się z prześladowaniami z całym ich impetem. Oprócz ograniczeń narzucanych im przez rząd, znajdują się oni również pod silną presją ze strony członków rodziny, znajomych oraz lokalnej społeczności. W ich przypadku ten ostatni czynnik ma zdecydowanie największą siłę.

Nietradycyjne wspólnoty chrześcijańskie: W tej kategorii przede wszystkim niezarejestrowane wspólnoty (baptyści, ewangelicy oraz zielonoświątkowcy) cierpią z powodu różnorodnych form prześladowań, zwłaszcza, że angażują się one w działania ewangelizacyjne. Wszyscy chrześcijanie objęci tą kategorią cierpią z powodu licznych nalotów, gróźb, aresztowań oraz kar grzywny nakładanych na nich przez władze.

5. Obszary życia i przemoc fizyczna

Życie prywatne: 12.188
Życie rodzinne : 8.894
Życie społeczne : 9.295
Życie w państwie: 11.003
Życie w Kościele : 13.386
Przemoc fizyczna: 1.296

Wzorzec prześladowań pokazuje, że:

  • Ogólna presja wywierana na chrześcijan w Kazachstanie wzrosła z wyniku 11.0 w okresie WWL 2017 do 11.8 w chwili obecnej.
  • Presja jest największa w obszarze życia w kościele, gdzie osiąga wynik 13.7. Kolejny obszar poddane presji to obszar życia prywatnego (zwłaszcza w przypadku osób nawróconych z islamu), gdzie wynik wynosi 12.8. Można to powiązać bezpośrednio z dwiema siłami napędzającymi prześladowania obecnymi w Kazachstanie: islamskim ekstremizmem oraz dyktatorską paranoją.
  • Wynik obrazujący przemoc wzrósł od 1.3 w okresie WWL 2017 do 3.7 w okresie bieżącym. Poza innymi odnotowano kilka incydentów przemocy fizycznej, nalotów na domy chrześcijan oraz aresztowań.

Życie prywatne: Konwersja to kwestia wzbudzająca w Kazachstanie silne reakcje. Konwertyci wywodzący się ze środowisk muzułmańskich wolą unikać odprawiania chrześcijańskich rytuałów, czy też obnoszenia się z chrześcijańskimi symbolami i takimi też materiałami w celu nie ściągania na siebie uwagi. Państwo jest wyjątkowo wrażliwe na szerzenie się “nietradycyjnych” religii, które nie są uznawane przez prawo. Protestanci to główny cel uważnej obserwacji i monitoringu oraz nalotów prowadzonych zarówno wobec osób indywidualnych, jak i całych organizacji. Konfiskata materiałów o treści chrześcijańskiej oraz nakładanie kar grzywny na chrześcijan nie są niczym obcym. Kiedy tylko konwertyta porusza kwestie wiary w kręgu swoich bliskich (a nawet i dalszych znajomych) pojawia się konflikt. Trudno jest im spotykać się nawet z innymi chrześcijanami, gdyż są bacznie obserwowani przez sąsiadów, a czyniąc to ryzykują zamknięciem w areszcie domowym przez własną rodzinę, która w ten sposób próbuje zmusić daną osobę do porzucenia swej wiary. Wszyscy chrześcijanie nie będący członkami RKP są obserwowani przez kazachskie służby specjalne (KNB).

Życie w rodzinie: W życiu kazachskich konwertytów chrzest wiary to bardzo ważny krok, który często rodzi konflikty z ich muzułmańskimi krewnymi. Islamskie cmentarze zezwalają na pochówek chrześcijan, jednak tylko wówczas, gdy pogrzeb odbędzie się zgodnie z obrządkiem islamskim. Prawo do wolności religijnej jest w Kazachstanie regularnie ograniczane, a przypadki obserwacji przez siły bezpieczeństwa są coraz bardziej powszechne. Sytuacja protestantów skomplikowała się bowiem po wprowadzeniu w roku 2011 prawa, które zabrania wszelkiej działalności niezarejestrowanym organizacjom religijnym. Dzieci protestantów są dość często szykanowane, bądź dyskryminowane z powodu wiary rodziców. Szkoły oraz inne instytucje edukacyjne korzystają z funduszy państwowych, aby organizować spotkania, których celem jest zwalczanie sekt, co oznacza także kościoły ewangeliczne. Te spotkania (będące czystą propagandą) są teoretycznie nieobowiązkowe, jednak w praktyce wszyscy obywatele są nakłaniani do uczestnictwa. Jeśli konwertyta odmówi porzucenia wiary chrześcijańskiej, to rodzina może próbować uciekać się do środków takich, jak rozwód lub odebranie praw do opieki na dziećmi. Odbyło sie także kilka spraw sądowych, w wyniku których konwertytom odebrano prawo do dziedziczenia.

Życie w społeczeństwie: Społeczności zamieszkujące wsie zawsze obserwują znanych im konwertytów. Na terenach wiejskich jedynie muzułmanie akceptowani są przez lokalne instytucje. Presja, czasem intensywna, aby konwertyta powrócił do wiary ojców jest wywierana na taką osobę w zasadzie od momentu nawrócenia. Dzieci chrześcijan są nieraz obiektem zniewag oraz szkolnej propagandy, choć póki co nikt jeszcze nie został wydalony ze szkoły tylko za to, że jest chrześcijaninem. Dostęp do edukacji niższego szczebla nie stanowi problemu, jednak edukacja wyższa oraz profesjonalne szkolenia już nie są tak łatwo dostępne dla aktywnych chrześcijan. Dyskryminacja w miejscu pracy ma miejsce głównie w sektorze państwowym. Odnosi się to przede wszystkim do Kazachów. Nauczyciel może być zwolniony za uczęszczanie do kościoła ewangelicznego. W organach ścigania dyskryminacja tego typu jest powszechną praktyką. Kodeks karny, który wszedł w życie w czerwcu 2015 roku wprowadził nowe kary grzywny oraz kary sięgające nawet sześciu lat pozbawienia wolności. Przewidziane są także kary grzywny dla organizacji, które podejmują się działalności nie ujętej w ich statucie.

Życie w państwie: W praktyce rząd oficjalnie oznajmia, że islam jest dla Kazachów, prawosławie dla Słowian, a wszystko inne jest zbędne. Choć prawo do wolności religii chronione jest przez konstytucję, w praktyce ochrona ta udzielana jest jedynie religiom i grupom religijnym, które uznawane są za „tradycyjne” zgodnie z Kodeksem Administracyjnym wprowadzonym w roku 2011. Grupy te to: islam hanaficki, rosyjskie prawosławie, rzymski katolicyzm, luteranizm oraz judaizm. Stąd też nietradycyjne wspólnoty chrześcijańskie są  wyjęte poza margines i często stają w obliczu prześladowań za prowadzenie działalności religijnej. To samo prawo z roku 2011 bardzo skomplikowało proces rejestracyjny mniejszych grup religijnych, co sprawia, że są one jeszcze bardziej narażone na prześladowania. Kazachskie media są generalnie przeciwne chrześcijanom. Całkiem sporo programów obiera sobie za cel nietradycyjne wspólnoty chrześcijańskie oraz konwertytów. Chrześcijan będących członkami tych wspólnot oskarża się o to, że nie są Kazachami, a ich postawa jest antymuzułmańska/antychrześcijańska, co w konsekwencji prowadzi do dalszych oskarżeń ze strony byłych współwyznawców o bluźnierstwo.

Życie w kościele: Uzyskanie zezwolenia na rejestrację stowarzyszenia religijnego wymaga posiadania pięćdziesięciu sponsorów będących obywatelami Kazachstanu. Działalność kościołów niezarejestrowanych jest surowo zabroniona. Postawienie budynku kościelnego obwarowane jest szeregiem wymogów oraz koniecznością posiadania własnej ziemi. Nabożeństwa wspólnot nietradycyjnych są często zakłócane, a na same wspólnoty nakłada się kary finansowe za prowadzenie nabożeństw w miejscach, które nie są oficjalnie uznane przez państwo. Sądy często interpretują wszelką działalność religijną dziejącą się poza murami budynku, jako nielegalną działalność misyjną. Prawo wymaga, aby zarejestrowane kościoły uzyskały zgodę obojga rodziców, aby osoba, która nie ukończyła 18 roku życia mogła brać udział w życiu wspólnoty. Uzyskanie zgody Komisji ds. Religii na druk, import, dystrybucję oraz sprzedaż materiałów o treści religijnej jest konieczne i tylko zarejestrowane kościoły mogą się o nią ubiegać. Zgodnie z prawem nielegalne jest zakładanie jakichkolwiek organizacji, instytucji, czy szkół o charakterze religijnym; podobnie nie jest możliwe tworzenie instytucji charytatywnych, humanitarnych, medycznych, socjalnych oraz kulturalnych przez grupy religijne.

Przemoc: W okresie objętym badaniami WWL 2018 nie odnotowano przypadków zabójstw chrześcijan. Zniszczono dwa kościoły domowe, 40 chrześcijan aresztowano, a czworo skazano – troje na krótkoterminowe kary więzienia, natomiast pastora  Bachytzhana Kaszkumbajewa wyrokiem wydanym 18 lutego 2014 roku zesłano do więzienia na 4 lata. Odnotowano dwa przypadki nękania fizycznego chrześcijan, a 22 posiadłości należące do nich zostały zniszczone. Zaatakowano osiem firm należących do chrześcijan. Jedna osoba musi się ukrywać, a jednego chrześcijanina pochodzącego z Indii deportowano.

Dalsze przykłady:

  • Policja, która 28 maja 2017 roku urządziła nalot na niedzielne nabożeństwo odbywające się w kościele baptystycznym w mieście Taraz na południu kraju zabrała 20 obecnych tam mężczyzn oraz jedną kobietę na komisariat. Tam zdjęto im odciski palców, sfotografowano i zapisano adresy zamieszkania oraz dane osobiste. Policja nałożyła karę grzywny na osiem osób bez żadnego rozpatrzenia sprawy przez sąd. (Źródło: Forum 18)
  • Adwentysta Dnia Siódmego – Iklas Kabduakazow przez cały okres WWL 2018 pozostawał w obozie pracy, gdzie zesłano go po tym, jak został skazany na dwa lata ciężkich robót w grudniu 2015 roku. Aresztowano go za prowadzenie rozmów o wierze ze studentami, którzy okazali się być zatrudnieni przez tajne służby. (Źródło: Forum 18)

6. Prognozy na przyszłość

Prawo do wolności religijnej jest już mocno ograniczone ustawami z roku 2015, a kazachski rząd stale pracuje nad zwiększeniem sprawowanej przez siebie kontroli nad całym społeczeństwem, co oznaczać będzie dalszą inwigilację, naloty na różnorodne spotkania oraz aresztowania wierzących. Rząd ucieka się do wykorzystywania zagrożenia płynącego ze strony islamskich bojowników, aby jeszcze bardziej ograniczyć wszelkie strefy wolności. Wszystko to składa się na pogorszenie sytuacji, w jakiej znajdują się chrześcijanie oraz fakt, że ich przyszłość nie wygląda optymistycznie. Presja ze strony społeczeństwa (wywierana w głównej mierze na konwertytów) powinna utrzymać się na tym samym poziomie.

Wszystkie pola są wymagane. E-mail będzie wysyłany za pośrednictwem programu pocztowego.