Mauretania

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo napotykają ogromny sprzeciw ze strony rodzin i współobywateli. Niedawne wydarzenia uwypukliły wysoki poziom wrogości społecznej wobec chrześcijan w Mauretanii, w tym trwającą wrogość społeczną po opublikowaniu nagrania wideo z chrztu i incydent z ekshumacją ciała konwertyty z islamu na chrześcijaństwo. W tak restrykcyjnym środowisku chrześcijanie nie mogą ujawniać swoich przekonań religijnych. Publiczne wyrażanie wiary przez chrześcijan spoza Mauretanii (w tym migrantów z Afryki Subsaharyjskiej i Azji) niesie ze sobą ryzyko oskarżenia o prozelityzm muzułmanów i w efekcie może skutkować uwięzieniem i deportacją.

Rząd zasygnalizował, że będzie egzekwował surowe przepisy dotyczące apostazji. Od 2018 r. przepisy te obejmują karę śmierci bez możliwości jej złagodzenia nawet w przypadku osób, które okażą skruchę. Tak więc egzekucja jest obowiązkowa dla każdego muzułmanina skazanego za odejście od islamu lub popełnienie bluźnierstwa. 

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Mauretania to kraj w północno-zachodniej Afryce, łączący arabską Afrykę Północną z subsaharyjską Afryką Zachodnią. Został on zasiedlony przez ludy subsaharyjskie i Sanhadzą Imazighen/Berberów. Region ten był kolebką berberyjskich Almorawidów, purytańskiego islamskiego ruchu reformatorskiego z XI w., który przyniósł „purytańską” formę islamu z Sahary do Afryki Północnej.

Pierwszy odnotowany chrześcijański wpływ na Mauretanię miał miejsce w 1442 r., kiedy Portugalczycy założyli fort Arguin, skąd pozyskiwali złoto, gumę arabską i niewolników. W 1904 r. Mauretania stała się częścią francuskiej Afryki Zachodniej, choć francuskie wpływy ograniczały się głównie do regionów przybrzeżnych i saharyjskich szlaków handlowych. Podczas rządów kolonialnych obecność chrześcijan ograniczała się do rzymskokatolickich emigrantów, a działalność misyjna miała niewielki zasięg. Po uzyskaniu niepodległości w 1960 r. sytuacja chrześcijan stała się trudniejsza, ale w 1965 r. utworzono jedyną katolicką diecezję w Nouakchott.

Mauretania, pomimo bogactwa zasobów mineralnych, pozostaje jednym z najbiedniejszych krajów świata. Jej społeczeństwo jest głęboko tradycyjne i plemienne. Niewolnictwo, choć oficjalnie zniesione, utrzymuje się i pozostaje główną przyczyną podziałów społecznych. Biali Maurowie i Berberowie pochodzenia arabskiego dominują w sferze politycznej i gospodarczej, podczas gdy Haratyni, czarni Maurowie pochodzenia subsaharyjskiego, są w dużej mierze marginalizowani, mimo że stanowią około 70% populacji

Większość Mauretańczyków to muzułmanie sunniccy. Rząd sprzeciwia się prozelityzmowi w jakiejkolwiek formie i jest wrogo nastawiony do konwertytów z islamu. Apostazja jest karana śmiercią, choć w ostatnich latach kara ta nie była egzekwowana. Konstytucja wskazuje islam jako religię państwową, a Kodeks karny zakazuje apostazji i bluźnierstwa. Przepisy ograniczają druk, dystrybucję i import nieislamskich materiałów religijnych, choć dozwolone jest posiadanie takich materiałów na użytek własny.

Większość chrześcijan w kraju to obcokrajowcy, głównie z sąsiednich krajów Afryki Subsaharyjskiej, np. Senegalu i Gwinei Bissau. Mają ograniczoną wolność religijną, mogą spotykać się wyłącznie w wyznaczonych miejscach i nie mogą ewangelizować Mauretańczyków, którzy z założenia uważani są za muzułmanów. Katolicy stanowią większość populacji chrześcijańskiej. Nieliczni konwertyci z islamu zmagają się z silną presją rodzinną, społeczną i ze strony państwa.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Więzi plemienne i rodzinne są szczególnie silne na obszarach wiejskich, ale nawet w stolicy kraju, Nouakchott, konwertyci z islamu na chrześcijaństwo są poddawani silnej presji. Ryzyko uprowadzenia przez członków bojówek oraz innych grup przestępczych jest wysokie w całym kraju, zwłaszcza dla obcokrajowców, chociaż zachodnia część kraju wokół stolicy Nouakchott wydaje się bezpieczniejsza. Al-Kaida w Islamskim Maghrebie (AQIM) i Ruch na rzecz Jedności i Dżihadu w Afryce Zachodniej (MUJAO) są szczególnie aktywne we wschodnich przygranicznych regionach kraju, stanowiąc zagrożenie dla chrześcijan. 

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Największą grupę stanowią rzymskokatoliccy imigranci z Afryki Subsaharyjskiej, a następnie protestanci z krajów położonych na południe od Mauretanii. W kraju jest niewielka społeczność chrześcijan z Zachodu. Chrześcijańscy imigranci z Afryki Subsaharyjskiej prowadzą niepewną egzystencję zarówno z powodu uprzedzeń etnicznych, jak i presji związanej z islamskim ekstremizmem. 

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Społeczności konwertytów

Chrześcijanie nawróceni z islamu są narażeni na naciski i przemoc ze strony grup islamskich, rodziny i członków lokalnej społeczności. W tym koczowniczym społeczeństwie wspólnotowa współzależność jest niezbędna do przetrwania. Konwertyci starają się ukrywać swoją wiarę przed rodziną i ludźmi w swoim otoczeniu, ponieważ ujawnienie faktu konwersji oznacza utratę statusu wewnątrz społeczności.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Islamski ekstremizm jest głównym źródłem prześladowań w Mauretanii, samozwańczej republice islamskiej, w której islamizm jest dominującą ideologią polityczną. Niemuzułmanie są zastraszani i prześladowani, zwłaszcza przez konserwatystów islamskich. Duża liczba Mauretańczyków przyłączyła się do brutalnych radykalnych grup islamskich w Afryce Północnej, a także w Syrii i Iraku. Z jednej strony rząd zwalcza islamistyczne bojówki, a z drugiej daje przestrzeń do publicznego działania radykalnym ruchom islamistycznym, takim jak Bractwo Muzułmańskie. Konwertyci z islamu doświadczają najcięższych prześladowań, odrzuceni zarówno przez rodzinę, jak i społeczeństwo.

Ucisk klanowy/wrogość etniczno-religijna

Mauretańskie tradycyjne społeczeństwo plemienne jest areną napięć na tle etniczno-religijnym, a urbanizacja jest wciąż zjawiskiem stosunkowo niedawnym. Kiedy muzułmanin przechodzi na chrześcijaństwo, musi stawić czoła nie tylko presji ze strony rodziny i władz, ale także zbiorowemu wstydowi i prześladowaniom ze strony całego plemienia lub grupy etnicznej. Niewolnictwo, powiązane z pochodzeniem etnicznym, zaostrza te podziały, a zwolennicy niewolnictwa usprawiedliwiają je islamem. Kampanie przeciwko niewolnictwu wywołały sprzeciw grup islamistycznych, podczas gdy chrześcijanie z Afryki Subsaharyjskiej mieszkający w Mauretanii doświadczają dyskryminacji zarówno na tle rasowym, jak i religijnym.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Bardzo ważne w społeczeństwie mauretańskim są więzi plemienne, religijne i osobiste, które sprzyjają powszechnemu nepotyzmowi i korupcji, także w strukturach rządowych. Kampanie antykorupcyjne koncentrowały się wyłącznie na mało ważnych przestępcach. Dziennikarze badający przypadki korupcji na wysokim szczeblu są zastraszani, zatrzymywani i oskarżani o zniesławienie, natomiast osoby mające powiązania z armią lub urzędem prezydenta dzięki korupcji bezkarnie się bogacą.

Paranoja dyktatorska

Rząd zaciekle strzeże swojej władzy i często nasila prześladowania, jeśli uzna jakiekolwiek wpływy chrześcijańskie za zagrożenie lub źródło kompromitacji. Aby utrzymać poparcie ugrupowań islamistycznych, władze aktywnie tłumią chrześcijaństwo. 

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

W mauretańskim społeczeństwie plemiennym kobiety podlegają władzy ojców i mężów, co sprawia, że konwertytki są najbardziej narażone na prześladowania. Bywają głodzone, zastraszane lub zamykane w areszcie domowym. Większość kobiet nie ma wpływu na wybór męża i może zostać zmuszona do poślubienia muzułmanina. Mężowie konwertytek bez problemu uzyskają zgodę na rozwód, a kobiety pozostaną bez środków do życia. W kraju nadal praktykuje się poligamię. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że muzułmanki (a także chrześcijanki nawrócone z islamu) nie mogą legalnie poślubić chrześcijanina. 

Formy nacisku typowe: 

• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• brak prawnej możliwości zawarcia małżeństwa z chrześcijaninem;
• wymuszone małżeństwo;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• przemoc fizyczna;
• przemoc seksualna.

Mężczyźni

Chrześcijańscy przywódcy wywodzący się ze środowisk muzułmańskich są narażeni na zatrzymania, inwigilację i groźby śmierci. Karą za konwersję mogą być ostracyzm, wyrzucenie z domu lub przemoc fizyczna. Dodatkowo grożą im utrata pracy lub szans na zatrudnienie, zwolnienie, jeśli pracują w instytucjach państwowych, a także bojkot ich działalności gospodarczej przez lokalną społeczność. W przypadku wniesienia oskarżenia o apostazję do sądu religijnego mężczyźni mogą otrzymać długie wyroki więzienia, dlatego niektórzy z nich decydują się na ucieczkę. Silny ruch „arabizacji” sprawia, że wielu chrześcijan z Afryki Subsaharyjskiej jest zmuszanych do wyjazdu, a ci, którzy pozostają, napotykają liczne trudności. Bardzo silnej presji podlegają liderzy wspólnot. 

Formy wywierania nacisku:

• nękanie ekonomiczne poprzez dostęp do zatrudnienia/nękanie w biznesie i miejscu pracy;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• uwięzienie przez władze państwowe;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik Mauretanii wzrósł o 1,9 pkt. Kilka incydentów z udziałem lokalnej społeczności i ucisk ze strony państwa spowodowały wzrost oceny za przemoc z 2,8 do 3,7 pkt. Wszystkie sfery życia odnotowały wzrost, a zwłaszcza życie w Kościele. Zarówno mauretańscy, jak i subsaharyjscy chrześcijanie znaleźli się pod ogromną presją, która zmusiła Kościół do wzmożonej ostrożności.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Mauretanii.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać szczegółowych danych na temat incydentów z użyciem przemocy.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie badawczym

W grudniu 2023 r. 15 mauretańskich przywódców chrześcijańskich i ich krewnych zostało aresztowanych w Sélibaby po tym, jak w Internecie pojawiło się nagranie wideo z chrztem. Chociaż zostali wkrótce zwolnieni, to aresztowania i wrogie reakcje islamistów, przywódców religijnych, społeczeństwa i władz głęboko wstrząsnęły małą społecznością chrześcijańską. W okresie badawczym ŚIP 2026 skutki tego incydentu nadal były odczuwalne. Chrześcijanie traktowani byli z wrogością, musieli zmierzyć się z napaściami werbalnymi i fizycznymi. Większość aresztowanych straciła pracę lub otrzymała zakaz pracy, a ich dzieci były zastraszane w szkole.

W kwietniu 2025 r. demonstracja przeciwko chrześcijanom zakończyła się ekshumacją ciała zmarłego chrześcijanina, które zostało przeciągnięte przez ulice i ponownie pochowane poza miastem (MEC, 9 kwietnia 2025).

Chrześcijanie z Afryki Subsaharyjskiej mieszkający w kraju regularnie doświadczają dyskryminacji na tle religijnym. Mogą stracić pracę, nie mają dostępu do opieki zdrowotnej lub ta opieka jest niewystarczająca, napotykają przeszkody, kiedy chcą uczestniczyć w życiu kościelnym.

Życie prywatne

Przyznanie się do bycia chrześcijaninem jest wysoce ryzykowne. Chrześcijanie ekspatrianci, których tożsamość religijna zostanie ujawniona, zwłaszcza ci pochodzący z Afryki Subsaharyjskiej, są narażeni na dyskryminację i przemoc, a także mogą zostać oskarżeni o prozelityzm. Chrzty mogą być przeprowadzane tylko w tajemnicy, ale wielu konwertytów z islamu obawia się tego kroku. Boją się, że ich konwersja wyjdzie na jaw, a wtedy mogą zostać oskarżeni o apostazję. Konwersja z islamu jest prawnie zabroniona, a osoby uważane za krytyków islamu ryzykują karą śmierci. Chociaż prawo to, co do zasady, nie jest egzekwowane, pozostaje ono poważnym zagrożeniem dla chrześcijańskich konwertytów wywodzących się ze środowisk muzułmańskich.

Życie rodzinne

Wszyscy Mauretańczycy i ich dzieci są automatycznie uznawani za muzułmanów i tak też są rejestrowani. Dzieci chrześcijan muszą uczestniczyć w lekcjach islamu w szkołach publicznych, gdzie grożą im dyskryminacja i szykanowanie. Konwersja na chrześcijaństwo jest w Mauretanii podstawą do rozwodu, a rodzic, którego konwersja stała się jawna, może stracić prawo do opieki nad dziećmi.

Życie w społeczeństwie

Na Mauretańczykach, którzy nie wyznają islamu sunnickiego, wywierana jest silna presja społeczna. Prześladowania mogą przybierać formę ostracyzmu, dyskryminacji społecznej, wykluczenia ekonomicznego, a nawet przemocy. Sytuację pogarsza fakt, że społeczeństwo mauretańskie jest podzielone wzdłuż linii etnicznych, a jego gospodarka i rząd są przesiąknięte korupcją i klientelizmem. Chrześcijanie z Afryki Subsaharyjskiej są dyskryminowani zarówno ze względu na kolor skóry, jak i religię.

Życie w państwie

Prawo karne Mauretanii przewiduje karę śmierci za apostazję i bluźnierstwo. Ramy prawne są bardzo surowe: każdy muzułmanin, który porzuci islam lub zostanie oskarżony o bluźnierstwo, podlega karze śmierci, bez możliwości okazania skruchy. Chrześcijanie muszą bardzo uważać, aby ich słowa nie zostały zinterpretowane jako krytyka islamu lub rządu. Publiczne wyrażanie przekonań religijnych innych niż islam jest zakazane, a wszystkie zgromadzenia religijne wymagają zgody rządu. 

Życie w Kościele

Ze względu na dziedzictwo francuskich rządów kolonialnych, tylko Kościół rzymskokatolicki ma status prawny i może utrzymywać budynki publiczne. Kościół katolicki zezwala jednak protestantom na korzystanie z przestrzeni w obrębie głównego kompleksu kościelnego na nabożeństwa w diecezji Nouakchott. Ponieważ prozelityzm jest surowo zabroniony, Kościoły emigracyjne nie mogą przyjmować muzułmanów w budynku kościoła, nie mówiąc już o integracji nawróconych z islamu na chrześcijaństwo w swojej społeczności. 

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Mauretania zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Mauretania nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• konwertytom grozi brutalne traktowanie podczas zatrzymania (Art. 7,9 i 18 ICCPR);

• kobietom nawróconym na chrześcijaństwo grozi przymusowe małżeństwo z muzułmaninem, nawet przed osiągnięciem przez nie pełnoletniości (Art. 23 ICCPR; Art. 16 CEDAW i Art. 10 ICESCR);

• dzieci chrześcijańskie muszą uczęszczać na lekcje religii islamskiej w szkole publicznej i spotykają się z dyskryminacją i nękaniem (Art. 18 ICCPR i Art. 14 CRC);

• konwertyci chrześcijańscy są pozbawieni dostępu do zasobów komunalnych, a ich biznesy są bojkotowane (Art. 26 ICCPR i Art. 11 ICESCR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

W Mauretanii jest bardzo mała, ale stale rosnąca, szyicka mniejszość muzułmańska. W przeszłości rząd Mauretanii utrzymywał bliskie stosunki dyplomatyczne z Iranem i powstrzymywał się przed atakami na szyitów. Jednak w 2018 r. zamknięto szyickie centrum religijne. Sunniccy przywódcy religijni w kraju coraz częściej potępiają mniejszości, wzywając rząd do nałożenia na nie ograniczeń. Ponadto kilka osób oskarżonych o ateizm zostało aresztowanych i trafiło do więzienia.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Mauretanii

Open Doors wspiera Kościół w Afryce Północnej we współpracy z lokalnymi partnerami i kościołami poprzez następujące działania:

• wsparcie dla przywódców wspólnot: rekolekcje dla liderów, szkolenia i mentoring;
• uczniostwo: zachęta poprzez bezpośrednie wizyty, szkolenia, wspieranie inicjatyw teologicznych, szkolenie w zakresie gotowości na prześladowania oraz dystrybucję Biblii i literatury chrześcijańskiej;
• szkolenia skierowane do kobiet z doradztwa dla osób dotkniętych traum;
• pomoc prawna dla prześladowanych chrześcijan oraz wsparcie praktyczne;
• grupy wsparcia dla kobiet, konferencje rodzinne i kursy przedmałżeńskie, aby wzmocnić relacje między członkami społeczności;
• środki utrzymania: mikropożyczki na założenie małych firm; szkolenia zawodowe;
• pomoc medyczna; pomoc kryzysowa, artykuły pierwszej potrzeby;
• Open Doors wspiera wierzących w Mauretanii modlitwą.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.