Nigeria

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Chrześcijanie cierpią z powodu dławiącego wolność połączenia islamskiego ekstremizmu, wrogości etniczno-religijnej, paranoi dyktatorskiej oraz przestępczości zorganizowanej i korupcji. Głównie w północnych stanach, gdzie obowiązuje szariat, chrześcijanie są pozbawieni podstawowych wolności. Na całej północy chrześcijanie cierpią z powodu przemocy ze strony islamskich bojowników walczących w ramach różnych ugrupowań. Większość aktów przemocy wobec chrześcijan jest dokonywana przez muzułmańskich bojowników Fulani i „bandytów” wywodzących się z Fulani. Liczba ta jest większa niż liczba ataków popełnianych łącznie przez Boko Haram i ISWAP (ORFA, sierpień 2024 r.).

W ostatnich latach przemoc wzrosła i rozlała się na południowe stany. Większość z nich dokonywana jest przez muzułmańską milicję Fulani ukrywającą się w lasach południowych stanów i przeprowadzającą ataki w stylu partyzanckim. Kolejnym czynnikiem zwiększającym zagrożenie na południowym wschodzie jest separatystyczna grupa o nazwie Rdzenni Mieszkańcy Biafry (ang. Indigenous People of Biafra, IPOB). IPOB gnębi i prześladuje chrześcijan, a zwłaszcza chrześcijańskich przywódców, którzy nie chcą dostosować się do ich ideologicznych wymagań.

W wielu południowych stanach można zaobserwować odrodzenie tradycyjnej religii afrykańskiej, czasami ze wsparciem rządów stanowych, co może prowadzić do ucisku klanowego. Chrześcijanie są zmuszani do przestrzegania tradycyjnych religii, które są sprzeczne z ich przekonaniami.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Demokratyczna transformacja Nigerii nastąpiła dopiero w 1999 r., kiedy zakończyły się 16-letnie rządy wojskowe. Zgodnie z konstytucją Nigeria jest państwem świeckim. Od 1999 roku prawo szariatu zostało ustanowione w 12 północnych stanach.

Od 2015 r. do 2023 r. prezydentem kraju był Muhhamuadu Buhari z partii APC (All Progressive Congress). Po objęciu urzędu w maju 2023 roku prezydent Tinubu doprowadził do bardziej zrównoważonego podziału kluczowych stanowisk między muzułmanami a chrześcijanami. Prezydent faworyzował muzułmanów z południowego zachodu, regionu, z którego pochodził, jednocześnie zmniejszając wpływ muzułmanów z północy. Jednym z jego priorytetów było podjęcie zdecydowanych działań przeciwko sprawcom przemocy w kraju. Jak dotąd nie zakończyło się to sukcesem.

Pochodzenie etniczne i religia odgrywają znaczącą rolę w nigeryjskiej polityce. Politycy próbują zmobilizować poparcie bezpośrednio i pośrednio, odwołując się do nastrojów etnicznych i religijnych. Kością niezgody w nigeryjskiej polityce jest podział zysków pochodzących ze znacznych zasobów ropy naftowej. Korupcja szerzy się zarówno na szczeblu stanowym, jak i federalnym.

W „kulturze przemocy” stworzonej przez wiele różnych islamskich grup terrorystycznych, chrześcijanie od lat narażeni są na niebezpieczeństwo. Znane ugrupowania to Boko Haram, ISWAP, Ansaru, a ostatnio Lakurawa i Mahmuda. W wielu przypadkach inspiracją dla ich islamskich purystycznych programów był Ruch Izala, założony w 1978 r. w Jos, w stanie Plateau. Zaczęło się od grupy reformatorskiej mającej na celu wyeliminowanie innowacji religijnych i promowanie Sunny, tradycyjnych praktyk i stylu życia Proroka Mahometa.

Konflikt, który kiedyś dotyczył głównie religii, ostatnio zmienił się w wojnę etniczno-religijną prowadzoną przez muzułmańskich bojowników Fulani przeciwko chrześcijanom (i coraz częściej przeciwko muzułmanom Hausa). Milicje atakują głównie chrześcijańskie wioski w kilku północnych stanach. Uprowadzają, gwałcą i zabijają ludzi, niszczą budynki i zbiory lub zajmują pola uprawne. Stały napływ Fulani z sąsiednich krajów w ostatnich latach zwiększa zagrożenie przemocą. Przemoc sięga coraz dalej na południe.

„Biznes uprowadzeń” to zjawisko, które wzbudza strach i prowadzi do „międzypokoleniowego bankructwa”. Rodziny uprowadzonych muszą zapłacić ogromny okup, żeby odzyskać swoich bliskich. Zubożenie dotyka także parafii i wspólnot chrześcijańskich, gdy porywani są duchowni, za uwolnienie których trzeba zapłacić trudne do zdobycia sumy.

Niezdolność rządu do ochrony ludności cywilnej ma złożone konsekwencje, np. negatywny wpływ na szkolnictwo, miliony dzieci skazane są na analfabetyzm, wczesne małżeństwa i ubóstwo. Takie zjawiska ułatwiają rekrutację do islamskich bojówek i nakręcają spiralę przemocy oraz ucisku.

Pod koniec 2024 r. Nigeria liczyła ponad 3,4 mln osób wewnętrznie przesiedlonych (IDPs) na skutek konfliktów i przemocy, z których wielu to chrześcijanie.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Przemocy na północnym wschodzie dopuszczały się głównie Boko Haram i ISWAP, religijne grupy ideologiczne, które jasno zadeklarowały swoje zamiary wobec chrześcijan i każdego, kto nie wyznaje ich ekstremistycznej ideologii.

Na północnym zachodzie pojawiło się wielu tzw. uzbrojonych bandytów, z których wielu wywodzi się z ludu Fulani. Działalność uzbrojonych bandytów coraz częściej ma charakter etniczno-religijny. Ich ofiarami są członkowie ludu Hausa bez względu na religię, a także chrześcijanie bez względu na pochodzenie etniczne. Chociaż nie wszystkie akty przemocy bandytów w północno-zachodniej części kraju miały powiązania z dżihadystami, wiarygodne dowody pokazują, że niektóre grupy bandytów sprzymierzyły się z siatkami dżihadystycznymi i finansowały cele dżihadystów poprzez porwania dla okupu. Region północno-środkowy, odpowiedzialny za znaczną część produkcji żywności w Nigerii, stanął w obliczu bezprecedensowej kombinacji zagrożeń ze strony istniejących i nowo powstających islamskich grup terrorystycznych, które atakują głównie społeczności chrześcijańskie (ORFA, maj 2025 r.), w tym:

• pojawienie się Lakurawy w stanach Sokoto i Kebbi;
• grupa Mahmuda rozpoczyna działalność w stanie Kwara i części stanu Niger;
• komórki terrorystyczne Ansaru rozpoczynają operacje w stanie Kogi;
• wznowienie ataków etnicznej milicji Fulani (FEM) w stanach Plateau i Benue.

Bojownicy Fulani nadal sieją największe zniszczenie i odpowiadają za większość mordów chrześcijan w Nigerii. Tym bardziej, jeśli dołączymy do tej grupy „bandytów” pochodzących od Fulani. 

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

W Nigerii należą do nich Kościół rzymskokatolicki i wyznania protestanckie, takie jak anglikanie, metodyści i luteranie. Kościoły te są brutalnie atakowane przez różne grupy religijne i etnoreligijne, a także doświadczają dyskryminacji ze strony lokalnych przedstawicieli władz, zwłaszcza w stanach północnych. 

Społeczności konwertytów

Grupa obejmuje głównie konwertytów z islamu. Muzułmańscy konwertyci na chrześcijaństwo z północnej Nigerii często muszą uciekać ze swoich domów i stanów, aby uniknąć śmierci oraz prześladowań.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Spotyka je los podobny do losu tradycyjnych społeczności chrześcijańskich. W stanach północnych wspólnoty ewangelikalne i zielonoświątkowe spotykają się z dyskryminacją ze strony władz lokalnych, a także z brutalnymi atakami na ich życie i mienie ze strony różnych religijnych i etnoreligijnych grup terrorystycznych. 

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm, wrogość etniczno-religijna, paranoja dyktatorska oraz przestępczość zorganizowana i korupcja

W Nigerii panuje kultura bezkarności, w której nie przestrzega się podstawowych praw chrześcijan, a łamanie praw chrześcijan – oraz coraz częściej także praw muzułmanów nienależących do Fulani – pozostaje bez reakcji. W 12 północnych stanach obowiązuje prawo szariatu. Brutalne ataki ze strony różnych grup religijnych i etnoreligijnych są na porządku dziennym. Były prezydent Buhari mianował muzułmanów na kluczowe stanowiska w aparacie bezpieczeństwa. Pod rządami prezydenta Tinubu kluczowe stanowiska w sektorze bezpieczeństwa są nadal zajmowane przez muzułmanów Fulani z północy. Tymczasem muzułmańscy bojownicy z plemienia Fulani w środkowej części kraju nie napotykają większej opozycji ze strony sił bezpieczeństwa.

Przywódcy religijni zachęcają do łamania praw chrześcijan poprzez głoszenie nietolerancyjnej ideologii i podżeganie do przemocy. Radykalne ugrupowania islamskie, takie jak Boko Haram i ISWAP, atakują ludność cywilną, zwłaszcza chrześcijan i muzułmanów, którzy się z nimi nie zgadzają. To samo w jeszcze większym stopniu dotyczy przemocy, której dopuszczają się pasterze Fulani i inne grupy uzbrojonych bandytów wywodzących się z Fulani. Dzieje się tak w stanach północnych i coraz częściej w stanach południowych. Sprawcami przemocy są także obywatele dopuszczający się przemocy ulicznej wobec chrześcijan, krewni (zwłaszcza w kontekście konwersji z islamu na chrześcijaństwo), partie polityczne i gangi przestępcze.

Ucisk klanowy

W wielu południowych stanach do prześladowań chrześcijan przyczynia się ucisk klanowy. Chrześcijanie podlegają poważnym karom za odmowę udziału w tradycyjnych obrzędach. Karą może być grzywna, pobicie, ale także publiczne zhańbienie (np. rozebranie do naga).

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Chrześcijańskie kobiety i dziewczęta w Nigerii są narażone na ataki muzułmańskich bojowników Fulani, Boko Haram i ISWAP oraz tak zwanych bandytów. Są gwałcone, porywane dla okupu lub w celach seksualnych i zabijane. Kolejnym zagrożeniem jest oskarżenia o bluźnierstwo. Powszechne małżeństwa dzieci zwiększają podatność dziewcząt na zagrożenia. Kobiety często są świadkami pobicia lub śmierci swoich mężów i synów. W obozach dla uchodźców wewnętrznych chrześcijańskie kobiety i dziewczęta są narażone na przemoc seksualną oraz przymusowe małżeństwa.

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• odebrania prawa do opieki nad dziećmi;
• nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• śmierć;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna;
• przemoc słowna. 

Mężczyźni

Chrześcijańscy mężczyźni i chłopcy w Nigerii są zabijani przez muzułmańską milicję Fulani i inne grupy terrorystyczne. Ocaleni są zmuszani do wstępowania w szeregi grup terrorystycznych. Mężczyźni spotykają się z systemową dyskryminacją w edukacji, zatrudnieniu i biznesie. W obozach dla przesiedleńców wewnętrznych mężczyźni doznają głębokiej traumy, kiedy są świadkami przemocy wobec swoich żon i córek. Niektórzy próbują wrócić do swoich wiosek, aby uprawiać pola i pomóc swoim rodzinom przetrwać, ale grozi im śmierć.

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• odebrania prawa własności/prawa do dziedziczenia;
• dyskryminacja w edukacji;
• nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• uwięzienie;
• pobór do wojska/milicji/służba wbrew sumieniu;
• śmierć;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik presji wzrósł o 0,6 pkt w porównaniu z ŚIP 2025. Wynik w kategorii „przemoc” utrzymuje się na najwyższym możliwym poziomie. Wprowadzenie prawa szariatu przez niektóre stany, mimo że narusza konstytucję, nie spotkało się ze sprzeciwem. Chrześcijanie i całe społeczności są nadal atakowani i żyją w strachu w wielu częściach kraju. Prezydent Bola Ahmed Tinubu nie spełnił swojej obietnicy podjęcia zdecydowanych działań przeciwko osobom odpowiedzialnym za przemoc w kraju (The Insight, 13 czerwca 2023 r.). Chociaż okres badawczy ŚIP 2025 pokazał pewien spadek liczby chrześcijan zabitych w atakach islamskich grup terrorystycznych, liczba ofiar śmiertelnych ponownie wzrosła w okresie badawczym ŚIP 2026.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Nigerii.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

11 marca 2025 r. - 22 chrześcijan (w większości kobiety) zostało uprowadzonych ze społeczności Chibiya w okręgu Maro w Kajuru LGA w stanie Kaduna. W ten sposób Fulani chcieli wymusić zawarcie porozumienia pokojowego, które zezwalałoby uzbrojonym członkom etnicznej milicji Fulani na zamieszkanie w społeczności.

14 kwietnia 2025 r. - Zike, chrześcijańska społeczność w Bassa LGA w stanie Plateau, została zaatakowana o północy przez bojowników Fulani skandujących Allahu Akubar. Atak miał miejsce, mimo iż niecałe 3 mile od społeczności znajdowała się baza wojskowa. Zginęło 51 chrześcijan, głównie kobiet i dzieci.

W dniach 13-14 czerwca 2025 r. -chrześcijańska społeczność rolnicza Yelwata w Guma LGA w stanie Benue została poddana 4-godzinnemu atakowi bojowników Fulani, przy niewielkiej interwencji wojska. 258 osób, głównie kobiet i dzieci, zostało zabitych maczetami, zastrzelonych lub spalonych.

Życie prywatne

Konwertyci na chrześcijaństwo z islamu często są zmuszeni do opuszczenia domu rodzinnego oraz wioski, aby uniknąć prześladowań lub śmierci z rąk rodziny i lokalnej społeczności. Najmniejsza oznaka chrześcijaństwa może wiązać się z ogromnym zagrożeniem dla osoby nawróconej. W przypadku chrześcijan niekonwertytów zdradliwe może być ich imię. Ono może zdecydować o czyimś życiu lub śmierci podczas ataków islamskich grup terrorystycznych. Życie w przeważająco chrześcijańskiej społeczności na obszarach wiejskich jest bardzo ryzykowne. Ludzie żyją w ciągłym strachu.

Życie rodzinne

Chrześcijanie zmagają się z wieloma wyzwaniami w życiu rodzinnym. Konwertyci z islamu żyją w strachu przed rodziną; grozi im utrata prawa do opieki nad dziećmi lub wypędzenie z domu. Kiedy chrześcijanka zostaje wdową, zdarza się, że krewni dążą do odebrania jej dzieci, aby wychować je na muzułmanów. Chrześcijańskim rodzicom trudno jest wychowywać dzieci w duchu swojej religii w obozach dla uchodźców wewnętrznych.

Życie w społeczeństwie

W północnej Nigerii osoby o angielskim lub biblijnym imieniu spotykają się z dyskryminacją w szkołach, szpitalach i w miejscu pracy. Na obszarach zdominowanych przez muzułmanów chrześcijanie są postrzegani jako niewierni i są prześladowani. Rządzący emirowie czasami organizują porwania chrześcijańskich dziewcząt, aby wydać je za mąż za muzułmanów. Pomoc rządowa nie dociera do wspólnot chrześcijańskich w takim stopniu, w jakim powinna. Na niektórych obszarach wiejskich chrześcijanom odmówiono wody. Nawet w miastach chrześcijańskie dzielnice są czasami pozbawione usług komunalnych takich jak wywożenie śmieci. Wśród przesiedleńców wewnętrznych chrześcijanie są często pomijani przy rozdzielaniu pomocy.

Badania pokazują szczególnie trudną sytuację wysiedlonych chrześcijan (No Road Home, wrzesień 2024). Są oni ofiarami przemocy, zmagają się z trudnymi warunkami życia i doświadczają wyzwań na każdym etapie wędrówki przesiedleńczej.

Życie w państwie

Łatwo jest zostać oskarżonym o bluźnierstwo lub obrazę islamu, co zmusza chrześcijan w północnej Nigerii do zachowania szczególnej ostrożności w rozmowach z muzułmanami, ponieważ ich słowa mogą być łatwo wykorzystane przeciwko nim i mieć śmiertelne konsekwencje. W kraju panuje atmosfera bezkarności; sprawcy ataków na chrześcijan i ich własność rzadko ponoszą odpowiedzialność za swoje czyny. Chociaż konstytucja gwarantuje prawo do wolności wyznania oraz przekonań, prawo szariatu (przyjęte w 12 północnych stanach) ma moc nadrzędną. Media często informują o atakach na społeczności chrześcijańskie, nazywając je „lokalnymi starciami wewnątrz społeczności”. Media należące do muzułmanów niedostatecznie relacjonują, a czasami przeinaczają doniesienia na temat ataków muzułmanów na chrześcijan.

Życie w Kościele

Kościoły są niszczone, a przywódcy Kościołów porywani lub rozstrzeliwani. To samo dotyczy zwykłych chrześcijan. Działalność Kościoła napotyka trudności, przeszkody i podlega stałej obserwacji. Chrześcijanie nie są w stanie zdobyć gruntów pod budowę kościołów. Jawna integracja muzułmańskich konwertytów mogłaby sprowokować przemoc wobec kościoła i jego własności, więc wielu konwertytów przenosi się do bezpiecznych miejsc w innych częściach Nigerii. W atmosferze chaosu i bezkarności wypowiadanie się przeciwko łamaniu praw człowieka chrześcijan i innych Nigeryjczyków jest ryzykowne.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Nigeria zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Nigeria nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• państwo w sposób oczywisty nie chroni podstawowych praw chrześcijan (Art. 2 ICCPR);
• chrześcijanie są masowo mordowani w trakcie ataków (Art. 6 ICCPR);
• chrześcijanki są gwałcone i wykorzystywane seksualnie (Art. 7. ICCPR);
• w północnych stanach dzieci chrześcijańskie są zmuszane do przestrzegania islamskich nakazów religijnych (Art. 18 ICCPR i Art. 14 CRC);
• konwertyci na chrześcijaństwo cierpią z powodu dyskryminacji i przemocy, głównie w stanach północnych (Art 18 i 26 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Znane są przypadki ataków i uprowadzeń wyznawców afrykańskiej religii tradycyjnej (ATR). Wielu muzułmanów zostało zabitych lub uprowadzonych przez te same grupy, które mordowały i uprowadzały chrześcijan. Większość przemocy pochodzi od bojowników Fulani i grup bandyckich przeciwko muzułmanom Hausa. Szyicki Islamski Ruch Nigerii (IMN) jest nadal klasyfikowany jako organizacja terrorystyczna przez władze Nigerii od września 2025 r., a jej działalność jest uznana za nielegalną przez rząd Nigerii.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Nigerii

Open Doors jest zaangażowane w Nigerii od początku lat 90. ubiegłego wieku Naszym pragnieniem jest widzieć Kościół wszechstronny w swojej misji, który reaguje na pojawiające się prześladowania i jest widoczny w przestrzeni politycznej i społeczno-ekonomicznej. Realizujemy następujące projekty:

• życie zgodnie z Biblią/uczniostwo;
• źródła utrzymania/budowanie odporności ekonomicznej;
• reakcja na prześladowanie;
• uczniostwo i wsparcie dla nowych wierzących;
• głos proroczy.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.

• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: Research & Reports · Serving Persecuted Christians Worldwide (https://www.opendoors.org/en-US/research-reports/).

• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.