Prześladowania w Egipcie

Egipt

20
ŚIP
2022
Egipt
Religia
Islam
Ustrój
Republika Prezydencka
Ranking poprzednie lata
16
Egipt
Chrześcijan
16,25
Populacja
104.69
Islamski ekstremizm
Dyktatorska Paranoja
Ucisk ze strony klanu/plemienia
Życie prywatne: 14.300
Życie w rodzinie: 14.000
Życie w społeczeństwie: 13.500
Życie w państwie: 14.100
Życie w kościele: 13.600
przemoc fizyczna: 1.900

Sytuacja chrześcijan w Egipcie

Miejsce w rankingu

Miejsce 20 / 71 pkt (ŚIP 2021: Miejsce 16 / 75 pkt)

Okres badawczy: 01.10 2020 – 30.08.2021

Wnioski

Większość naruszeń wolności wyznania ma miejsce na poziomie lokalnej społeczności, np. chrześcijanki są napastowane na ulicy lub muzułmański tłum zmusza chrześcijan do wyprowadzenia się po rzekomym oskarżeniu o bluźnierstwo. Takie incydenty mają miejsce głównie na obszarach wiejskich Górnego Egiptu oraz na niektórych obszarach miejskich, gdzie aktywne są ruchy salafickie. Według doniesień chrześcijańskie kobiety i dziewczęta ze środowisk znajdujących się w niekorzystnej sytuacji są narażone na uwodzenie, przymusową konwersję i przymusowe małżeństwa. Prezydent pozytywnie wypowiada się o tradycyjnych społecznościach chrześcijańskich w Egipcie, ale słabe egzekwowanie prawa sprawia, że one także narażone są na ataki, czemu współwinne są czasami służby bezpieczeństwa. Państwo ogranicza możliwość zakładania lub prowadzenia kościołów oraz chrześcijańskich organizacji pozarządowych (NGO). Pomimo nowego prawa budowlanego dla kościołów (2016), wspólnoty mają duże kłopoty z legalizacją i budową, gdyż podlegają odrębnemu i nierównemu systemowi prawnemu, Chrześcijanie ze środowisk muzułmańskich poddawani są ogromnej presji rodzin, aby powrócić do islamu. Wielki imam Uniwersytetu Al-Azhar (jednego z najbardziej wpływowych uniwersytetów islamskich na świecie) oświadczył, że muzułmanie nie mogą nawracać się na chrześcijaństwo. Państwo uniemożliwia również oficjalne uznanie konwersji.

Profil kraju w PDF

Poniższy profil kraju jest przetłumaczonym fragmentem z Country Dossier World Watch Research, działu badawczego Open Doors. Kompletne lub skrócone dossier w języku angielskim można pobrać tutaj.

Profil kraju w PDF

Skrócony profil w PDF

1. Tło

Arabska Republika Egiptu jest republiką półprezydencką. Na papierze Egipt jest demokracją. W praktyce uprawnienia parlamentu zawsze były słabe i władza pozostaje w rękach prezydenta.  Niezależność sądownictwa jest ograniczona i nierzadko zdarza się, że rząd po prostu ignoruje orzeczenia sądowe. Po zaprzysiężeniu prezydenta Al-Sisi w 2014 roku sytuacja w Egipcie ustabilizowała się, ale prawa człowieka przeżywają kryzys. Al-Sisi rozprawił się z grupami opozycyjnymi, a tysiące jego krytyków zostało aresztowanych, zaginęło, było sądzonych przez sądy wojskowe i straconych. Pracownicy służby zdrowia, którzy odważyli się skrytykować reakcję rządu na pandemię COVID-19, zostali aresztowani na podstawie przepisów antyterrorystycznych. W 2018 r. prezydent ratyfikował ustawę o przeciwdziałaniu przestępstwom cybernetycznym i informatycznym, która pozornie ma na celu zwalczanie „ekstremizmu” i „terroryzmu”, ale w rzeczywistości daje władzom uprawnienia do blokowania niechcianych treści. Media społecznościowe są monitorowane, a krytyka rządu lub islamu nie jest tolerowana. 

Egipt stara się być wpływowym ośrodkiem islamu sunnickiego. Jest konserwatywny kulturowo i cechuje się silną tożsamość narodową. Radykalni imamowie i mniej tolerancyjne odmiany islamu mają znaczące wpływy w szczególności na obszarach wiejskich i ubogich (gdzie mieszka wielu chrześcijan).  Według doniesień chrześcijańskie kobiety i dziewczęta znajdujące się w niekorzystnej sytuacji życiowej są narażone na uwodzenie, konwersję i małżeństwa wymuszane przez członków radykalnych grup islamistycznych. Cały kraj podzielony jest na chrześcijan i muzułmanów. Widoczna jest dyskryminacja chrześcijan w zatrudnieniu, zwłaszcza w instytucjach rządowych. Powszechne jest bojkotowanie firm należących do chrześcijan. Dzieci na wsiach często przedwcześnie opuszczają szkołę, aby pomóc rodzinie. Chrześcijanie narażeni są na ataki tłumów, które mogą być wywołane plotką o rzekomym bluźnierstwie lub otwarciu nowego kościoła. Aby rozwiązywać lokalne konflikty, władze często stosują tak zwane „sesje pojednawcze”, co często skutkuje tym, że muzułmańscy napastnicy nie ponoszą kary, a w społeczeństwie utrwala się przekonanie o bezkarności w sprawach, w których poszkodowanymi są chrześcijanie.

Szacuje się, że 85% Egipcjan to muzułmanie, prawie wszyscy z nich są sunnitami. Chrześcijaństwo ma głębokie korzenie w Egipcie; społeczności chrześcijan są szczególnie skoncentrowane w Górnym Egipcie i w dużych miastach. Ponad 90% chrześcijan to wyznawcy Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego. Według organizacji Humanists International egipskie dowody osobiste zawierają rubrykę dotyczącą wyznania, która pozwala na uznanie jedynie członków trzech „boskich religii”. Osoby urodzone w krajach muzułmańskich, które porzucają islam, nie mogą zmienić wpisu w rubryce dot. religi

Kontekst religijny

Liczba wyznawców

%

chrześcijanie

16.250.000

15,5

muzułmanie

87.826.334

83,9

ateiści

88.443

0,1

agnostycy

520.800

0,5

2. Sytuacja w różnych regionach kraju

Górny Egipt, południowa część kraju, znany jest z tego, że jest bardziej konserwatywny i radykalny pod względem islamskim niż północ. Większość incydentów i ataków tłumów ma miejsce w tym regionie, przy czym gubernatorstwo Minya cieszy się najgorszą sławą i ma największą liczbę ataków na chrześcijan w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Chrześcijanie na obszarach wiejskich o niekorzystnej sytuacji ekonomicznej i w niektórych miastach na północy doświadczają prześladowań na podobnym poziomie. Ataków dokonują radykalni muzułmanie. Zwłaszcza we wsiach i miasteczkach delty Nilu. Radykalne ugrupowania islamskie, takie jak Bractwo Muzułmańskie, cieszą się poparciem w całym kraju, ale brutalni bojownicy islamscy są otwarcie aktywni jedynie w północno-wschodniej części Półwyspu Synaj. W kwietniu 2021 r. pojawiło się nagranie wideo z egzekucji Nabila Habashy Salamy, chrześcijanina z północnego Synaju, który wcześniej został uprowadzony przez Państwo Islamskie (IS).

3. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Islamski ekstremizm przybiera w Egipcie różne oblicza:  Kultura islamska uważa chrześcijan za obywateli drugiej kategorii. Pogląd ten jest źródłem dyskryminacji chrześcijan w sferze politycznej i w kontaktach z urzędami. Jej wynikiem jest powstanie środowiska, w którym państwo niechętnie szanuje i egzekwuje podstawowe prawa chrześcijan. Konwertyci na chrześcijaństwo spotykają się z ogromną presją, aby wyrzec się nowej religii w swoich rodzinach. Chrześcijanie spotykają się z islamskim ekstremizmem w życiu codziennym, w kontaktach z sąsiadami lub współpracownikami. Ostatnio doszło do kilku brutalnych ataków na chrześcijan, których sprawcami były wojujące ugrupowania islamistyczne. Niemniej jednak działalność takich grup koncentruje się głównie w północno-wschodnim Synaju.

Paranoja dyktatorska

Egipt ma długą tradycję rządów autorytarnych. W 2011 r. w wyniku masowych protestów społecznych zakończyła się wieloletnia dyktatura Hosniego Mubaraka. Następstwem tego przewrotu był kontrowersyjny wybór Mohameda Morsiego, członka Bractwa Muzułmańskiego, na prezydenta. Jego rząd został obalony w 2013 r. przez powstanie narodowe wspierane przez armię. Obecnie, po wyborach prezydenckich w maju 2014 roku i reelekcji w marcu 2018, Egiptem rządzi cywilny rząd kierowany przez byłego szefa armii Abdula Fataha al-Sisiego,  Wydaje się, że w świetle ogromnych bieżących wyzwań gospodarczych, politycznych, społecznych i w zakresie bezpieczeństwa, prawa człowieka i pluralizm demokratyczny znajdują się nisko na liście priorytetów rządu. Co za tym idzie,  wolność religijna chrześcijan jest zagrożona. 

Antagonizm klanowy

Chrześcijanie i muzułmanie funkcjonują w egipskim społeczeństwie jako dwie odrębne grupy. Podobnie jak w wielu innych krajach arabskich, tożsamość plemienne silnie oddziałuje na grupy, co może łatwo prowadzić do przemocy słownej i fizycznej wobec osób, które postawiły się poza grupą.  Konwertyci na chrześcijaństwo spotykają się ze szczególną presją ze strony najbliższych krewnych, którzy postrzegają odejście od islamu jako pohańbienie honoru rodziny. Na przykład w Górnym Egipcie wiele przypadków przemocy ze strony tłumów zdarza się, gdy chrześcijanie próbują doprowadzić do oficjalnego uznania budynku kościelnego. W takich przypadkach mamy do czynienia z mieszanką ekstremizmu islamskiego i antagonizmu klanowego, co oznacza, że mniejszość chrześcijańska musi działać ostrożnie.

4. Kogo dotykają prześladowania?

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Największym kościołem w tej kategorii jest Koptyjski Kościół Ortodoksyjny. Na terenie kraju funkcjonują również kościoły protestanckie i katolickie. Duża mniejszość koptyjska boryka się z poważnymi trudnościami, w tym z dyskryminacją w zakresie edukacji, zdrowia i ustawodawstwa, które wnoszą utrudnienia w istotne aspekty życia kościelnego. Grupa ta jest jednak tolerowana przez państwo i większość muzułmańską ze względu na jej historyczną obecność i znaczną, kilkumilionową, liczebność. Inne historyczne wspólnoty chrześcijańskie regularnie stają się celem ataków członków otaczających ich społeczności muzułmańskich. Wystarczy plotka o przekształceniu budynku w kościół, oskarżenie o bluźnierstwo (w mediach społecznościowych) lub związek chrześcijanina z muzułmanką, by doprowadzić do wybuchu przemocy. Radykalne ugrupowania islamskie nadal stanowią zagrożenie, szczególnie w regionie Synaju.

Społeczności konwertytów

Istnieje niewielka, ale rosnąca grupa chrześcijan nawróconych z islamu, którzy doświadczają przemocy, najczęściej z rąk członków rodziny. Krewni karzą konwertytów za porzucenie islamu biciem lub wyrzuceniem z domu.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

W kraju istnieje kilka grup ewangelicznych i zielonoświątkowych, niektóre z nich to drugie, trzecie, a nawet kolejne pokolenia konwertytów ze środowiska muzułmańskiego. Inne wspólnoty wywodzą się z kościołów ortodoksyjnych. Spotykają się one z presją zarówno ze strony społeczeństwa islamskiego, jak i, w mniejszym stopniu, Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego.

5. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziom przemocy i presji

Życie prywatne 12.7
Życie w rodzinie 13.2
Życie w społeczeństwie 11.5
Życie w państwie 12.7
Życie w kościele 10.8
przemoc fizyczna 10

 

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Życie prywatne

W kluczowym orzeczeniu Sądu Administracyjnego w Kairze z 2008 r. stwierdzono, że wolność praktykowania religii podlega pewnym ograniczeniom, a przejście z islamu na inną religię narusza zasady islamu i jest niedozwolone. Konwersja jest karana na gruncie przepisów o bluźnierstwie. Kilkoro chrześcijan zostało aresztowanych lub zaatakowanych przez tłum, ponieważ rzekomo obrazili islam w mediach społecznościowych. Bardzo łatwo jest zostać oskarżonym o bluźnierstwo, dlatego większość chrześcijan powstrzymuje się od rozmawiania o tym, w co wierzy, z ludźmi, których nie zna lub którym nie ufa. Wrogość społeczna wobec konwertytów jest bardzo duża i nawet pogłoski o konwersji mogą prowadzić do przemocy, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Społeczeństwo postrzega nawrócenie na chrześcijaństwo jako wstyd przyniesiony rodzinie, dlatego konwertyci są często wypędzani z domów, biciem zmuszani do powrotu do islamu. Niestety czasami są także zabijani.  Wielu chrześcijan nie ujawnia swoich przekonań. Z obawy przed prześladowaniami chrześcijanie w Górnym Egipcie są ostrożni w używaniu zewnętrznych symboli religijnych, takich jak np. krzyże w samochodach. Większość, jeśli nie wszyscy, koptyjscy chrześcijanie noszą na ramieniu wytatuowany krzyż, po którym się rozpoznają, i który umożliwia im wejście do kościoła. Jednak dzięki temu są oni również łatwo rozpoznawalni dla napastników.

Życie rodzinne

Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo nie mają możliwości zmiany wyznania w dowodzie osobistym. Wyznanie ojca jest automatycznie przenoszone na dziecko, więc dzieci konwertytów są uważane za muzułmanów. Zgodnie z prawem szariatu chrześcijanin nie może poślubić muzułmanki, a dwoje konwertytów nie może zawrzeć małżeństwa w obrządku chrześcijańskim. W przypadku przejścia na chrześcijaństwo jednego z małżonków rodzina naciska na rozwód. Nawet jeśli nie dojdzie do rozwodu, zgodnie z prawem szariatu konwertyta traci prawo do dziedziczenia i opieki nad dziećmi. Islam dominuje w systemie szkolnictwa. Dzieci chrześcijan koptyjskich mają w szkole lekcje religii chrześcijańskiej, ale nadal muszą studiować literaturę islamską i Koran w ramach programu nauczania. Niekiedy szkoły nie oferują zajęć religii chrześcijańskiej, a uczniowie chrześcijańscy muszą uczęszczać na zajęcia z religii islamskiej. Można tego uniknąć w prywatnych szkołach chrześcijańskich, ale oczywiście nie wszystkich stać na posłanie dzieci do takich szkół. 

Życie w społeczeństwie

Dyskryminacja w zatrudnieniu jest szeroko rozpowszechniona. Chrześcijanie nie są zatrudniani w służbach wywiadowczych, niedostępne są dla nich wysokie stanowiska w armii i są niedostatecznie reprezentowani na wysokich stanowiskach rządowych. W ostatniej dekadzie w narodowej drużynie piłkarskiej nie było ani jednego chrześcijańskiego zawodnika, choć chrześcijanie stanowią ponad 10% populacji. Dyskryminacja doprowadziła do dużej aktywności przedsiębiorczej wśród chrześcijan, ponieważ nie mogą oni liczyć na zatrudnienie przez państwo lub prywatnych pracodawców. Presja i dyskryminacja chrześcijan wzrasta na obszarach biednych i wiejskich, zwłaszcza w Górnym Egipcie. Lokalne grupy islamistów wiedzą, gdzie mieszkają chrześcijanie i obserwują ich, aby upewnić się, że nie ewangelizują ani nie znieważają islamu w inny sposób. W ostatnich latach odnotowano kilkanaście przypadków ataków na chrześcijan za rzekomą obrazę islamu lub rzekomy związek z muzułmańską kobietą. Obecność policji i egzekwowanie prawa na obszarach wiejskich bywa niewystarczająca, dlatego ataki tłumów często pozostają bezkarne. Na poziomie państwowym agencje bezpieczeństwa i wywiadu szpiegują konwertytów i próbują zmusić ich do dostarczania informacji na temat działalności wspólnot. Chociaż wszystkie kobiety doświadczają różnych form molestowania (na tle seksualnym), kobiety, które nie zakrywają głowy i twarzy, w tym wszystkie chrześcijanki, są szczególnie narażone na ataki.

Życie w państwie

Artykuł 64 konstytucji stanowi, że „wolność wyznania jest absolutna”, a jednak konwertyci z islamu nie są chronieni. Uznani przez państwo chrześcijanie mogą swobodnie zarządzać swoimi prawami dotyczącymi statusu osobistego i spraw religijnych, ale w sprawach między muzułmaninem a niemuzułmaninem obowiązuje prawo szariatu. W przypadku gdy konwertyci próbują formalnie zmienić zapis dot. wyznania w dokumentach, jest bardzo prawdopodobne, że władze poddadzą ich inwigilacji i będą ich ścigać na podstawie przepisów o bluźnierstwie. Konsekwencją domniemanego bluźnierstwa i występowanie przeciwko rządowi może być aresztowanie, tortury i kara więzienia. Złe traktowanie konwertytów przez członków rodziny jest uważane za wewnętrzną sprawę rodziny i nie podlega karze. 

Życie w kościele

Kościoły rzadko przyjmują konwertytów, aby uniknąć oskarżeń o prozelityzm ze strony rządu i społeczeństwa, co może prowadzić do ataków lub zamknięcia kościoła ze „względów bezpieczeństwa”. Policja i agencje wywiadowcze mają prawo zażądać harmonogramu wszystkich wydarzeń, które mają miejsce w kościele. Są one uprawnione do odwoływania imprez pod pretekstem ochrony bezpieczeństwa narodowego. Policjanci w cywilu czasami biorą udział w nabożeństwach kościelnych, aby kontrolować głoszone treści. Wspólnoty spotykają się z utrudnieniami, a nawet przemocą, gdy próbują zalegalizować budowę kościoła zgodnie z ustawą o budownictwie kościelnym z 2016 roku. Pomimo tego, że od  czasu wprowadzenia ustawy zalegalizowano ponad 1000 kościołów, wiele innych nadal czeka na formalne zatwierdzenie. W niektórych regionach można organizować imprezy kościelne na zewnątrz, jednak wiele wspólnot tego nie robi, ponieważ mogą być one interpretowane jako wyzwanie dla islamu.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

  • 62-letni koptyjski chrześcijanin, Nabil Habashy Salama, został stracony przez IS, a nagranie z egzekucji zostało opublikowane wraz z groźbami śmierci pod adresem wszystkich chrześcijan w Egipcie. Kolejną ofiarą IS był Sobhy Samy Abdul Nour, także porwany i zabity przez terrorystów.
  • Ramy Kamil, chrześcijański aktywista koptyjski, który walczy o prawa dla chrześcijańskiej mniejszości koptyjskiej, od ponad dwóch lat przebywa w więzieniu bez procesu pod zarzutem terroryzmu. 
  • Kilkunastu chrześcijan zostało aresztowanych pod zarzutem bluźnierstwa, często po umieszczeniu w mediach społecznościowych wpisów w jakiś sposób związanych z islamem.

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Rok

Miejsce

Pkt

2022

20

70,88

2021

16

75,07

2020

16

75,71

2019

16

75,73

2018

17

69,88

Czteropunktowy spadek wyniku Egiptu w ŚIP 2022 w porównaniu z ŚIP 2021 spowodowany był głównie mniejszą liczbą zgłoszonych incydentów z użyciem przemocy, w tym przede wszystkim mniejszą liczbą ataków na budynki kościelne. Mniejsza liczba incydentów jest prawdopodobnie wynikiem pandemii COVID-19, ponieważ Egipcjanom kazano pozostać jak najwięcej w domach, a kościoły znacznie ograniczyły swoją działalność. Niemniej jednak poziom przemocy wobec chrześcijan jest bardzo wysoki. Wśród innych zgłoszonych incydentów jest co najmniej ośmiu zabitych i ponad 50 ataków na chrześcijan. 

7. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety: Chrześcijanki znajdujące się w niekorzystnej sytuacji życiowej głównie na obszarach wiejskich i w biednych miastach. Są często na różny sposób nakłaniane lub przymuszane do małżeństw poprzez uwodzenie, gwałt i przymusową konwersję przez siatki islamistów. Policja często pozostaje bierna na tego typu akty przemocy. Wiele kobiet uznaje się za zaginione. W rezultacie wiele kobiet żyje w strachu. Chrześcijańskie dziewczęta nakłaniane są do wyjścia za mąż obietnicami korzyści; często są one niepełnoletnie i pochodzą z rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Kobiety nawrócone z islamu są zamykane w areszcie domowym, bite, a nawet zabijane w obronie „honoru” rodziny. Kobiety zamężne straszone są rozwodem i utratą prawa do opieki nad dziećmi. W wielu przypadkach tak właśnie rodzina karze je za odejście od islamu.

Mężczyźni: Bardzo mała liczba chrześcijan jest zatrudniania na wysokich stanowiskach wojskowych i państwowych. Szczególnie na obszarach wiejskich młodzi mężczyźni mają trudności ze znalezieniem pracy, a przynależność religijna stawia ich w niekorzystnej sytuacji. Mężczyźni, którzy zazwyczaj są głównymi żywicielami swojej rodziny, nie są w stanie zapewnić jej utrzymania. Obciążenia spowodowane bezsilnością i brakiem perspektyw odpowiadają za wzrost wskaźnika przemocy domowej i rozwodów. Islamiści wykorzystują trudności finansowe rodzin do nawracania młodszych mężczyzn na islam, wabiąc ich korzyściami finansowymi. Chrześcijanie są nadal porywani dla okupu i zabijani. 

8. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Inne grupy religijne, które spotykają się z nietolerancją, dyskryminacją i prześladowaniami w Egipcie, to muzułmanie szyiccy i suficcy, bahaici, mormoni i świadkowie Jehowy. Szyiccy muzułmanie są szczególnym celem sunnickich bojowników, co sprawia, że otwarte wyznawanie i praktykowanie wiary jest dla nich niebezpieczne. Władze odmawiają uznania mormonów, bahaitów i Świadków Jehowy, co utrudnia im posiadanie miejsc kultu. Misjonarski zapał i związana z nim działalność takich grup uważane są za nielegalne, a ich zwolennicy spotykają się z wrogością zarówno ze strony urzędników państwowych, jak i społeczeństwa, w tym egipskich chrześcijan. Ateiści także są narażeni na przemoc, zwłaszcza osoby aktywne w sieciach społecznościowych.

9. Modlitwa

Módl się za Egipt:

  • O stabilną i przynoszącą satysfakcję pracę dla chrześcijańskich mężczyzn, aby mogli zapewnić środki do życia swoim rodzinom.
  • O ochronę i powodzenie dla chrześcijańskich kobiet.
  • Aby Bóg zmienił serca wpływowych lokalnych liderów, aby dostrzegli i doceniali wkład, jaki chrześcijanie wnoszą do społeczeństwa.

Egipt: informacje i pomoc

Wiadomości

Najnowsze wiadomości z Egiptu

Przeczytaj tutaj najnowsze wiadomości i osobiste relacje prześladowanych chrześcijan z krajów należących do Światowego Indeksu Prześladowań i zaprenumeruj nasz bezpłatny magazyn.

Pomódl się

Pomódl się

Modlitwa jest pierwszą rzeczą, o którą proszą nas prześladowani chrześcijanie i dlatego jest istotną częścią naszej posługi. Dowiedz się tutaj, jak możesz modlić się za prześladowanych chrześcijan.

Darowizna

Darowizna

Bez Waszego zaangażowania nasza globalna posługa nie byłaby możliwa. Twoje wsparcie finansowe zmienia życie prześladowanych chrześcijan!