Sytuacja w Korei Północnej

Korea Północna

2
ŚIP
2022
Korea Północna
Religia
Ideologia Dżucze
Ustrój
Dyktatura z socjalistycznym systemem jednopartyjnym
Ranking poprzednie lata
1
Korei Północnej
Chrześcijan
0,40
Populacja
25.95
Presja ze strony komunizmu
Dyktatorska Paranoja
Życie prywatne: 16.700
Życie w rodzinie: 16.700
Życie w społeczeństwie: 16.700
Życie w państwie: 16.700
Życie w kościele: 16.700
przemoc fizyczna: 10.200

Sytuacja chrześcijan w Korei Północnej

Miejsce w rankingu

Miejsce 2 / 96 pkt (ŚIP 2021: Miejsce 1 / 94 pkt)

Okres badawczy: 01.10.2020 – 30.08.2021

Wnioski

W Korei Północnej nie ma wolności wyznania ani przekonań. Reżim bacznie przygląda się wszystkim obywatelom. W razie wykrycia, chrześcijanin wraz z całą rodziną zostaje deportowany do obozu pracy jako przestępca polityczny lub natychmiast traci życie. Spotykanie się z innymi chrześcijanami jest więc prawie niemożliwe i może być podejmowane tylko w największej tajemnicy. 

Nowe prawo o „myśli antyreakcyjnej” włączyło Biblię do zakazanych książek wymienionych w artykule 28, co pokazuje, że chrześcijaństwo jest nadal postrzegane przez państwo jako poważne zagrożenie.

Profil kraju w PDF

Poniższy profil kraju jest przetłumaczonym fragmentem z Country Dossier World Watch Research, działu badawczego Open Doors. Kompletne lub skrócone dossier w języku angielskim można pobrać tutaj.

Profil kraju w PDF

Skrócony profil w PDF

1. Tło

Korea Północna jest państwem komunistycznym od czasu uzyskania niepodległości w 1945 roku. Wkrótce jednak stało się jasne, że kraj nie będzie rządzony przez kolektyw, ale przez jednego człowieka, Kim Il Sunga (Kim Ir Sena). Kimilsungizm, czyli kult rodziny Kim, jest wszechobecny. Kim Il Sung zmarł w 1994 roku, a jego następcą został jego syn Kim Dzong Il, którego po śmierci w 2011 roku zastąpił jego syn Kim Dzong Un. Kim Dzong Un zajmuje wszystkie kluczowe stanowiska w państwie, co pozwala mu kontrolować parlament, rząd i wojsko. Chce, aby świat traktował Koreę Północną poważnie, dlatego koreańscy naukowcy pracują nad rozwojem technologii rakietowej i nuklearnej. Po przeprowadzeniu kilku prób jądrowych i pomyślnym przetestowaniu rakiety balistycznej, Kim Dzong Un rozpoczął ofensywę dyplomatyczną, spotykając się z prezydentami Korei Południowej, Rosji, Chin i Stanów Zjednoczonych (USA). Fakt, że chiński prezydent Xi Jinping spotkał się z Kim Dzong Unem pięć razy w ciągu 15 miesięcy między marcem 2018 a czerwcem 2019 roku, pokazuje, że Chiny są najprawdopodobniej najbliższym i jedynym sojusznikiem Korei Północnej. W sierpniu 2021 roku oba kraje zobowiązały się do przedłużenia o kolejne 20 lat traktatu o wzajemnej przyjaźni z 1961 roku.

Pierwsze spotkanie między przywódcą Korei Północnej a urzędującym prezydentem USA odbyło się w Singapurze w czerwcu 2018 roku, a kolejne w Hanoi w lutym 2019 roku. Spotkania nie przyniosły żadnych ważnych ustaleń. W czerwcu 2019 roku Donald Trump został pierwszym prezydentem USA, który stanął na północnokoreańskiej ziemi od czasów wojny koreańskiej. W spotkaniu uczestniczył prezydent Trump, Kim Dzong Un i prezydent Korei Południowej Moon Jae-in. Po spotkaniu zapowiedziano wznowienie rozmów na temat północnokoreańskiego programu nuklearnego i zniesienia międzynarodowych sankcji, jednak do tej pory nie doszło do kolejnego spotkania. 

Wybuch pandemii COVID-19 spowodował, że Korea Północna zamknęła granice z Chinami i Rosją. To zaszkodziło i tak już borykającej się z problemami gospodarce, ale także odcięło ruch transgraniczny i komunikację. Według oficjalnych oświadczeń, Korea Północna wciąż nie odnotowała ani jednego przypadku zakażenia wirusem COVID-19. Tym deklaracjom nie ufają jednak eksperci medyczni. Ryzyko poważnych niedoborów żywności wywołało obawy, że może dojść do sytuacji przypominającej klęskę głodu z lat 90., kiedy to setki tysięcy mieszkańców Korei Północnej przekroczyło granicę z Chinami w poszukiwaniu żywności pozwalającej na przeżycie. Jednak, teraz gdy większość dyplomatów i pracowników organizacji międzynarodowych opuściła kraj, dokładna ocena sytuacji jest niemożliwa. W sprawozdaniu Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. praw człowieka w KRLD z października 2021 roku stwierdzono, że głód stał się realnym zagrożeniem z powodu szczelnie zamkniętej granicy z Chinami. W teorii kobiety i dziewczęta są prawnie chronione przed nierównością płci. Gwałt, handel ludźmi, wykorzystywanie seksualne i przemoc domowa są nielegalne. Jednak przemoc wobec kobiet jest powszechna. Ponadto służba wojskowa jest obowiązkowa dla mężczyzn i kobiet. 

Kimilsungizm jest zalecaną religią narodową. Wszyscy obywatele muszą uczestniczyć w cotygodniowych sesjach samokrytyki i zapamiętać ponad 100 stron materiału ideologicznego. Nie ma wiarygodnych danych na temat religii. W kraju obecni są wyznawcy buddyzmu i konfucjanizmu, którym łatwiej niż chrześcijanom jest ukrywać swoje przekonania. Chrześcijaństwo jest postrzegane jako niebezpieczna, obca religia, z którą należy walczyć. Chrześcijanie i ich potomkowie są określani mianem „wrogów”. Wielu chrześcijan uciekło z kraju podczas wojny koreańskiej (1950-1953), a dziesiątki tysięcy zostało zabitych, uwięzionych lub wygnanych w odległe rejony kraju. Dzisiejsi chrześcijanie są albo potomkami chrześcijan sprzed wojny koreańskiej, albo należą do dziesiątek tysięcy, którzy przybyli do Chin podczas głodu w Korei Północnej w latach 90., gdzie znaleźli wiarę w chińskich kościołach.
Pod względem gospodarczym Korea Północna zmaga się z sankcjami. Zniesienie ich stanowi główny cel północnokoreańskiej dyplomacji, a ważną inicjatywą gospodarczą jest wysyłanie pracowników migrujących do innych krajów. Jednak COVID-19 pokrzyżował te cele, gdyż obecnie mniej krajów przyjmuje pracowników z zagranicy. Edukacja jest obowiązkowa, a kraj ten ma podobno jeden z najwyższych wskaźników alfabetyzacji na świecie. Chłopcy i dziewczynki realizują różne programy nauczania, opracowane zgodnie z tradycyjnymi rolami płciowymi. Rozwija się nieformalny sektor prywatny, zwłaszcza w większych miastach. Jednak w lutym 2021 r. Kongres Koreańskiej Partii Robotniczej (KWP) postanowił ograniczyć swobodnie rozwijający się sektor prywatny i przywrócić (większą) kontrolę państwa i centralizację polityki gospodarczej.
 
Pod wpływem konfucjanizmu Korea Północna opracowała system klasyfikacji społecznej zwany songbun, zgodnie z którym obywatele podzieleni zostali na trzy klasy: przyjazną (28% społeczeństwa), neutralną/niestałą (45%) i wrogą (27%). Chrześcijanie i ich potomkowie należą do klasy wrogiej. Kobietom zapewnia się równość w prawodawstwie, ale uważa się je za podległe mężczyznom. Liczbę osób posiadających dostęp do Internetu szacuje się na dziesiątki tysięcy, a każda z nich jest starannie wyselekcjonowana i podlega kontroli. 

Potencjał nuklearny Korei Północnej, choć dyskusyjny, powoduje napięcia na arenie międzynarodowej, zwłaszcza w sąsiednich Chinach. Rada Bezpieczeństwa ONZ wyraziła zgodę na silne sankcje gospodarcze, chociaż istnieją oznaki, że Chiny łagodzą ich przestrzeganie. W wyniku ściślejszej współpracy między północnokoreańskim wywiadem a chińską policją wysoki odsetek uciekinierów, są to zazwyczaj kobiety, jest identyfikowany i przymusowo deportowany do Korei Północnej. Istnieją doniesienia, że agenci północnokoreańskich służb specjalnych infiltrują kościoły w Chinach. Rząd chiński również rozprawia się z obywatelami koreańskimi w Chinach oraz z etniczną mniejszością koreańską, co ma wpływ na funkcjonowanie sieci północnokoreańskich uchodźców. Open Doors szacuje, że dziesiątki tysięcy chrześcijan przebywa w obozach pracy. W raporcie ONZ z 2020 r. zwrócono uwagę na przypadki łamania praw człowieka kobiet w obozach, w tym przemoc seksualną, zmuszanie do nagości, gwałty i zmuszanie do aborcji. Chrześcijańscy mężczyźni również doświadczają przemocy fizycznej i maltretowania w obozach pracy. Według kilku źródeł od marca 2020 roku liczba więźniów w obozach dla więźniów politycznych wzrosła o co najmniej 20 tysięcy. Może to być wynikiem środków podjętych w celu zapobiegania pandemii COVID-19, ale także ustawy o zwalczaniu myśli reakcyjnej.

.

Kontekst religijny

Liczba wyznawców

%

chrześcijanie

400.000

1,5

muzułmanie

2.669

0,0

buddyści

387.436

1,5

przedstawiciele religii etnicznych

3.064.892

11,8

ateiści

3.899.065

15,0

agnostycy

14.951.852

57,6

inne

3.243.686

12,5

2. Sytuacja w różnych regionach kraju

W Korei Północnej nie ma punktów zapalnych, w których dochodzi do naruszeń wolności religijnej w klasycznym rozumieniu tego słowa. Jakikolwiek sprzeciw jest nie do pomyślenia, a reżim bacznie obserwuje wszystkich obywateli. Różne formy obozów więziennych i stref totalnej kontroli mogą być postrzegane jako obszary, w których chrześcijanie napotykają największe trudności. Według doniesień, Kim Dzong Un znacznie rozbudował system obozów, w których przetrzymywani są więźniowie. 

3. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Ucisk komunistyczny i postkomunistyczny

Chociaż Korea Północna jest zdominowana przez kult jednostki, nadal jest zarządzana zgodnie z komunistycznymi zwyczajami i kontrolą społeczną. Religia jest postrzegana jako niebezpieczna a chrześcijanie są częścią „wrogiej” klasy, zgodnie z systemem stratyfikacji społecznej ‘songbun’. 

Paranoja dyktatorska

Przywódcy Korei Płn. przysługuje boski status. Kim Dzong Un zmienił przysięgę narodową, skracając odniesienia do osiągnięć ojca i dziadka i kładąc dodatkowy nacisk na swoje własne. W 2020 r. Kim Dzong Un kilkakrotnie nie wspomniał swojego ojca lub dziadka, a nawet pominął wizytę w ich „świątyniach” w Dniu Słońca, najważniejszym święcie w kalendarzu kraju. To pokazuje, jak bardzo umocnił swoją władzę. 

Głównymi sprawcami prześladowań są urzędnicy państwowi i Partia Robotnicza Korei, a w dalszej kolejności obywatele i rodzina. 

Najwyższym celem władz jest przetrwanie kraju i jego przywódcy. Partia Robotnicza zyskała na znaczeniu od czasu, gdy Kim Dzong Un zdecydował się zmienić dotychczasową politykę „wojsko najpierw”. Obywatele i sąsiedzi bacznie się nawzajem obserwują, a jeśli dopatrzą się jakiegokolwiek podejrzanego zachowania, donoszą o tym władzom. Ich działania nie są motywowane własną korzyścią, ale są wynikiem nieustannego prania mózgu i strachu. Nawet członkowie rodziny chrześcijan są znani z donoszenia na swoich krewnych, co oznacza, że wielu chrześcijan praktykuje swoją wiarę w całkowitym ukryciu. 

4. Kogo dotykają prześladowania?

Tradycyjne społeczności chrześcijańskieen

Chrześcijanie w tej kategorii pochodzą z okresu przed wojną koreańską (1950-1953). Choć wielu chrześcijan zginęło na wojnie lub uciekło na Południe, niektórzy pozostali i to oni oraz ich potomkowie (obecnie w trzecim lub czwartym pokoleniu) tworzą te społeczności. W systemie społecznym „songbun” chrześcijanie są klasyfikowani jako „wrogowie” i mają nawet dwie własne podklasy: klasa 37 dla chrześcijan protestanckich i klasa 39 dla chrześcijan katolickich. Te klasy odnoszą się do chrześcijan, których rodzice lub dziadkowie byli jawnymi członkami społeczności chrześcijańskich. W większości przypadków zostali oni przepędzeni do położonych na odludziu wiosek w ramach kary za przynależność do niewłaściwej klasy. Tylko niewielki procent tradycyjnych wspólnot chrześcijańskich był w stanie ukryć swoją działalność i stworzyć podziemny kościół. Zgodnie z zasadą odpowiedzialności zbiorowej (ang. guilty by association) potomkowie tych chrześcijan napotykają na ogromne przeszkody w życiu społecznym i są pod stałą obserwacją.

Społeczności konwertytów

Konwertyci pochodzą ze środowisk komunistycznych lub związanych z „kimilsungizmem”. Wielu z nich zostało chrześcijanami w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy to niezliczona rzesza ludzi przekroczyła granicę z Chinami w okresie głodu i znalazła pomoc w chińskich kościołach. Kolejna grupa przekraczała granicę po 2000 roku, ale nie w tak dużej liczbie. Po powrocie do Korei Północnej pozostali wierni nowej religii i dzielili się Ewangelią z zaufanymi członkami rodziny i przyjaciółmi. 

5. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Życie prywatne 16.7
Życie w rodzinie 16.7
Życie w społeczeństwie 16.7
Życie w państwie 16.7
Życie w kościele 16.7
przemoc fizyczna 13.1

 

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Życie prywatne

Policja i agenci wywiadu przeszukują domy bez ostrzeżenia. Posiadanie materiałów chrześcijańskich jest uważane za przestępstwo przeciwko narodowi, za które cała rodzina może zostać wygnana, uwięziona lub stracona. Karani są ci, którzy używają niezarejestrowanego smartfona lub radia w celu uzyskania dostępu do niedozwolonych mediów. Chrześcijanie mają odwagę słuchać nielegalnych audycji radiowych tylko w nocy, ukryci pod kocami. Obywatele są zachęcani do zgłaszania każdego, kto może być wrogiem reżimu, w tym członków rodziny. Nauczyciele zachęcają uczniów do donoszenia na rodziców, jeśli widzą, że zachowują się oni niezgodnie z wpajanymi im zasadami. Ze względu na to niebezpieczeństwo, chrześcijańscy rodzice często czekają, aż ich dzieci będą nastolatkami, zanim porozmawiają z nimi o swojej wierze.

Życie rodzinne

Chrzty mogą odbywać się wyłącznie w ukryciu; grozi za nie kara więzienia lub egzekucja. Dzielenie się wiarą z własnymi dziećmi jest bardzo ryzykowne. Chrześcijanie próbują opowiadać dzieciom historie biblijne w formie baśni. Uchodźcy z Korei Północnej powiedzieli nam, że gdy władze zatrzymają osobę wierzącą, to jeśli żona lub mąż osoby zatrzymanej ma wysoko postawionych rodziców, mogą oni próbować zmusić parę do rozwodu i usunąć wszelkie dowody na istnienie tego związku. Jeśli to się nie uda, cała rodzina jest przesłuchiwana i więziona na zasadach odpowiedzialności zbiorowej. Kimilsungizm jest najważniejszym przedmiotem nauczanym od przedszkola do szkoły wyższej. Nawet w programie studiów doktoranckich fizyki jądrowej 30% zajęć będzie zawierało studium ideologii dżucze. Chrześcijaństwo jest przedstawiane jako wywrotowa ideologia amerykańskich imperialistów a chrześcijanie są uważani za zdrajców narodu lub szpiegów. 

Życie w społeczeństwie

Korea Północna stosuje „inminban”, komunistyczny system obserwacji sąsiedztwa. Wszystko, co dzieje się w budynku mieszkalnym, jest zgłaszane władzom. Wyrywkowe przesłuchania przez policję lub służby specjalne są powszechne dla wszystkich obywateli. Jednym z ich celów jest ujawnienie chrześcijan, którzy są następnie rozstrzeliwani, wysyłani do obozów lub w odległe rejony górskie. Według jednego z ekspertów, przesłuchania (i związane z nimi tortury) są tym, czego uciekinierzy z Korei Północnej boją się najbardziej w przypadku deportacji. Obywatele, którzy mają chrześcijańskich krewnych, są ściśle monitorowani i nie mają dostępu do dobrych szkół, armii i Partii Robotniczej. Wszyscy mieszkańcy Korei Północnej muszą kłaniać się posągom w drodze do i z pracy lub szkoły oraz uczestniczyć w praktykach takich jak sesje samokrytyki i ceremonie narodowe. 

Życie w kraju

Nowa ustawa antyreakcyjna w połączeniu z art. 68 konstytucji stanowi, że obywatele „mają wolność przekonań religijnych”, ale „nikt nie może wykorzystywać religii jako pretekstu do ściągania obcych sił lub do szkodzenia państwu i porządkowi społecznemu”. Krajowe media nadają antychrześcijańskie treści, w których chrześcijanie są przedstawiani jako źli zdrajcy narodu a działalność misyjna jest określana jako „akt terroryzmu”. Chrześcijanie mogą być aresztowani w każdej chwili bez wyraźnego powodu i ukarani bez procesu. Nawet chrześcijanie z zagranicy, którzy stanęli przed sądem, byli pozbawiani równego traktowania i przetrzymywani w długotrwałych aresztach bez możliwości odwołania się.

Życie w kościele

Wszelka działalność kościelna jest w Korei Północnej nielegalna, z wyjątkiem nabożeństw odprawianych w oficjalnych kościołach Pjongjangu, w których uczestniczą turyści jako „dowód” na to, że w Korei Północnej panuje wolność religijna. Gdy władze wykryją działalność podziemnych grup kościelnych, chrześcijanie są wysyłani do obozów pracy lub zabijani. Szczegóły takich incydentów nie mogą być publikowane ze względów bezpieczeństwa. Reżim jest szczególnie zainteresowany odnalezieniem liderów, ukaraniem ich i przesłuchaniem, aby wytropić pozostałych członków sieci. Turyści wjeżdżający i wyjeżdżający z Korei Północnej mają sprawdzany bagaż, aby upewnić się, że wwożą tylko jedną Biblię do użytku osobistego i że jej nie zostawili w kraju. Zakazany jest import i produkcja materiałów chrześcijańskich. Zgodnie z Białą Księgą Naruszeń Praw Człowieka Korei Północnej z 2021 r. wydaną przez Koreański Instytut Zjednoczenia Narodowego (KINU), coraz częściej dochodzi do publicznych egzekucji za samo posiadanie Biblii. Dystrybucja Biblii jest surowiej karana niż jej posiadanie. Koreańczycy z Północy nie mogą opuszczać kraju bez pozwolenia rządu, co oznacza, że nie mogą brać udziału w konferencjach lub spotykać się z innymi chrześcijanami za granicą. 

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać konkretnych przykładów. 

6. Rok Miejsce w Światowym Indeksie Prześladowań

Rok

Miejsce

Pkt

2022

2

96,48

2021

1

94,44

2020

1

94,44

2019

1

94,26

2018

1

93,89

7. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety: Dziesiątki tysięcy północnokoreańskich chrześcijan przebywa w obozach pracy, gdzie więźniarki doświadczają przemocy seksualnej i gwałtów. Szacuje się, że 80% wszystkich uciekinierów to kobiety, a wiele północnokoreańskich kobiet, które uciekają do Chin, staje się przedmiotem handlu ludźmi. W związku z poprawą stosunków między Koreą Północną a Chinami zacieśniła się współpraca między północnokoreańskim wywiadem a chińską policją, co doprowadziło do zwiększenia liczby deportacji uciekinierów z Korei Północnej. Od 2014 r. kobiety podlegają obowiązkowej służbie wojskowej. Atmosfera kontroli w wojsku nie pozwala na żadne praktyki religijne. 

Mężczyźni: Patriarchalizm społeczeństwa Korei Północnej przekłada się na to, że państwowa kontrola ludności koncentruje się szczególnie na mężczyznach jako na głowach rodzin. Wszyscy dorośli mężczyźni pracują w miejscach przydzielonych im przez aparat państwowy. Obecność w pracy jest obowiązkowa i żaden powód, jakkolwiek ważny, nie zwalnia nikogo z tego obowiązku. Osoby, u których potwierdzono związki z chrześcijaństwem, są skazane na najniższe stanowiska w wojsku (służba wojskowa trwa 10 lat dla mężczyzn), na uniwersytetach i w miejscach pracy, a także odmawia się im członkostwa w partii. Mężczyźni są maltretowani fizycznie w obozach pracy.

8. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Choć kult przywódcy Korei Północnej teoretycznie nie pozostawia miejsca na religię, wiadomo o istnieniu wyznawców buddyzmu i konfucjanizmu. Te religie są częścią azjatyckiej mentalności kulturowej i mogą być wyznawane prywatnie. 

Zakazuje się „zachowań zabobonnych” (rozumianych jako wróżbiarstwo). Organizacje pozarządowe (NGO) odnotowały jednak wzrost tego zjawiska, na przykład przed planowaniem ślubu lub zawieraniem transakcji biznesowych. Rozgłośnia Radia Wolna Azja poinformowała, że trzy kobiety w prowincji Hamgyŏng Północny zostały uznane za winne przepowiadania przyszłości. Dwie z nich zostały publicznie stracone ku przestrodze innych obywateli, trzecia została skazana na dożywocie. 

Zgodnie ze sprawozdaniem USCIRF za 2020 r. organizacje pozarządowe donoszą, że władze nadal podejmowały środki, w tym karę więzienia, przeciwko praktykom szamanizmu i działalności „zabobonnej”. We wrześniu 2019 r. jedna z organizacji pozarządowych zamieściła w mediach społecznościowych rządowe wideo przedstawiające chrześcijan jako „fanatyków religijnych” i „szpiegów” oraz nazywające konwertytów „bezwartościowymi ludźmi”. Pojawiły się również doniesienia o łamaniu praw ruchu Falun Gong, co z kolei podoba się rządowi Chin, który jest znany z ostrego rozprawiania się z jego wyznawcami. 

9. Modlitwa

Módl się za Koreę Płn.:

  • Chrześcijanie w Korei Północnej są w poważnym niebezpieczeństwie. Módl się za chrześcijan, którzy potajemnie oddają cześć Bogu, którzy przebywają w więzieniach oraz za ich rodziny tych, którzy zostali aresztowani lub zabici. Proś Boga, aby był z tymi wierzącymi, wzmocnił ich, aby odnaleźli nadzieję i zobaczyli Jego działanie w swoim życiu. 
  • Módlcie się o serce Kim Dzong Una i innych przywódców północnokoreańskiego reżimu. Rodzina Kimów bardzo długo i brutalnie sprzeciwia się ludowi Bożemu. Módl się o przemianę serca Kima, aby mógł zobaczyć piękno ewangelii i miłość, jaką Jezus ma także dla niego. 
  • Struktura Open Doors w Chinach jest kluczowa dla utrzymania północnokoreańskiego kościoła w ciągłym funkcjonowaniu - wielu chrześcijan, którzy trafiają do naszych bezpiecznych domów w Chinach, wraca do swojego domu w Korei Północnej, wyposażonych w narzędzia do niesienia ewangelii wśród wierzących zgromadzonych w małych grupach. Módl się o powodzenie i bezpieczeństwo bezpiecznych domów, a także o bezpieczne podróże północnokoreańskich chrześcijan, którzy podejmują niebezpieczną podróż z i do Chin.