Kamerun

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Prześladowania chrześcijan w Kamerunie nasilają się, zwłaszcza w północnych regionach kraju, gdzie postępuje radykalizacja wśród znacznej części społeczności muzułmańskiej. Przemoc ze strony Boko Haram oraz podobnych ugrupowań przejawia się w porwaniach, podpalaniu kościołów oraz wykluczaniu chrześcijan z życia społecznego. Kontrola klanowa, przestępczość zorganizowana i korupcja osłabiają pozycję chrześcijan, szczególnie na obszarach pozostających poza skuteczną kontrolą państwa lub tam, gdzie sami przedstawiciele władz dopuszczają się prześladowań. Chrześcijanie, którzy wypowiadają się przeciwko nadużyciom władz, są zastraszani, inwigilowani i aresztowani pod pretekstem działań antyterrorystycznych. Zamknięto setki kościołów, które krytykowały reżim. Brak reakcji ze strony rządzących i ich ograniczone możliwości sprawiają, że dżihadyści i klany bez przeszkód prześladują chrześcijan, a każda próba zakwestionowania tej sytuacji często spotyka się z odwetem. Wśród wierzących panuje atmosfera strachu, w której nawet liderzy wspólnot nie chcą zabierać głosu, co osłabia zdolność wspólnot do samoobrony oraz dochodzenia sprawiedliwości. W czasie poprzedzającym wybory zakończone ogłoszeniem przez prezydenta Biyę zwycięstwa i rozpoczęciem ósmej kadencji (październik 2025 r.) chrześcijanie znaleźli się pod presją, aby zadeklarować swoją lojalność i opowiedzieć się po jednej ze stron.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Od 1982 r. Kamerunem rządzi prezydent Paul Biya. Kraj jest mocno podzielony na regiony frankofońskie i anglofońskie, a północno-zachodnie i południowo-zachodnie regiony od 2016 r. ogarnięte są konfliktem domowym. Tzw. kryzys anglofoński rozpoczął się od pokojowych protestów anglojęzycznych nauczycieli i prawników przeciwko francuskojęzycznej dominacji oraz dyskryminacji i marginalizacji tej mniejszości, które przerodziły się w walkę o niepodległość, starcia i przemoc, prowadząc do kryzysu humanitarnego, masowych przesiedleń i ofiar. Konflikt ten spowodował przesiedlenie ponad pół miliona ludzi i nadal podsyca przemoc między separatystycznymi bojówkami a siłami państwowymi.

W miarę jak rząd koncentruje swoje wysiłki na tłumieniu anglofońskich separatystów, pośród chaosu, szczególnie na dalekiej północy, pojawiła się próżnia bezpieczeństwa, którą wykorzystuje Boko Haram. Społeczności chrześcijańskie w tym regionie stoją w obliczu poważnych zagrożeń. Grożą im porwania, przymusowa konwersja oraz ataki na Kościoły. Chrześcijańskie kobiety i dziewczęta są szczególnie narażone na porwania, gwałty oraz wymuszone małżeństwa z bojownikami. Chrześcijanie, zwłaszcza liderzy wspólnot, stoją w obliczu groźby egzekucji, pracy przymusowej lub wcielenia w szeregi grup zbrojnych.

Sytuację pogarsza systemowa korupcja i słabość instytucji demokratycznych. Kamerun zajął 140 miejsce (na 180) w Indeksie Percepcji Korupcji Transparency International 2023. Oczekuje się, że prezydent Biya, mający obecnie ponad 90 lat, będzie ubiegał się o reelekcję w 2025 roku, co może jeszcze bardziej pogłębić polityczną stagnację w kraju, gdzie naruszenia praw człowieka są zjawiskiem powszechnym. Przedłużające się rządy prezydenta ugruntowały bezkarność, osłabiły instytucje i nie zdołały zaradzić narastającemu kryzysowi.

Wolność wyznania jest mocno ograniczona. Według Freedom House (2025) chrześcijanie w regionach dotkniętych konfliktami nie mogą otwarcie praktykować swojej wiary. Boko Haram nie przestaje atakować na dalekiej północy, podczas gdy w regionach anglofońskich kościoły są palone, pastorzy porywani, a chrześcijanie znajdują się na linii ognia pomiędzy wojskiem rządowym a rebeliantami. W 2023 r. rząd zablokował rejestrację nowego oddziału Ewangelickiego Kościoła Kamerunu, co pokazało wyraźnie ingerencję państwa w życie religijne obywateli.

Prześladowania chrześcijan w Kamerunie są nie tylko napędzane przez dżihadystów, ale są osadzone w szerszych represjach państwowych, faworyzowaniu grup etnicznych i dysfunkcjach systemu. Rząd ucisza głosy niezadowolenia – w tym wewnątrz Kościoła – i nie jest w stanie zapewnić społeczeństwu ochrony. W obliczu nasilającej się radykalizacji i autorytarnych rządów życiowa przestrzeń chrześcijan, w której jest miejsce na praktyki religijne i wolność wypowiedzi, coraz bardziej się kurczy. W 2024 i 2025 r. Kościół stanął w obliczu bezlitosnej wielokierunkowej presji, zwłaszcza w kontekście kampanii wyborczej. W obecnej sytuacji nie widać żadnych oznak poprawy. 

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Krajobraz rządów i bezpieczeństwa w Kamerunie jest podzielony, a chrześcijanie w trzech głównych regionach doświadczają ciągłej przemocy. Na Dalekiej Północy Boko Haram i Prowincja Zachodnioafrykańska Państwa Islamskiego (ISWAP) nękają chrześcijan nalotami na wioski, atakami na kościoły, paleniem szkół i porwaniami, zmuszając wielu do ucieczki lub życia w strachu. Na północnym zachodzie i południowym zachodzie – centrach kryzysu anglofońskiego – chrześcijanie są uwięzieni między dwoma stronami konfliktu, tj. separatystycznymi bojówkami a siłami rządowymi. We wszystkich trzech regionach rozpad władzy państwowej i rosnący ekstremizm oznaczają, że chrześcijanie stają w obliczu fizycznych zagrożeń i codziennych nacisków, które ograniczają ich wolność religijną.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Historyczne wspólnoty chrześcijańskie

Rząd podważa autonomię wspólnot rzymskokatolickich (stanowiących 42% populacji chrześcijańskiej) i niektórych wyznań protestanckich. Okazjonalnie dochodzi do aktów przemocy ze strony Boko Haram.

Społeczności konwertytów

Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo doświadczają największej presji i przemocy ze strony rodziny i społeczności w rejonach zamieszkanych w większości przez muzułmanów. Wielu konwertytów przenosi się do bezpieczniejszych części kraju. Konwertyci z religii etnicznych na chrześcijaństwo również doświadczają presji ze strony swojej społeczności.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Baptyści i zielonoświątkowcy w północnym Kamerunie spotykają się ze sprzeciwem, gdy prowadzą pracę misyjną lub próbują włączać do swoich Kościołów konwertytów z islamu. Niektóre Kościoły były straszone likwidacją za krytykę rządu.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Islamski ekstremizm jest najbardziej widoczny na dalekiej północy, w Adamawie i w niektórych regionach na wschodzie kraju, gdzie chrześcijanie, zwłaszcza konwertyci z islamu, są poddawani silnej presji, by wyrzec się swojej wiary. Źródłem presji są rodziny, członkowie społeczności i bojownicy ugrupowań takich jak Boko Haram i ISWAP, które wykorzystują słabe państwo, aby egzekwować radykalne ideologie. Chrześcijanie są ofiarami porwań, przymusowych konwersji i śmiertelnych ataków, co prowadzi do masowych przesiedleń i załamania się chrześcijańsko-muzułmańskiego współistnienia. W tych regionach ucisk wykroczył poza presję społeczną i przerodził się w zagrożenie egzystencjalne, sprawiając, że chrześcijanie nie są w stanie swobodnie i otwarcie praktykować swojej wiary.

Paranoja dyktatorska

Pod rządami autorytarnego reżimu prezydenta Paula Biyi chrześcijańscy przywódcy i aktywiści, zwłaszcza w regionach anglofońskich, którzy opowiadają się za reformami oraz krytykują nadużycia państwa, są narażeni na aresztowanie, nękanie oraz inne formy prześladowania. Reżim utożsamia odmienność poglądów z separatyzmem i konsekwentnie represjonuje chrześcijan w strefach konfliktu.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Systemowa korupcja (140/180 w rankingu CPI Transparency International z 2024 r.) powoduje, że chrześcijanie nie mają do swojej dyspozycji żadnych środków ochrony. Na północy skorumpowani urzędnicy – często pod wpływem interesów religijnych lub finansowych – ignorują ataki lub odmawiają pomocy chrześcijańskim ofiarom. Sprawiedliwość jest rzadkością. Góruje bezkarność.

Ucisk klanowy

Na obszarach zdominowanych przez tradycyjne religie chrześcijanie, którzy odrzucają praktyki przodków, często spotykają się z karami społecznymi, wykluczeniem oraz innymi formami prześladowań.

Chrześcijański protekcjonizm denominacyjny

Ugruntowane wyznania (katolickie, protestanckie, baptystyczne) często wywierają presję na władze, by ograniczały działalność grup zielonoświątkowych, charyzmatycznych i ewangelikalnych. Tym nowym wspólnotom często odmawia się prawa do rejestracji, blokuje możliwość korzystania z przestrzeni publicznej lub określa jako nielegalne, co powoduje prześladowania wewnątrz społeczności chrześcijańskiej.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Na dalekiej północy Kamerunu Boko Haram i ISWAP porywają chrześcijańskie kobiety i dziewczęta, zmuszają je do małżeństwa, niewolnictwa seksualnego, a nawet wykorzystują jako zamachowców-samobójców. Konflikt w regionach anglofońskich przyczynia się do wzrostu zagrożeń, a siły rządowe i separatyści dopuszczają się przemocy ze względu na płeć. Konwertytki ze środowisk muzułmańskich i animistycznych są narażone na areszt domowy, przymusowe małżeństwo lub wydalenie z rodziny. Zamężnym konwertytkom grożą rozwód, utrata prawa do opieki nad dziećmi i wydziedziczenie. Ubóstwo i przesiedlenia zwiększają ich bezbronność. Wiele z nich nie jest w stanie wyrwać się z pułapki wyzysku i przemocy. 

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• odebrania prawa do opieki nad dziećmi;
• odebranie prawa własności/wydziedziczenie;
• dyskryminacja w edukacji;
• narzucenie zasad ubioru;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• zmuszenie do opuszczenia domu/wypędzenie;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• handel ludźmi;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna;
• przemoc słowna. 

Mężczyźni

Chrześcijańscy mężczyźni i chłopcy w Kamerunie doświadczają poważnych prześladowań, szczególnie na Dalekiej Północy i w regionach anglojęzycznych. Są porywani, torturowani i zmuszani do wstąpienia w szeregi Boko Haram i innych separatystycznych bojówek. Głównym celem prześladowców są przywódcy kościelni, studenci i nauczyciele. Szkoły są miejscem bardzo niebezpiecznym, ponieważ są często atakowane, a duchowni, którzy tam pracują, są porywani. Mężczyznom, którzy sprzeciwiają się korupcji lub niesprawiedliwości, grożą areszt, tortury oraz bojkot ekonomiczny. Konwertyci z islamu ryzykują, że zostaną wypędzeni z domu, pozbawieni spadku lub zmuszeni do zawarcia małżeństwa. Wielu ucieka przed przemocą, co wpływa na osłabienie i zubożenie rodzin i wspólnot.

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• odebrania prawa własności/prawa do dziedziczenia;
• dyskryminacja w edukacji;
• nękanie ekonomiczne w biznesie/ miejscu pracy;
• uwięzienie;
• pobór do wojska/milicji/służba wbrew sumieniu;
• celowe uwodzenie;
• śmierć;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc słowna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Wynik Kamerunu wzrósł o 3 pkt, głównie za sprawą wzrostu presji w kategorii życia w państwie z 8,4 do 11,84 pkt. Ta gwałtowna zmiana odzwierciedla presję wywieraną przez władze krajowe i lokalne, szczególnie podczas kampanii wyborczej, kiedy Kościoły były zmuszane do podporządkowania się ideologii i programowi politycznemu partii rządzącej. Poziom presji wywieranej przez podmioty niepaństwowe nie uległ zmianie.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Kamerunu.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb symbolicznych 10 000*, 100 000* i 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• Czerwiec 2025 r. - W czerwcu 2025 r. na Dalekiej Północy ataki Boko Haram i ISWAP uderzyły w mieszane społeczności cywilne. Według lokalnych reporterów i przywódców kościelnych dziewięciu rybaków zostało zabitych, a co najmniej czterech uprowadzonych w okolicach Darak nad jeziorem Czad. Chrześcijańskie rodziny wielokrotnie stawały się celem ataków.
• Luty/marzec 2025 r. - Na anglojęzycznym północnym zachodzie pożar zniszczył budynek kościoła w Bamenda. Przyczyna pożaru pozostaje sporna, ale wspólnota straciła miejsce spotkań.
• Maj 2025 r. - Ojciec Valentin Mbaïbarem, proboszcz parafii św. Jana Chrzciciela w Madingring (archidiecezja Garoua), został porwany wraz z pięcioma innymi osobami na drodze Guidjiba-Tcholliré. Porywacze zażądali okupu; jeden cywilny zakładnik (nauczyciel) został zabity. O. Valentin został uwolniony. 

Życie prywatne

Konwertyci z islamu często muszą żyć w ukryciu. Ukrywają swoją wiarę i Biblie oraz symbole religijne oraz powstrzymują się od otwartej modlitwy. Przyznanie się do Chrystusa może prowadzić do odrzucenia, nękania lub przemocy ze strony rodziny oraz członków lokalnej społeczności. W północnych regionach konwertyci żyją pod stałą kontrolą społeczną, mogą otrzymywać groźby i być zmuszani do powrotu do islamu. Grozi im izolacja społeczna. Strach przed ujawnieniem się zmusza wielu do praktykowania wiary w ukryciu, co odbiera im możliwość korzystania z duchowego wsparcia i czerpania posilenia z bycia członkiem wspólnoty.

Życie rodzinne

Konwertyci z islamu, zwłaszcza kobiety na północy, doświadczają poważnych prześladowań w rodzinie. Grożą im rozwód, areszt domowy lub przymusowe małżeństwo. W sporach o opiekę nad dziećmi często zwyciężają muzułmańscy krewni, a chrześcijańskie matki tracą możliwość kontaktowania się ze swoimi dziećmi. Odbiera im się prawo do dziedziczenia. Wiele kobiet jest zmuszonych wybierać między wiarą a życiem rodzinnym. Stoją w obliczu presji, by porzucić chrześcijaństwo lub zaakceptować status drugiej kategorii w swoich domach i społecznościach.

Życie w społeczeństwie

Konwertyci spotykają się z uporczywą dyskryminacją w szkołach, na targowiskach i w miejscach pracy. Nękanie i groźby ze strony lokalnych społeczności są częste, zwłaszcza w odległych regionach kraju. Nadzór państwa nad podejrzanymi o konwersję rodzi strach. Wiele osób nie dołącza do Kościołów ani nie uczęszcza na nabożeństwa, aby nie zwracać na siebie uwagi, a tym samym skutecznie izolują się od wsparcia społeczności. Konwertyci spotykają się zarówno z wrogością religijną, jak i ograniczonymi możliwościami ekonomicznymi, co wzmacnia ich marginalizację.

Życie w państwie

Kamerun ściśle kontroluje wypowiedzi religijne i polityczne. Chrześcijanie, którzy kwestionują politykę rządu, są inwigilowani, zatrzymywani lub zastraszani. Grupy przebudzeniowe lub ewangelikalne są szczególnie narażone na ograniczenia prawne, a ich spotkania są zakłócane lub zakazywane pod zarzutem zakłócania porządku publicznego. Do uciszania sprzeciwu wykorzystywane są sądy wojskowe, cenzura mediów i przerwy w dostępie do Internetu. Na północy chrześcijanie cierpią zarówno z powodu ataków dżihadystów, jak i braku zaufania do sił bezpieczeństwa, co potęguje strach i niepewność.

Życie w Kościele

Kościoły w strefach konfliktów, takich jak północny zachód, południowy zachód i daleka północ, stoją przed ogromnymi wyzwaniami. Boko Haram i ISWAP atakują miejsca kultu i porywają duchownych. Siły rządowe monitorują kazania i blokują rejestrację nowych Kościołów, zwłaszcza zielonoświątkowych i przebudzeniowych. Niezarejestrowanym kongregacjom grozi zamknięcie. Pastorzy wypowiadający się na tematy polityczne są nękani. To połączenie brutalnej przemocy terrorystów i represji ze strony państwa podważa zdolność Kościoła do bezpiecznego i otwartego działania.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Kamerun zobowiązał się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);

2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);

3. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);

4. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);

5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Kamerun nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• chrześcijanie są zabijani za wiarę (Art. 6 ICCPR);

• chrześcijańscy konwertyci spotykają się z przymusem, przemocą i nękaniem, w tym utratą pracy lub możliwości dalszego kształcenia, chyba że wyrzekną się swojej wiary (Art. 18 ICCPR, Art. 2 ICESCR);

• pokojowe chrześcijańskie zgromadzenia religijne są ograniczane przez Boko Haram, restrykcje bezpieczeństwa i odmowę rejestracji lub zezwoleń na spotkania (Art. 18 i Art. 21 ICCPR);

• chrześcijanie spotykają się z dyskryminacją w sektorze publicznym i prywatnym (Art. 18 ICCPR, Art. 2 ICESCR);

• z obawy przed represjami wynikającymi z braku bezpieczeństwa chrześcijanom odmawia się prawa do wolności wypowiedzi (Art. 19 ICCPR);

• chrześcijanki są przymusowo wydawane za mąż i zmuszane do porzucenia swoich przekonań (Art. 23 ICCPR i Art. 16 CEDAW).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Przemoc dotyka wszelkie grupy religijne, które nie popierają rządu. Na terenach, gdzie chrześcijanie stanowią większość, muzułmanie są poddawani ostracyzmowi, ponieważ społeczność postrzega ich jako sympatyków Boko Haram.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Kamerunie

Open Doors od wielu lat służy Kościołowi w Kamerunie, organizując seminaria przybliżające tematykę prześladowań. Od 2008 roku skupiamy się na poszukiwaniu wspólnot i wyposażaniu prześladowanego Kościoła w niezbędną wiedzę i umiejętności. Współpracując z podobnie myślącymi partnerami i lokalnymi Kościołami, wspieramy Kościół w Kamerunie, aby był duchowo, emocjonalnie i społeczno-politycznie odporny na zagrożenia, przed którymi stoi. Chcemy to osiągnąć poprzez:

• szkolenia w zakresie biblijnego uczniostwa;
• budowanie jedności;
• ewangelizację;
• domaganie się sprawiedliwości;
• Nasza służba ma charakter wielowymiarowy. Uczymy chrześcijan zaradności i przygotowujemy ich na prześladowania.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.

• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: Research & Reports · Serving Persecuted Christians Worldwide (https://www.opendoors.org/en-US/research-reports/).

• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.