Etiopia

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Prześladowania w Etiopii mają charakter złożony i wieloaspektowy, na który wpłynęły dziedzictwo historyczne, dominacja religijna, dynamika regionalna i stały brak stabilności politycznej. Tożsamość narodowa została ukształtowana pod wpływem Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego (EOC), mającego głębokie historyczne powiązania z państwem. Jego ultrakonserwatywne odłamy często przedstawiają protestanckich i ewangelikalnych chrześcijan jako obcych i antypatriotów, co prowadzi do powszechnej stygmatyzacji i nacisków, zwłaszcza na konwertytów z prawosławia. Konwertyci z islamu, szczególnie we wschodniej i południowo-wschodniej Etiopii, spotykają się z poważną wrogością, od odrzucenia przez rodzinę po przemoc fizyczną. W regionach o większości muzułmańskiej, takich jak Somali i części Oromii, chrześcijańscy konwertyci doświadczają zbiorowych napaści, podpaleń kościołów oraz systemowej dyskryminacji. Te wzorce prześladowań są dodatkowo nasilane przez niestabilne warunki bezpieczeństwa w Etiopii. Na terenach objętych konfliktami, takich jak Tigray, Oromia i Amhara, załamanie się porządku prawnego sprawiło, że sprawcy czują się pewnie i atakują chrześcijan bez obawy przed konsekwencjami. Prześladowania mają charakter regionalny, a jednocześnie są głęboko zakorzenione w społeczeństwie etiopskim.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Etiopia to kraj o jednym z najbardziej złożonych i niestabilnych krajobrazów politycznych w Afryce, gdzie polityka tożsamości, historyczne urazy i sporne narracje narodowościowe pogłębiają utrwaloną kruchość kraju i prowadzą do brutalnych konfliktów regionalnych. Chociaż niektóre konflikty mają podtekst religijny, najbardziej destabilizująca dynamika wynika ze sporów o strukturę rządzenia, pamięć zbiorową, autonomię terytorialną i naturę samego państwa etiopskiego.

Punktem zwrotnym był wybuch wojny domowej w listopadzie 2020 r. między rządem federalnym a Tigrajskim Ludowym Front Wyzwolenia. To, co zaczęło się jako „operacja egzekwowania prawa”, szybko przerodziło się w brutalny i długotrwały konflikt. Chociaż porozumienie pokojowe z Pretorii z listopada 2022 r. formalnie zakończyło działania wojenne, fundamentalne przyczyny konfliktu pozostają nierozwiązane. W Amharze i Oromii nasiliła się przemoc zbrojna, powszechne są wysiedlenia, a sytuacja humanitarna stale się pogarsza. Władza rządu federalnego jest poddawana wątpliwościom w obliczu działalności rebeliantów, niepokojów społecznych i fragmentacji instytucjonalnej.

Porozumienie pokojowe między Etiopią a Erytreą z 2018 r., niegdyś postrzegane jako przełom dyplomatyczny, nie przyniosło trwałej normalizacji. Wdrożenie warunków porozumienia utknęło w martwym punkcie, a stosunki między krajami znowu się pogorszyły. Oskarżenia o potajemną ingerencję i wroga retoryka zastąpiły początkowy optymizm, budząc obawy o wznowienie konfliktu w Rogu Afryki.

W kraju możliwości prowadzenia działalności politycznej stają się coraz bardziej ograniczone. Raport Freedom House 2024 klasyfikuje kraj jako autorytarny, wskazując na zwiększone represje, ograniczenie wolności obywatelskiej i regionalne, ale wzajemnie powiązane, konflikty. System federalny, zaprojektowany z myślą o różnorodności etnicznej i kulturowej Etiopii, stał się platformą nieustających sporów, podsycając napięcia między społecznościami i brak zaufania do instytucji państwowych.

Religijny obraz kraju jest także bardzo złożony. Etiopski Kościół Ortodoksyjny nadal posiada znaczne wpływy, podczas gdy wspólnoty ewangelikalne i protestanckie stoją w obliczu rosnącej presji społecznej i administracyjnej. Chociaż Proklamacja nr 1208/2020 prawnie uznała Etiopską Radę Kościołów Wyznawców Ewangelii, wdrożenie jej zapisów jest nierównomierne, a wiele władz lokalnych nie chce im się podporządkować.

Kryzys w Etiopii to coś więcej niż załamanie polityczne; to jątrząca się rana pełna nierozwiązywalnych dylematów. Bez wspólnej ogólnokrajowej wizji, solidnej reformy instytucjonalnej i konstruktywnego dialogu między różnymi grupami interesariuszy, krajowi grozi dalsza fragmentacja. Konsekwencje utrzymującej się niestabilności mogą wykroczyć poza granice kraju, zagrażając regionalnemu pokojowi i bezpieczeństwu w Rogu Afryki.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

W całej Etiopii wzorce prześladowań chrześcijan różnią się w zależności od zamieszkującej dany region większości religijnej, dziedzictwa historycznego i dynamiki władzy. Dominacja Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego w regionie Amhara, Tigray i części Oromii przyczynia się do silnego protekcjonizmu wyznaniowego, prowadząc do wrogości wobec chrześcijan ze wspólnot ewangelikalnych i zielonoświątkowych, zwłaszcza wobec konwertytów. W regionach takich jak wschodnia i zachodnia Oromia, Afar i Region Somali islamski ekstremizm odgrywa większą rolę, a w konsekwencji częstsze są ataki na chrześcijan, zwłaszcza konwertytów z islamu. Dodatkowe punkty zapalne obejmują strefy Gurage, Silte i Alaba, gdzie zbiega się presja chrześcijańska i muzułmańska.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Do tej grupy należą głównie członkowie Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego (EOC). Doświadczają prześladowań będących wynikiem islamskiego ekstremizmu, nacisków plemiennych i nieprzychylności władz lokalnych, szczególnie w regionach o większości muzułmańskiej, takich jak Somali, Afar i Harari. EOC bywa również sprawcą prześladowań, zwłaszcza wobec wspólnot ewangelikalnych.

Społeczności konwertytów

Kategoria ta obejmuje chrześcijan nawróconych z islamu, z innych denominacji chrześcijańskich oraz tradycyjnych wierzeń etnicznych. Spotykają się z prześladowaniami ze strony rodziny, przywódców religijnych, władz lokalnych i tradycjonalistów. W regionach zamieszkałych przez większość muzułmańską konwertyci doświadczają silnej presji i przemocy. Na obszarach zdominowanych przez EOC głównym prześladowcą jest Mahibere Kidusan (fundamentalna organizacja młodzieżowo-studencka w ramach Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego).

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Kategoria ta obejmuje wspólnoty baptystyczne, ewangelikalne i zielonoświątkowe, które mierzą się z silną wrogością Etiopczyków. Są one atakowane głównie na poziomie lokalnym przez członków EOC oraz muzułmanów, a także przez lokalnych urzędników, którzy postrzegają ich jako czynnik destabilizujący dla jedności społecznej.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Radykalny islam rozwija się na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym, co wpływa na osłabienie pozycji chrześcijan, a zwłaszcza konwertytów. Na obszarach wiejskich zamieszkałych przez większość muzułmańską chrześcijanie często spotykają się z prześladowaniami, brakiem możliwości korzystania z zasobów komunalnych i brutalnymi atakami, także śmiertelnymi. Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo są poddawani ostracyzmowi przez rodzinę, i często odmawia się im prawa do dziedziczenia i opieki nad dziećmi. Są publicznie poniżani i atakowani fizycznie. Rozprzestrzenianie się ekstremizmu z sąsiednich krajów, takich jak Somalia i Sudan, jeszcze bardziej pogłębiło zagrożenie, a transgraniczne radykalne sieci działają także w regionach przygranicznych Etiopii.

Protekcjonizm denominacyjny

Dominacja religijna należy do Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego (EOC), historycznie powiązanego z władzą państwową, a jej walczącą frakcją jest Mahibere Kidusan. Członkowie wspólnot ewangelikalnych i protestanci są często przedstawiani jako napływ z zagranicy, zagrażający religijnej tożsamości Etiopii. Konwertyci z EOC spotykają się z dyskryminacją, publicznym oczernianiem i trudnościami podczas rejestracji ich wspólnot. Naruszenia te są najbardziej intensywne w północnej i środkowej Etiopii, gdzie EOC zachowuje instytucjonalną i kulturową dominację.

Paranoja dyktatorska

Chociaż Etiopia przeszła transformację polityczną, tendencje autorytarne utrzymują się, zwłaszcza na szczeblu lokalnym. Kolejne rządy często patrzyły na religię, a zwłaszcza na grupy chrześcijańskie, z podejrzliwością. Ograniczenia dotyczące społeczeństwa obywatelskiego, inwigilacja i biurokratyczne nękanie niezmiennie dotykają społeczności chrześcijańskie, także pod rządami nowych administracji.

Ucisk klanowy

Od czasu okresu przejściowego po 1991 r. polityka etniczna zatarła wyraźne podziały religijne i kulturowe. W regionach takich jak Afar i Somali islam jest częścią tożsamości etnicznej. Konwertyci i mniejszości chrześcijańskie spotykają się z wrogością ze strony przywódców plemiennych i presją, by przyłączyć się do konfliktów etnicznych. Konsekwencją odmowy jest odwet i pogłębienie cyklu lokalnych prześladowań.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Chrześcijańskie kobiety i dziewczęta doświadczają prześladowań na styku przemocy ze względu na płeć, konfliktów zbrojnych oraz braku bezpieczeństwa żywnościowego. Pomimo obowiązujących przepisów uprowadzenia narzeczonych i przymusowe małżeństwa są nadal powszechne, a muzułmańscy mężczyźni są zachęcani do poślubiania chrześcijanek. Najbardziej narażone na przemoc są konwertytki. Rodziny mogą zmusić je do małżeństwa, zamknąć w areszcie domowym lub eksmitować. Przemoc seksualna i fizyczna są powszechne w małżeństwach i tolerowane przez członków lokalnej społeczności. Gwałt jest skutecznym narzędziem karania chrześcijanek, skutkującym stygmatyzacją, traumą, rozwodem, utratą prawa do opieki nad dziećmi i wykluczeniem społecznym.

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• odebrania prawa do opieki nad dziećmi;
• brak możliwości poślubienia chrześcijanina;
• wymuszone małżeństwo;
• zmuszenie do opuszczenia domu /wypędzenie;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• przemoc psychiczna;
• przemoc fizyczna;
• przemoc seksualna;
• przemoc słowna. 

Mężczyźni

Mężczyznom grożą ataki fizyczne, przymusowe wysiedlenie, rabunek, a nawet śmierć, często podczas nalotów na kościoły lub rozruchów społecznych. Stanowią oni cel strategiczny jako jedyni żywiciele rodziny; atak na mężczyznę osłabia bowiem całą rodzinę i wspólnotę. Mężczyznom grozi także przymusowe wcielenie w szeregi walczących ugrupowań. Państwo narusza wolność religijną mężczyzn poprzez uwięzienie, szczególnie w regionach o większości muzułmańskiej, gdzie urzędnicy nie chronią chrześcijan i ingerują w przywództwo kościelne. Konwertyci mierzą się z presją rodziny, odbierane są im środki do życia i często jedynym sposobem na przetrwanie jest ucieczka. Czasami stosowane są zachęty finansowe, aby skusić mężczyzn do odejścia od Chrystusa.

Formy wywierania nacisku:

• wydziedziczenie lub odebrania prawa własności;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• uwięzienie przez władze państwowe;
• celowe uwodzenie;
• śmierć;
• przemoc fizyczna;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc słowna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Z wynikiem 70 pkt Etiopia utrzymuje się na podobnym poziomie jak w ŚIP 2025. Ogólna presja w kraju jest nadal wysoka, ponieważ chrześcijanie doświadczają różnych form prześladowań w różnych regionach, kształtowanych przez lokalną dynamikę władzy, napięcia etniczne i brak bezpieczeństwa spowodowany licznymi konfliktami zbrojnymi. Uprowadzenia chrześcijan stały się stałym i głęboko niepokojącym zjawiskiem w ciągu ostatnich kilku lat, szczególnie na obszarach, gdzie grupy rebelianckie działają bezkarnie. Kościoły w spornych strefach otrzymują groźby, ludzie nie mogą swobodnie się przemieszczać, wspólnoty są atakowane. Niestabilność polityczna zmniejsza zdolność państwa do ochrony zagrożonych prześladowaniami społeczności. Te nakładające się na siebie czynniki, tj. naciski różnych grup społecznych, konflikt regionalny, rozdrobnione rządy, ukierunkowane porwania i lokalna wrogość razem dały Etiopii 70 pkt.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Etiopii.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym –szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To damo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• W 2025 r. grupy zbrojne przeprowadziły szeroko zakrojone ataki w regionie Oromia i w niektórych częściach Amhary. Co najmniej 25 kościołów zostało spalonych, zburzonych lub splądrowanych. Atakowano członków wspólnot i niszczono materiały religijne. Całe wspólnoty ulegały rozproszeniu, kiedy chrześcijanie byli oskarżani o odmowę wsparcia bojowników.
• Chrześcijanie są coraz częściej porywani, zwłaszcza w wiejskich dzielnicach Oromii i na obszarach przygranicznych z Amharą. Porwani chrześcijanie są często uwalniani dopiero po zapłaceniu ogromnego okupu, tj. w wysokości tysięcy i milionów etiopskich birr. Osoby, których na to nie stać, pozostają w rękach porywaczy.
• Przemoc zmusiła tysiące chrześcijan do opuszczenia swoich domów zarówno w Oromii, jak i Amharze. Część z nich uciekła do bezpieczniejszych miast, a część zamieszkała w obozach tymczasowych. Osoby wewnętrznie przesiedlone zgłaszają, że stały się celem ataków ze względu na swoją wiarę i niepodporządkowanie się grupom zbrojnym.

Życie prywatne

W większości zdominowanych przez muzułmanów obszarów Etiopii konwersja z islamu jest postrzegana jako poważna zdrada religijna i kulturowa, często interpretowana jako odrzucenie rodziny, pochodzenia i tożsamości. Konwertyci stają w obliczu silnej presji rodziny i członków lokalnej społeczności, zwłaszcza na obszarach wiejskich, gdzie honor i reputacja mają ogromne znaczenie. Karą za dokonanie konwersji jest izolacja, aranżowane małżeństwa i przemoc fizyczna. W północnej Etiopii, gdzie dominuje Etiopski Kościół Ortodoksyjny (EOC), konwersja na protestantyzm lub ewangelikalizm również prowadzi do poważnych reperkusji. Rodziny wyrzekają się konwertytów, społeczności odcinają się od nich, a czasami poddają religijnym rytuałom, które mają ich poniżyć, np. konwertyci są zmuszani do picia „święconej wody”, aby wygonić z nich złe duchy. Posiadanie wersji Biblii niezgodnej z wymaganiami EOC lub muzyki chrześcijańskiej może doprowadzić do oskarżenia o herezję. Aktywność chrześcijańska w Internecie coraz częściej wywołuje nękanie. Dla kontrastu, protestantyzm jest kulturalnie akceptowany na obszarach południowej Etiopii i Oromii, więc tamtejsi konwertyci nie napotykają tak silnej wrogości, a wręcz spotykają się z tolerancją.

Życie rodzinne

Na obszarach zdominowanych przez muzułmanów i EOC rodziny chrześcijańskie stoją przed poważnymi wyzwaniami. Dzieci konwertytów oraz chrześcijan spoza EOC mogą być zastraszane, poddawane społecznej izolacji oraz zmuszane do uczęszczania do szkół islamskich lub ortodoksyjnych. Kolejnym sposobem na dyskryminację są kwestie związane z pochówkiem; chrześcijanie spoza EOC często mają trudności z zorganizowaniem miejsc pochówku na obszarach jednorodnych religijnie. Konwertyci na protestantyzm (znani lokalnie jako Pentay) są naciskani przez krewnych, duchownych i ekstremistów EOC, aby powrócili do Kościoła Ortodoksyjnego, czasami pod groźbą wypędzenia lub zerwania więzów rodzinnych.

Życie w społeczeństwie

Dyskryminacja społeczna jest wyraźna zarówno w regionach zdominowanych przez EOC, jak i przez muzułmanów. Konwertytom można odmówić dostępu do edukacji, usług socjalnych i ochrony społeczności. Na obszarach wiejskich z większością muzułmańską dziewczęta w wieku 10 lub 11 lat są nadal ofiarami uprowadzeń lub przymusowych małżeństw, często dotyczy to rodzin konwertytów. Inwigilacja jest powszechna: sąsiedzi, a nawet dzieci są wykorzystywani do obserwowania chrześcijańskich gospodarstw domowych i zgłaszania działalności religijnej.

Życie w państwie

Prawne i strukturalne bariery ograniczają wolność religijną obywateli Etiopii. Powszechne są ograniczenia w nadawaniu audycji religijnych, dyskryminacja ze strony lokalnych urzędników i kampanie oszczerstw ze strony przywódców religijnych. Członkowie wspólnot zielonoświątkowych oraz ewangelikalnych są fałszywie oskarżani o konwersję z pobudek finansowych. Niektórzy w odwecie dyskredytują Kościół Ortodoksyjny. Przestrzeń ekspresji politycznej i obywatelskiej coraz bardziej się kurczy. 

Życie w Kościele

Pastorzy, zwłaszcza wspólnot nietradycyjnych, są nękani i atakowani w regionach niechętnych pluralizmowi religijnemu. Radykalne grupy monitorują Kościoły. Istnieją dowody na ataki na zgromadzenia religijne. Sytuacja konwertytów jest najtrudniejsza. Często nie mają innego wyjścia i ukrywają swoją wiarę, by uniknąć przemocy.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Etiopia zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
4. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur (CAT);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Etiopia nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• chrześcijańscy konwertyci są poddawani ostracyzmowi i odmawia się im prawa do wolności wyznania lub przekonań (Art. 18 ICCPR);
• chrześcijanom odmawia się prawa do wolności wypowiedzi (Art. 19 ICCPR);
• pokojowe zgromadzenia religijne chrześcijan są zakłócane przez grupy przeciwników i ataki, co stanowi naruszenie prawa do pokojowych zgromadzeń (Art. 21 ICCPR);
• chrześcijanki zmuszane do wyjścia za mąż wbrew ich woli i zmuszane do wyrzeczenia się swoich przekonań ( Art. 23.3 ICCPR i Art. 10 ICESCR);
• chrześcijańskie kobiety pozbawiane są równych praw i obowiązków w trakcie małżeństwa i po rozwiązaniu (Art. 23.4 MPPOiP i Art. 16 CEDAW).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Mniejszości religijne w Etiopii napotykają ograniczenia prawne i społeczne, w szczególności wynikające z przepisów rejestracyjnych oraz ograniczonych praw do nadawania. Podczas gdy wspólnoty ortodoksyjne, katolickie, muzułmańskie i żydowskie nie mają ograniczeń w postaci minimalnej liczby członków, inne mniejszości muszą osiągnąć rygorystyczne progi – 50 członków w przypadku rejestracji społeczności i 15 dla stowarzyszeń. Odczuwają to zwłaszcza małe grupy, takie jak mormoni i Świadkowie Jehowy, które często walczą o formalne uznanie lub prawo do posiadania miejsc kultu, szczególnie na obszarach wrogich mniejszościom religijnym.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Etiopii:

Open Doors wspiera Kościół w Etiopii od końca lat 80. XX wieku. Naszym celem jest budowanie zjednoczonego i silnego Kościoła, który jest dobrze przygotowany do pełnienia swojej wszechstronnej misji mimo doświadczanych prześladowań. Realizujemy tę wizję poprzez:

• szkolenie w zakresie opieki psychospołecznej i duchowej odporności;

• rozwijanie kompetencji w zakresie posługi międzypokoleniowej oraz wzmacnianie samodzielności ekonomicznej;

• działania na rzecz poprawy sytuacji ekonomicznej wierzących;

• umacnianie roli i wpływu Kościoła oraz zabieganie o sprawiedliwość dla prześladowanych chrześcijan.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.

• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: Research & Reports · Serving Persecuted Christians Worldwide (https://www.opendoors.org/en-US/research-reports/).

• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.