Kolumbia

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Przywódcy kolumbijskich wspólnot chrześcijańskich są często celem gróźb, wymuszeń, a nawet morderstw, zwłaszcza w regionach kontrolowanych przez partyzantkę lub grupy przestępcze. Osoby działające na rzecz budowania pokoju, pomocy humanitarnej, wsparcia młodzieży (w tym reintegracji byłych członków gangów) oraz ochrony praw człowieka i środowiska są postrzegane jako zagrożenie dla interesów grup przestępczych. Na części terytoriów rdzennych chrześcijańscy konwertyci i misjonarze spotykają się z wrogością, w tym z groźbami, przemocą fizyczną, więzieniem lub odebraniem podstawowych praw. Chrześcijanie są czasami oskarżani o podżeganie do mowy nienawiści, dyskryminację lub naruszanie świeckiego charakteru państwa, co może zaszkodzić ich reputacji lub skutkować skargami prawnymi. W rezultacie niektórzy decydują się powstrzymać od wyrażania swoich poglądów, aby uniknąć odwetu, stygmatyzacji lub wykluczenia z platform publicznych.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Od wyboru Gustavo Petro na prezydenta w roku 2022 (BBC, 20 czerwca 2022) Kolumbia przeszła polityczną reorganizację w ramach programu reformatorskiego (Gustavo Petro Presidente, 2022). Choć część reform, m.in. w obszarze emerytur i edukacji, została wdrożona, administracja zmaga się z protestami, oskarżeniami o korupcję oraz spadającym poparciem społecznym. Przegrana w wyborach regionalnych i niewielka większość w Kongresie jeszcze bardziej osłabiły jego pozycję. Realizacja porozumienia pokojowego z 2016 r. nadal jest niewystarczająca: do maja 2024 r. jedynie 33% jego zapisów zostało w pełni wdrożonych, 37% zrealizowano w minimalnym zakresie, a 20% znajduje się na etapie „pośrednim” (Atlantic Council, 12 listopada 2024 r.). Przemoc ugrupowań zbrojnych przybiera na sile, szczególnie w departamentach takich jak Cauca, Antioquia, Nariño, Valle del Cauca i Chocó.. Starcia między grupami partyzanckimi (ELN, AGC, dysydenci FARC), organizacjami przestępczymi i siłami państwowymi spowodowały masakry, przymusowe wysiedlenia, rekrutację dzieci i wzrost niepewności. Największe szkody z tego powodu ponoszą społeczności etniczne – w szczególności rdzenni mieszkańcy i Afrokolumbijczycy. W styczniu 2025 r. prezydent Petro zawiesił rozmowy pokojowe z ELN po atakach w Catatumbo (Reuters, 17 stycznia 2025 r.), w pobliżu granicy z Wenezuelą, gdzie grupa wznowiła działania wojenne z dysydencką frakcją FARC.

Konstytucja Kolumbii z 1991 r. gwarantuje wolność religijną i równe prawa wszystkim wyznaniom. Kościół rzymskokatolicki zachowuje specjalny status dzięki konkordatowi ze Stolicą Apostolską. Kościoły protestanckie i ewangelikalne, zwłaszcza duże miejskie megakościoły, szybko się rozrastają. Dekret 354 przyznaje status prawny niektórym niekatolickim grupom chrześcijańskim, ale inne muszą zarejestrować się w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, aby uzyskać podobną ochronę. Rząd promuje partnerstwo z podmiotami religijnymi na rzecz pracy społecznej (Infobae, 31 marca 2024 r.) oraz podjął działania na rzecz uznania ich za ofiary konfliktów zbrojnych (Senado, 18 października 2023 r.). Instytucje świeckie skrytykowały to zaangażowanie, a sądy coraz bardziej podkreślały neutralność państwa, nakazując usunięcie symboli religijnych z instytucji publicznych i ograniczenie ekspresji religijnej w miejscach publicznych (Corte Constitucional, 27 lutego 2024 r.).

Na terytoriach rdzennych wolność religijna jest czasami ograniczona przez normy kulturowe, czemu sprzyja orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego SU-510 z 1998 r., które potwierdza, że rdzenne samorządy mogą definiować „tradycyjne” wierzenia i nakładać kary na tych, którzy odmawiają ich przestrzegania, skutecznie zakazując „nietradycyjnych” religii w rezerwatach. (CSW, 07 grudnia 2022 r.). Ewangelikalni i protestanccy chrześcijanie, którzy odrzucają religie tradycyjne, spotykają się z dyskryminacją, groźbami lub wysiedleniem.

Przywódcy kościelni zaangażowani w budowanie pokoju lub obronę praw osób prześladowanych stają się celem przemocy i zastraszania przez grupy zbrojne (Telesur, 14 stycznia 2025 r.). Mimo to Kościoły aktywnie angażują się w niesienie pomocy humanitarnej, edukację i pojednanie.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Na obszarach takich jak Antioquia, Bolívar, Cauca, Chocó, César, Córdoba, Guaviare, Meta, Nariño, Norte de Santander, Putumayo, Tolima i Valle del Cauca powszechna przemoc i słaba ochrona ze strony państwa poważnie ograniczają wolność religijną obywateli. Na rdzennych terytoriach w Cauca, Magdalena, Cesar, Huila, Chocó i Boyacá osoby, które nie przestrzegają przyjętych zasad duchowych, często spotykają się z dyskryminacją i wykluczeniem. W ośrodkach miejskich, w tym w Bogocie, Antioquia, Caldas, Risaralda, Quindío, Valle i Cundinamarca, ekspresja religijna, zwłaszcza w kwestiach społecznych, takich jak życie, rodzina czy etyka seksualna, jest coraz bardziej ograniczana przez presję instytucjonalną i społeczną.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Historyczne wspólnoty chrześcijańskie

Kategoria ta obejmuje głównie Kościół rzymskokatolicki oraz mniejsze wspólnoty prawosławne i protestanckie. Spotykają się z przemocą, rosnącą nietolerancją społeczną, ograniczeniami w posłudze na rdzennych obszarach i sporadycznym sprzeciwem ze strony historycznych Kościołów (chrześcijański protekcjonizm wyznaniowy).

Społeczności konwertytów

Kategoria ta obejmuje konwertytów z różnych wyznań, wywodzących się ze środowisk rdzennych, byłych partyzantów oraz członków grup przestępczych. W części społeczności rdzennych doświadczają oni nękania, ograniczonego dostępu do usług oraz wykluczenia za odejście od tradycji, przy czym kontrola struktur przestępczych i groźby często zmuszają ich do opuszczenia miejsca zamieszkania.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Przede wszystkim wspólnoty baptystyczne i zielonoświątkowe doświadczają presji oraz przemocy ze strony grup przestępczych; często nie korzystają z przywilejów przysługujących Kościołom historycznym, napotykają sprzeciw ze strony świeckich władz lub instytucji przy angażowaniu się politycznym oraz mierzą się z ograniczeniami lub podwyższonym ryzykiem podczas praktykowania swojej wiary.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Dysydenckie frakcje FARC, członkowie ELN, kartele narkotykowe i inne grupy zbrojne kontrolują rozległe regiony w celu ochrony nielegalnej działalności, a czasami w celu realizacji programów politycznych. Chrześcijańscy przywódcy i społeczności, które potępiają przemoc, bronią praw człowieka lub ewangelizują wśród bojowników, spotykają się z inwigilacją, groźbami, wymuszeniami, wysiedleniem i zabójstwami. Celem ataków padają również budynki kościelne. Na terenach dotkniętych wysokim poziomem przemocy wspólnoty są obiektem ataków i presji ze strony grup zbrojnych, które dążą do uzyskania legitymizacji lub umocnienia swojej kontroli, wykorzystując ich wpływ społeczny. Taka działalność zagraża neutralności religijnej i naraża społeczności na dalsze szkody. Konwertyci porzucający życie przestępcze spotykają się z odwetem. W całej Kolumbii narastająca przemoc prowadzi do coraz bardziej niepokojącego poziomu zagrożenia bezpieczeństwa, szczególnie w regionach najbardziej dotkniętych konfliktem zbrojnym.

Ucisk klanowy

W rdzennych społecznościach animistyczny światopogląd jest głęboko związany z tożsamością ich członków. Nietradycyjne religie uważane są za czynnik destruktywny. Rdzenni konwertyci na chrześcijaństwo mogą być karani przez lokalne władze więzieniem, grzywnami, nękaniem, odmową podstawowych usług, a w niektórych przypadkach przymusowym wysiedleniem.

Świecka nietolerancja

Chrześcijanie coraz częściej zgłaszają ataki werbalne, napięcia społeczne oraz przejawy dyskryminacji wywołane sprzeciwem wobec zewnętrznych oznak wiary. Ścisłe stosowanie sekularyzmu może powodować konflikt między wolnością religijną a zasadami przeciwdziałania dyskryminacji. W sferze publicznej chrześcijańscy urzędnicy, którzy wyrażają swoje przekonania lub przynależność kościelną, mogą spotkać się z krytyką i naciskami, by zachować neutralność.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Młodym kobietom i dziewczętom stale grozi niebezpieczeństwo. Na terytoriach kontrolowanych przez gangi istnieje praktyka „wykupywania” dziewcząt od rodzin pod groźbą śmierci. Młode chrześcijanki są celowo uwodzone. Przestępcy obdarowują je przedmiotami takimi jak motocykle czy drogie telefony komórkowe. Rodziny są poddawane ogromnej presji, aby oddać młode kobiety (z założenia czyste i posłuszne) przywódcom kartelu w celach seksualnych. Wszystko to ma negatywny wpływ na całą społeczność chrześcijańską. W niektórych rdzennych społecznościach chrześcijanie, którzy odmawiają przestrzegania rdzennych obrzędów i zwyczajów, mogą spotkać się z presją i ostracyzmem społeczności. 

Formy wywierania nacisku na kobiety: 

• uprowadzenie;
• ukierunkowane uwodzenie;
• przemoc fizyczna;
• przemoc seksualna;
• przemoc werbalna.

Mężczyźni

Chrześcijańscy mężczyźni spotykają się z wysokim poziomem gróźb i przemocy, szczególnie w regionach konfliktów zbrojnych. Fakt, że są często jedynymi żywicielami rodziny, wykorzystywany jest do stosowania wymuszeń. Grozi im także śmierć. Nielegalne grupy zbrojne stanowią jedno z największych zagrożeń dla chrześcijańskich mężczyzn i chłopców, którzy są narażeni na uprowadzenia, przymusową rekrutację i przemoc. Przywódcy kościelni są szczególnie zagrożeni, zwłaszcza jeśli próbują się przeciwstawić grupom przestępczym. W ostatnim roku uprowadzono kilku liderów wspólnot i prawdopodobnie ich zabito. W rezultacie wiele osób decyduje się na ucieczkę. W społecznościach rdzennych konwertyci spotykają się z presją, karami fizycznymi, ostracyzmem, groźbami i pracą przymusową.

Formy wywierania nacisku: 

• uprowadzenie;
• ograniczenie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• dyskryminacja w edukacji;
• nękanie ekonomiczne poprzez grzywny;
• przymusowe opuszczenia domu/wypędzenie;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• pobór do wojska/milicji/służba wbrew sumieniu;
• handel ludźmi;
• śmierć;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc słowna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik Kolumbii w ŚIP 2026 nie zmienił się, a średnia presja utrzymała się na poziomie 10,7 pkt. Wynik dotyczący przemocy wzrósł bardzo nieznacznie do 12,8 pkt, ale zostało to zrównoważone przez niewielki spadek presji w sferze życia rodzinnego, ze względu na mniejszą liczbę zgłaszanych przeszkód w rejestrowaniu chrześcijańskich wydarzeń cywilnych (takich jak narodziny czy małżeństwa) w społecznościach rdzennych. Niemniej jednak w niektórych społecznościach rdzennych utrzymuje się wrogość wobec chrześcijan, zwłaszcza konwertytów. Nadal zgłaszane są przypadki wykluczenia społecznego, gróźb i innych form zastraszania. Grupy przestępcze nadal kontrolują dużą część terytorium kraju, a w okresie badawczym przemoc uległa dalszemu nasileniu. Oficjalnie odnotowane zabójstwa chrześcijańskich przywódców wywołały publiczny szok i wyraźnie pokazują, że mechanizm zorganizowanej przestępczości i korupcji pozostaje głównym zagrożeniem dla Kościoła w tym kraju. W społeczeństwie widoczny jest wyższy poziom nietolerancji wobec wypowiedzi opartych na wierze w przestrzeni publicznej, co wpływa na chrześcijan, którzy starają się wyrazić swoje przekonania w kwestiach społecznych, etycznych lub politycznych.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Kolumbii.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb symbolicznych 10 000*, 100 000* i 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• 01 lipca 2025 r. - Siedmiu chrześcijan porwanych 4 kwietnia zostało rozstrzelanych przez dysydentów FARC pod przywództwem „Ivána Mordisco” (Religion Unplugged, 08.07.2025). Ich ciała zostały wydobyte z masowego grobu. Przed wydaniem rozkazu egzekucji przez dowództwo wyższego szczebla chrześcijanie byli przesłuchiwani w sprawie domniemanej obecności konkurencyjnych grup zbrojnych.
• 20 stycznia 2025 r. - Fasada parafii Świętej Trójcy w Manizales została zdewastowana napisem „Wszyscy chrześcijanie to dranie” (La Patria, 20 stycznia 2025 r.). Ksiądz odmówił komentarza, zauważając, że akty wandalizmu wobec Kościoła i jego wiernych to zjawisko powtarzalne.
• 29 marca 2025 r. - Etniczny przywódców sprzeciwiający się Ewangelii zdewastowali kościół w Boyacá. Uszkodzili rury wodociągowe, skradli klucze i zniszczyli wyposażenie kuchni. Przed atakiem pastor i Kościół otrzymywali groźby, a sam atak był wymierzony w obiekt, który służył chrześcijanom przybywającym na nabożeństwa z odległych rejonów.

Życie prywatne

Chrześcijanie, zwłaszcza konwertyci, spotykają się z odrzuceniem, groźbami i inwigilacją na terenach należących do społeczności rdzennych i obszarach kontrolowanych przez grupy przestępcze. Spotykanie się z innymi wierzącymi lub rozmawianie na tematy religijne może być karane, zwłaszcza jeśli jest postrzegane jako sprzeciw wobec lokalnych władz. W niektórych regionach dostęp do materiałów chrześcijańskich i ich posiadanie są ograniczone lub zakazane. Konwersja wiary może wiązać się z odrzuceniem przez najbliższych i oskarżeniami ze strony etnicznych przywódców lub grup przestępczych. Chrześcijanie, którzy bronią swojego światopoglądu, zwłaszcza w mediach społecznościowych, mogą spotkać się z prześladowaniami ze strony ideologicznych grup nacisku.

Życie rodzinne

Chrześcijańscy rodzice mogą napotykać różne wyzwania, gdy wychowują dzieci zgodnie ze swoją wiarą. Na obszarach kontrolowanych przez przestępców sprzeciw wobec indoktrynacji lub rekrutacji może skutkować groźbami, separacją lub wysiedleniem. W rdzennych społecznościach szkoły dążą do utrzymania tożsamości kulturowej grupy etnicznej, więc chrześcijańscy uczniowie są zmuszani do uczestnictwa w animistycznych obrzędach. Zarówno w szkołach rdzennych, jak i państwowych, prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z ich przekonaniami religijnymi może być naruszane poprzez obowiązkowe zajęcia, które są sprzeczne z ich przekonaniami.

Życie w społeczeństwie

Chrześcijanie, zwłaszcza na niektórych terytoriach rdzennych lub obszarach kontrolowanych przez przestępców, często spotykają się z odmową podstawowych usług (woda pitna, edukacja, opieka zdrowotna), inwigilacją i wykluczeniem społeczności. Odmowa uczestniczenia w tradycyjnych obrzędach lub zapłacenia grzywny może skutkować przemocą, ograniczeniami lub pracą przymusową. Grupy przestępcze narzucają obowiązkowe daniny i wymuszają pieniądze od członków Kościoła, aby utrzymać swoją dominację. W regionach, gdzie państwo sprawuje ograniczoną kontrolę, grupy te pełnią funkcję faktycznych władz, stosując przesłuchania i groźby w celu zastraszenia, wymuszenia informacji oraz ograniczenia działalności chrześcijańskiej

Życie w państwie

Chrześcijanie napotykają przeszkody w dostępie do mechanizmów sprawiedliwości w niektórych społecznościach rdzennych, gdzie przywódcy etniczni pełnią jednocześnie rolę inicjatorów konfliktów i sędziów. W regionach kontrolowanych przez przestępców panuje bezkarność z powodu korupcji i strachu przed odwetem. Swoboda przemieszczania się w tych regionach jest ograniczona. Tymczasem wypowiedzi oparte na wierze, zwłaszcza te kwestionujące sekularystyczne ideologie, spotykają się z wrogością w przestrzeni publicznej i internetowej. Wszystko to doprowadziło wielu chrześcijan do stosowania cenzury w wypowiadaniu się na temat swoich przekonań, aby uniknąć ataków.

Życie w Kościele

Chrześcijańscy przywódcy i Kościoły stają się celem ataków na obszarach znajdujących się pod kontrolą przestępców lub na terenach należących do rdzennych społeczności. Inwigilacja, groźby i grzywny są powszechne, zwłaszcza w przypadku obrony praw człowieka, promowania pokoju lub pracy z młodzieżą. Celem ataków mogą być całe rodziny, w tym dzieci. Na obszarach rdzennych głoszenie kazań poza przyjętymi tradycjami jest karane, a projekty chrześcijańskie są zakazane jako zagrożenie dla tożsamości kulturowej. W strefach przestępczych inicjatywy kościelne są często ograniczane. Skargi zwiększają ryzyko odwetu i wystawiają Kościoły na jeszcze większe niebezpieczeństwo. Szkoły wyznaniowe są pod presją, aby dostosować się do państwowych wytycznych dotyczących edukacji seksualnej, co ogranicza możliwość wyrażania wartości chrześcijańskich.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Kolumbia zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Kolumbia nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• chrześcijanie są atakowani przez bojówki za wyrażanie swojej wiary (Art. 18 ICCPR);

• dzieci chrześcijańskie są prześladowane z powodu wiary rodziców (Art. 18 ICCPR i Art. 14 CRC);

• chrześcijanie napotykają na ograniczenia w zatrudnieniu w sektorze publicznym i doświadczają dyskryminacji w sektorze prywatnym (Art. 25 i 26 ICCPR oraz Art. 6 ICESCR);

• chrześcijanie spotykają się z prześladowaniem i przemocą, jeśli otwarcie wypowiadają się na tematy religijne lub angażują się w prozelityzm (Art. 18 i 19 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

We wrześniu 2024 r. ambasada USA, powtarzając stanowisko Specjalnej Wysłanniczki Deborah Lipstadt, ostrzegła, że wielokrotne porównania działań Izraela w Gazie do nazistowskich okrucieństw przez prezydenta Gustavo Petro mogą przyczyniać się do normalizacji antysemityzmu (El Economista, 21 września 2024).

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Kolumbii

Open Doors zapewnia ukierunkowaną pomoc w celu wzmocnienia Kościoła w obliczu prześladowań. Nasza działalność obejmuje:

• szkolenia biblijne i opracowywanie materiałów religijnych;
• doradztwo dla osób dotkniętych traumą;
• porady prawne;
• rozwój społeczności, szkolenia w zakresie biblijnego światopoglądu i zarządzanie narzędziami rolniczymi;
• poprawę infrastruktury kościelnej;
• wsparcie dla projektów produkcyjnych;
• programy edukacyjne, w tym ośrodki dla dzieci i stypendia;
• pomoc doraźną dla ofiar prześladowań.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.