Prześladowania w Omanie

Oman

44
ŚIP
2019
Oman
Religia
Islam
Ustrój
Sułtanat
Ranking poprzednie lata
46
ISO
OM
Oman
Chrześcijan
0,20
Populacja
4.83
Religijnie motywowany nacjonalizm
Protekcjonizm denominacyjny
Życie prywatne: 12.900
Życie w rodzinie: 12.500
Życie w społeczeństwie: 9.800
Życie w państwie: 9.600
Życie w kościele: 12.800
przemoc fizyczna: 1.700

Wprowadzenie

Okres badawczy: 1 listopada 2017 – 31 października 2018

Miejsce w Światowym Indeksie Prześladowań (ŚIP)

Oman, z wynikiem 59 punktów, zajmuje 44. miejsce w ŚIP 2019. Wzrost o 2 punkty w zestawieniu z ŚIP 2018 jest częściowo podyktowany wzrostem liczby raportów dotyczących przemocy fizycznej wobec chrześcijan.

Siły napędowe prześladowań

Islamski ekstremizm

Islam jest w Omanie religią państwową, a prawodawstwo kraju oparte zostało głównie o prawo islamskie (szariat). Wszystkie programy nauczania zawierają wprowadzenie do islamu. Apostazja nie jest przestępstwem, ale nie jest też rozpoznana przez prawo, co oznacza, że wszyscy obywatele uważani są za muzułmanów. Święta państwowe to zarazem święta religijne, zatem chrześcijanie zmuszeni są przestrzegać islamskiego kalendarza, muzułmańskich uroczystości i tradycji. Konwertyta z islamu na chrześcijaństwo ma problemy wynikające z kodeksu cywilnego i rodzinnego (ojciec traci prawo do opieki nad dziećmi, jeśli odejdzie od islamu).

Antagonizm etniczny

Kodeks wartości plemiennych, w którym honor rodziny odgrywa bardzo ważną role, miesza się z etyką islamską. Bycie Omańczykiem to powód do dumy, a celebrowanie tradycji jest czasem ważniejsze niż jej istota. Zerwanie z tradycją lub jej zakwestionowanie dla większości obywateli jest nie do pomyślenia. Społeczeństwo wyklucza tych, którzy odchodzą od islamu, nawet jeśli nie wiąże się to z propagowaniem przemocy fizycznej wobec nich.

Dyktatorska paranoja

Oman jest rządzony przez dynastię, która nie respektuje woli obywateli. Omańczycy są niezadowoleni z tego, że rząd jest autorytarny, a jednocześnie dostrzegają korzyści płynące z wprowadzanych przezeń reform. W raporcie z 2018 roku Freedom House określił kraj jako „zniewolony”. Według raportu: „Reżim ogranicza dosłownie wszystkie prawa polityczne i cywilne, traktując krytykę i bunt jak przestępstwa kryminalne”. Media też są nękane i poniżane.

Źródła prześladowań

Źródła islamskiego ekstremizmu

Lokalni chrześcijanie są przesłuchiwani przez urzędników rządowych i nakłaniani do zaprzestania spotkań. Grozi się im utratą pracy i dachu nad głową, a wielu z nich doświadcza prześladowań ze strony swoich rodzin. Chrześcijanie ekspatrianci są przesłuchiwani i instruowani, by nie dzielili się z nikim własną wiarą, pod groźbą utraty wizy. W ten sposób rząd i społeczeństwo wzajemnie się uzupełniają. Z jednej strony, rząd wywiera na chrześcijan presję, kusząc ich niezbędną wizą islamskiego kraju. Z drugiej strony, na miejscowych i przyjezdnych chrześcijan naciska społeczeństwo, domagając się, by podporządkowali się islamskim regułom. W efekcie rząd nie musi stosować wobec chrześcijan przemocy, prezentując postawę przyjazną i tolerancyjną, zwłaszcza wobec Zachodu.

Źródła antagonizmu etnicznego

Dla mieszkańców Omanu określenie „Omańczyk” oznacza narodowość, jednak prawdziwą tożsamość nadaje człowiekowi własne plemię. W takim środowisku nawrócenie na chrześcijaństwo przynosi wstyd całej społeczności. Na przywódcach plemienia i rodziny spoczywa odpowiedzialność za przywrócenie honoru. Można go odzyskać tylko wtedy, gdy konwertyta wróci do islamu, opuści wspólnotę lub umrze. Prześladowanie jawi się w tym kontekście jako nieustanna presja na powrót do islamu lub groźba całkowitego odrzucenia przez własną społeczność.

Źródła dyktatorskiej paranoi

Sułtan, bardzo popularny dzięki zaprowadzeniu w kraju rządów postępu i dobrobytu, jest też jednak dyktatorem. Chrześcijanie obawiają się podsłuchów telefonicznych i inwigilacji w mediach społecznościowych, tymczasem technologia ta jest najczęściej wykorzystywana przez władze do śledzenia własnych obywateli i namierzania wszelkich śladów buntu lub krytyki wobec rządu.

Kontekst

Położony u zbiegu Zatoki Perskiej i Morza Arabskiego, Oman był w średniowieczu wpływowym sułtanatem. Językiem oficjalnym jest tu arabski, a większość populacji stanowią Arabowie. W 1971 roku Oman dołączył do Ligi Krajów Arabskich i ONZ, utrzymuje też dobre relacje z sąsiednimi państwami, zaś obecny sułtan przeprowadził demokratyczne w zasadzie wybory, mimo że formalnie posiada wyłączne prawo do użycia siły. W Omanie postępuje modernizacja, a niewolnictwo zniesiono wiele lat temu, jednak ślady niewolniczej mentalności wciąż są widoczne w autorytarnie rządzonym społeczeństwie. Opozycja polityczna jest słaba, ale jednocześnie Oman posiada wolną i konkurencyjną gospodarkę. Bogactwo płynące z ropy i gazu od 1970 roku przyczynia się do postępów procesu transformacji społecznej. Podniósł się poziom szkolnictwa, a wprowadzenie nauczania kobiet znacznie obniżyło poziom analfabetyzmu. Młodsze pokolenia interesują się nowymi ideami, co przejawia się również w doborze strojów, a społeczeństwo Omanu przechodzi z kultury agrarno-koczowniczej na bardziej zurbanizowaną.

Grupy chrześcijańskie dotknięte prześladowaniami

Społeczności chrześcijan ekspatriantów

W Omanie istnieje wiele wspólnot ekspatrianckich, głównie w większych ośrodkach miejskich: Muskacie, Soharze i Salalahu. Imigranci należą do: Kościoła rzymskokatolickiego, wschodniego Kościoła ortodoksyjnego i zgromadzeń protestanckich. Istnieje ponad 60 różnych grup i wspólnot chrześcijańskich, aktywnych w stolicy kraju, Muskacie. Wszystkie związki wyznaniowe muszą się zarejestrować, a spotkania chrześcijan są monitorowane. Obcokrajowcy mają przyzwolenie na dyskretne modlitwy w domach prywatnych lub miejscach pracy, nie mogą jednak swoim działaniem obrażać obywateli kraju.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Nie istnieją żadne takie społeczności.

Społeczności konwertytów

Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo narażają się na szykany ze strony rodzin i społeczności lokalnych, wywołane chęcią nakłonienia nawróconych krewnych do porzucenia chrześcijaństwa oraz zerwania relacji z innymi wierzącymi. Ujawnieni konwertyci mogą utracić rodziny, gdyż ojcu, który odszedł od islamu, odbiera się prawa rodzicielskie.

Nietradycyjne społeczności chrześcijańskie

Nie istnieją.

Obszary życia i przemoc fizyczna

Życie prywatne: 12.900
Życie w rodzinie: 12.500
Życie w społeczeństwie: 9.800
Życie w państwie: 9.600
Życie w kościele: 12.800
przemoc fizyczna: 1.700

Życie prywatne

Oman to jeden z krajów, w których islam stanowi religię państwową, ale konwersja nie jest tu przestępstwem, póki nie odbywa się publicznie. Niesie ona jednak ze sobą poważne konsekwencje, szczególnie w dziedzinie prawa rodzinnego, co przysparza konwertytom wielu cierpień w życiu prywatnym. Według raportu Departamentu Stanu USA na temat wolności religijnych na świecie z 2017 roku „konwersja z islamu jest przyjmowana w społeczności muzułmańskiej w jak najgorszy sposób”, co tłumaczy ostracyzm rodzinny. W kulturze plemiennej w jego efekcie konwertyta traci wszelkie zabezpieczenia socjalne, które zwyczajowo zapewniają każdemu bliżsi i dalsi krewni.

Życie w rodzinie

Według prawa konwertyci nadal są muzułmanami. Mogą zawrzeć związek małżeński wyłącznie w rycie islamskim. Chrześcijański ślub czy pogrzeb są bardzo trudne do zorganizowania. Badacz z tego kraju pisze: „Mąż konwertyta traci prawo do opieki nad dziećmi w dniu rozwodu (podobnie jak nawrócona żona, jednak kobiety z zasady nie mają praw opiekuńczych). Wyraźnie określają to kodeks cywilny i rodzinny”. Ponadto współmałżonkowie są zmuszani do rozwodów z konwertyt(k)ą, którego/ którą rodzina wydziedzicza.

Życie w społeczeństwie

W lokalnych społecznościach, a zwłaszcza w szkołach, konwertyci muszą podejmować różne środki ostrożności, by nie narażać się na dyskryminację, prześladowania i przemoc. Zdaniem lokalnego badacza: „Podstawy nauczania w szkołach publicznych zawierają naukę islamu, obowiązkową dla każdego mahometanina. Chrześcijanie i inni niemuzułmanie nie są do niej zobligowani, jednak konwertyci, którzy nie chcą wyjawić nowej wiary ze względów bezpieczeństwa, nadal muszą uczęszczać na lekcje islamu. System z założenia nie przewiduje w podstawie programowej lekcji własnej religii dla chrześcijan”.

Wyznawcy Chrystusa są monitorowani nie tylko przez rząd, ale i przez społeczeństwo. Noszenie symboli chrześcijańskich, np. krzyżyka, prowadzi do przykrych konsekwencji. Również w tej sferze największej presji doświadczają nowo nawróceni, wykluczani ze swych społeczności, jeśli ich wiara zostanie odkryta. Konwertyta może na przykład łatwo stracić pracę.

Życie w kraju

Presja w tym obszarze często ma znaczny wpływ na to, jak układa się dynamika prześladowań w danym kraju. W Omanie islam jest religią państwową a prawo szariatu – podstawowym źródłem prawodawstwa. Oznacza to, że chrześcijanie muszą podporządkować się polityce i prawu wywodzącemu się z islamu. Jeden z badaczy napisał jednak: „W ostatnich latach rząd Omanu informuje swoich obywateli, że mogą wierzyć, w co chcą, pod warunkiem, iż nie będą spotykać się w nieautoryzowanych miejscach ani nie upublicznią swoich chrześcijańskich wierzeń”. Oznacza to, że rząd nie będzie interweniował, dopóki konwertyta publicznie nie sprawi mu  kłopotu.

Życie w kościele

Prawdą jest, że w Omanie istnieje wiele oficjalnych kongregacji. Jednak budowa i rejestracja budynku kościelnego jest trudna. Rząd musi najpierw zaakceptować każdy obiekt, jaki ma zostać wynajęty przez ugrupowanie religijne. Prawo zabrania jawnego prozelityzmu w legalnie zarejestrowanych domach modlitwy. Tolerowanie nawracania w miejscach prywatnych stanowi o wyjątkowości Omanu i odróżnia go od krajów sąsiednich, w których jest zakazane i uznane za zagrożenie. Dzięki temu Oman prezentuje się na arenie międzynarodowej jako państwo z jednej strony islamskie, a z drugiej – tolerancyjne wobec mniejszości.

Przemoc fizyczna

Wzrost wyniku dla przemocy fizycznej wynika głównie z uwzględnienia sytuacji służby domowej (kobiet). W oficjalnym systemie sponsoringu kafala pracownicy domowi są uzależnieni od pracodawców, którzy konfiskują im paszporty i mogą zmuszać do wielogodzinnej pracy. System kafala naraża ich na przemoc pracodawców (żródło: Amnesty International, Raport Amnesty International 2017/ 18, p. 288).

Prześladowania ze względu na płeć

Kobiety

Kobiety w Omanie znajdują się w trudnej sytuacji z racji tego, że są kobietami. Społeczeństwo omańskie jest bardzo konserwatywne, a życie dziewcząt i kobiet kontrolują ich ojcowie, mężowie i opiekunowie. W oczach muzułmańskich Omańczyków kobiety przedstawiają mniejszą wartość niż mężczyźni, nawet w postępowaniu sądowym. Zazwyczaj kobiety przebywają w domu, razem z dziećmi, i dlatego uchodzą za mniej inteligentne. Ten pogląd wpływa również na podejście do ich życia duchowego, ponieważ uważa się, że kobieta nie powinna mieć własnej opinii (religijnej). Takie nastawienie środowiska sprawia, że kobiecie trudno się nawrócić z islamu na chrześcijaństwo. Zazwyczaj presję ze strony rodziny bardziej odczuwają dziewczęta i kobiety (a w dalszej kolejności – młodzi mężczyźni i starcy, zgodnie z hierarchią rodową i pozycją społeczną). Opisany system kontroli społecznej pozwala dostrzec ilość barier powstrzymujących kobiety przed nawróceniem i utrzymywaniem kontaktów z chrześcijanami.

Maltretowanie robotnic z zagranicy, w tym dotykająca je przemoc seksualna, są najbardziej palącym problemem. Mimo że nie jest ono pierwotnie motywowane religijnie, niemuzułmanki pracujące jako pomoce domowe są na to bardziej narażone niż muzułmanki.

Mężczyźni

Jeśli chrześcijański ekspatriant jest szykanowany czy prześladowany ze względu na wiarę, dzieje się to najprawdopodobniej w miejscu pracy. Dla mężczyzn konwertytów wiara stanowi źródło bardziej dotkliwych cierpień. Poza ostracyzmem rodzinnym spotyka ich wykluczenie społeczne o szerszym zasięgu: i) krewni przestają ich wspierać, ii) tracą dostęp do codziennych udogodnień, dostępnych wszystkim członkom rodziny, iii) trudniej im znaleźć pracę w społeczeństwie opartym na wzajemnych zależnościach międzyludzkich, oraz iv) żadni rodzice nie wydadzą córki za mężczyznę, który nie szanuje swojej rodziny.
Jeśli konwertyta ma pracę i rodzinę, od chwili nawrócenia musi się liczyć z ich utratą. Gdy mężczyzna porzuca islam, automatycznie traci prawo do opieki nad dziećmi, żona może się z nim rozwieść, a on sam może szybko stracić pracę, co boleśnie odczuje cała jego rodzina, gdyż to mężczyźni tradycyjnie są jej żywicielami.

Prześladowania innych mniejszości religijnych

Hinduiści, buddyści i muzułmanie z innych odłamów islamu niż rządzący Omanem ibadyci mogą praktykować swoją wiarę stosunkowo swobodnie. Wspomniany już raport Departamentu Stanu USA o wolności religijnej na świecie z 2017 roku stwierdza, że „niemuzułmanie, którzy spotykali się w domach prywatnych, mówili, że chrześcijanie, buddyści, hinduiści i wyznawcy innych religii nie są niepokojeni przez rząd w trakcie prywatnych modlitw, mimo istniejącego zakazu organizowania spotkań poza wyznaczonymi strefami. Mniejszości niemuzułmańskie zgłaszają, że ich miejsca modlitwy są zatłoczone, a problem ten występuje również podczas spotkań w domach prywatnych”.

Prognozy na przyszłość

Aspekt polityczny

Przyszłość chrześcijan w Omanie kształtowana jest przez różne czynniki społeczne, polityczne i religijne. Patrząc na sytuację wielu krajów Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej, trudno wyobrazić sobie zmiany na lepsze i Oman nie jest tu wyjątkiem. Jeśli dojdzie do rozruchów społecznych, reżim osłabnie, co może doprowadzić do dalszej islamizacji sceny politycznej kraju i bardziej rygorystycznego egzekwowania prawa szariatu. Sułtan uchodzi za główne źródło bezpieczeństwa i stabilności Omanu, jednak starzeje się i podobno choruje. Jeśli straci swoje wpływy, kraj może wpaść w ręce radykalnych islamistów. Co więcej, jako że nie wprowadzono zawieszenia broni między stronami walk w Jemenie, rejon ten pozostaje niestabilny, a więc zarówno uchodźcy, jak i bojownicy islamscy mogą próbować dostać się do Omanu, jeśli sytuacja się nie poprawi. Może to osłabić reputację Omanu jako państwa neutralnego i bezpiecznego. Ponadto, mimo że Oman nie opowiedział się dotąd po żadnej ze stron kryzysu katarskiego, może zostać do tego zmuszony przez Arabię Saudyjską, co wpłynie na jego politykę i ekonomię.

Prognozy na przyszłość przez pryzmat:

 

  • Islamskiego ekstremizmu: Nie ma ryzyka dalszej islamizacji kraju, a w dodatku zarysował się pozytywny trend, dzięki któremu rząd chce rozwinąć kulturę harmonijnego współistnienia różnych religii. Centrum al-Amana, reformatorska inicjatywa muzułmańska wspierana przez rząd, promuje dialog i porozumienie między muzułmanami a chrześcijanami pod hasłem „Nie ma pokoju miedzy narodami bez pokoju między religiami”. Mimo tego, konwersje wciąż są tematem bardzo drażliwym i kontrowersyjnym, a aktywność kościołów jest ograniczana, szczególnie w dziedzinie ewangelizacji.
  • Antagonizmu etnicznego: Urbanizacja i modernizacja mają wpływ na nowe pokolenia Omańczyków, ale rodzina i więzi plemienne najpewniej długo jeszcze pozostaną istotnymi czynnikami kształtującymi społeczeństwo kraju. Póki tożsamość religijna i plemienna się przenikają, póty konwersja będzie postrzegana jako zdrada rodziny i plemienia, a ludzie będą zniechęcani do podjęcia tego kroku.
  • Dyktatorskiej paranoi: Dopóki sułtan dzierży władzę, chrześcijańscy ekspatrianci zachowają względną swobodę wyznawania religii. Rząd nadal będzie prowadził inwigilację chrześcijan pod kątem zakazanych praktyk (prozelityzmu), co może wywoływać niepokoje społeczne, jednak nie rozpęta brutalnych prześladowań. Może się to jednak łatwo zmienić, jeśli sułtan umrze lub abdykuje.

Podsumowanie

Kiedy władca Omanu zakończy życie, proces przejmowania władzy przez jego następcę może przynieść destabilizację i konflikty, a podobnie ma się sprawa z wojną domową w Jemenie. Jeśli się nie zakończy, może wpłynąć na Oman za sprawą przenikających przez granicę islamskich bojowników i uchodźców. Ponadto, mimo że Oman nie jest jedną ze stron kryzysu katarskiego, może zostać zmuszony do czynnego zaangażowania w konflikt, jeśli sytuacja się nie zmieni lub się nasili. Już teraz ma ona wpływ na współpracę krajów Zatoki Perskiej w ramach Rady Współpracy Zatoki Perskiej. Jak na razie Oman pozostaje krajem o pokojowym nastawieniu, jednak jego przyszłość jest niepewna, a – taki czy inny – rozwój wypadków ukształtuje przyszłość mniejszości chrześcijańskiej w tym kraju.

 

Wszystkie pola są wymagane. E-mail będzie wysyłany za pośrednictwem programu pocztowego.