Prześladowania chrześcijan na Mali

Mali

24
ŚIP
2019
Mali
Religia
Islam
Ustrój
Republika
Ranking poprzednie lata
37
ISO
ML
Mali
Chrześcijan
0,43
Populacja
19.11
Religijnie motywowany nacjonalizm
Dyktatorska Paranoja
Protekcjonizm denominacyjny
Życie prywatne: 11.400
Życie w rodzinie: 10.100
Życie w społeczeństwie: 11.500
Życie w państwie: 9.200
Życie w kościele: 9.900
przemoc fizyczna: 15.400

Wprowadzenie

Okres badawczy: 1 listopada 2017 – 31 października 2018

Miejsce w Światowym Indeksie Prześladowań (ŚIP)

Z wynikiem 68 punktów Mali zajmuje 24 miejsce w ŚIP 2019. W ŚIP 2018 Mali uzyskało 59 punktów. Wzrost punktowy związany jest przede wszystkim z nasileniem się aktów przemocy, w większości nierelacjonowanych w mediach głównego nurtu, a także nacisków wywieranych na chrześcijan, nawet w stolicy kraju, Bamako.

Siły napędowe prześladowań

Islamski ekstremizm

Mali, co jest typowe dla krajów Afryki Zachodniej, zawsze było zdominowane przez islam (głównie w formie umiarkowanej), a konstytucyjny świecki charakter państwa nie dopuszcza religijnych partii politycznych. Z wyjątkiem północnej części kraju, która zawsze pod tym względem była problematyczna, chrześcijanie mogli się cieszyć w malijskim społeczeństwie nie tylko sporą wolnością, lecz także obecnością misjonarzy chrześcijańskich z zagranicy. Ta sytuacja zmieniła się, gdy na północy Mali w kwietniu 2012 r. ogłoszono powstanie niezależnego państwa Azawad. Wówczas islamiści, przeważnie wahhabici, szybko ustanowili państwo islamskie z surowym prawem szariatu. Większość chrześcijan uciekła jeszcze zanim islamiści przejęli władzę. W międzyczasie zostały zniszczone kościoły i inne budynki chrześcijańskie. Ta sytuacja dotknęła również Kościół na południu Mali, gdzie można było zauważyć zwiększającą się liczbę grup wahhabitów. Pomimo porozumienia pokojowego, do którego doszło między rządem a rebeliantami i sprowadzenia międzynarodowych sił pokojowych, radykalizacja islamska w społeczeństwie Mali najprawdopodobniej nadal będzie postępować, wzmagając naciski na życie (również dosłownie) chrześcijan i ich Kościołów.

Zorganizowana korupcja oraz przestępczość

Mali leży między regionem Sahel a Afryką Zachodnią, gdzie znajdują się rozległe pustynie i jałowe tereny, które trudno kontrolować. Gangi korzystają z tych okoliczności, by rozszerzyć swoją aktywność w transporcie nielegalnych substancji do Zachodniej Europy. Większość prześladujących chrześcijan organizacji przestępczych sprzymierzyło się z grupami radykalnych islamistów. Przykładowo: grupa Tuareg, która niegdyś składała się z rebeliantów, stała się organizacją przestępczą.

Antagonizm plemienny

Mimo że większość populacji Mali stanowią muzułmanie, nadal mieszają oni islam z różnymi formami szamaństwa i wróżbiarstwa. Ruch wahhabitów stara się „oczyścić” islam z takich tradycyjnych praktyk. Wielu chrześcijan z Mali również łączy praktyki plemienne z wiarą chrześcijańską. Jako że większość plemion i przywódców ludowych w odległych zakątkach kraju jest wrogo nastawiona do muzułmanów i chrześcijan, którzy sprzeciwiają się takim praktykom, między przywódcami plemiennymi a chrześcijanami dochodzi do starć.

Źródła prześladowań

Źródła islamskiego ekstremizmu

Głównym źródłem islamskiego ekstremizmu w Mali są grupy bojówek islamskich, takich jak AQIM (al-Kaida z Maghreb), które są szczególnie aktywne w północnych częściach kraju, ale też w regionach południowych przeprowadzają ataki i porwania. Kolejnym źródłem prześladowań, które dotykają przede wszystkim konwertytów z islamu, są segmenty populacji pozostające pod wpływem radykalnego i nietolerancyjnego nauczania wahhabitów. Zatem uogólniając – głównym źródłem prześladowań w Mali są radykalne grupy islamistów i ich nauczyciele; do grona ciemiężycieli mogą być zaliczeni również rebelianci z północy, pozostający w przymierzu z takimi ruchami islamskimi.
Źródła zorganizowanej korupcji oraz przestępczości:
Istnieje kilka organizacji przestępczych funkcjonujących na terenie Mali. Geograficzne uwarunkowania tego kraju, obszerne pustynie i jałowe tereny, sprzyjają ich ekspansji. Organizacje przestępcze łączą się z radykalnymi grupami islamskimi, takimi jak AQIM, i prześladują chrześcijan. Skorumpowani urzędnicy, którzy przymykają oczy na ataki na wyznawców Chrystusa, również przyczyniają się do wspierania prześladowań.

Źródła antagonizmu plemiennego

Większość przywódców plemiennych (takich jak wodzowie plemienia Tuareg) jest zaangażowana w prześladowania chrześcijan. Również przywódcy tradycyjnych plemion animistycznych są wrogo nastawieni wobec wyznawców Chrystusa i próbują powstrzymywać rozwój chrześcijaństwa. Za cel ataków obrali sobie przede wszystkim tych chrześcijan, którzy z praktykowania swojej wiary próbują usunąć elementy tradycyjnych wierzeń afrykańskich.

Kontekst

Mali jest jednym z najmniej rozwiniętych krajów na świecie, przy czym jest bogate w złoża złota i innych minerałów. Jednak państwo to w ogromnym stopniu korzysta z pomocy zagranicznej, w tym Banku Światowego i innych instytucji pomocowych. Głównym partnerem komercyjnym Mali jest Francja.

Od czasu przejęcia Mali przez islamistów w kwietniu 2012 r. i podejmowanych przez Francję prób przywrócenia rządu na początku 2013 r., wolności obywatelskie i prawa polityczne nadal nie powróciły do poziomu sprzed 2012 r. – zarówno na północy, jak i na południu kraju. Rebelianci z Tuareg i rząd Mali dnia 18 czerwca 2013 r. podpisali umowę przygotowującą grunt pod przywrócenie administracji i sił zbrojnych Mali w północnym mieście Kidal, które było kontrolowane przez rebeliantów z MNLA (Narodowego Ruchu Wyzwolenia Azawadu). Nie była to jednak właściwa umowa dotycząca przywrócenia pokoju, która zakończyłaby rebelię. W maju 2013 r. wszystkie regiony na północy Mali, poza najbardziej wysuniętym na północ Kidal, wróciły pod kontrolę rządu.

Konflikt między rządem a opozycją w Mali nie jest niczym nowym. Największa grupa opozycyjna, która jest zagrożeniem dla rządu, to MNLA. Od 2011 r. jest ona przedstawicielem niepodległego ugrupowania Taureg, ale jej historia sięga 1916 r. Począwszy od tego roku, w Tuareg na północy Mali miało miejsce co najmniej pięć powstań – pod panowaniem Francji i po odzyskaniu przez Mali niepodległości w 1960 r. Wszystkie powstania miały na celu stworzenie na północy Mali kraju z osobnym rządem, o nazwie Azawad. W czerwcu 2015 r. rebelianci z Tuareg zgodzili się na rządowe propozycje pokojowe, jednak sytuacja w Mali nadal jest trudna, a grupy islamistów wciąż przeprowadzają ataki.

Grupy chrześcijańskie dotknięte prześladowaniami

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Do tej grupy zalicza się Kościół Rzymskokatolicki, a także wiele różnych denominacji protestanckich. Spośród mniej niż 5% chrześcijan w populacji Mali większość należy do tradycyjnych wspólnot chrześcijańskich. Ci, którzy żyją na południu kraju, cieszą się znacznie większą wolnością religijną niż ci, którzy zamieszkują północ. Mimo tego, że ryzyko ataków islamskich jest większe na północy, chrześcijanie z południa również muszą liczyć się z możliwością ataku lub porwania.

Społeczności konwertytów

Chrześcijanie o muzułmańskich korzeniach zamieszkują głównie prowincje Bozo i Dogon, ale konwertytów spotyka się też w innych częściach kraju. Poza zagrożeniem ze strony islamskich bojówek, których obawia się większość chrześcijan, konwertyci, nakłaniani do wyrzeczenia się chrześcijaństwa, spotykają się z różnymi formami i różnym natężeniem nacisków ze strony członków własnych rodzin, bliskich czy sąsiadów.

Nietradycyjne społeczności chrześcijańskie

W Mali, głównie na południu, można spotkać małą grupę Kościołów charyzmatycznych i zielonoświątkowych. Ze względu na styl modlitwy i prawdopodobieństwo większego zaangażowania w ewangelizację, takie wspólnoty narażone są na wzbudzenie gniewu i wrogiego nastawienia społeczności lokalnej.

Obszary życia i przemoc fizyczna

Życie prywatne: 11.400
Życie w rodzinie: 10.100
Życie w społeczeństwie: 11.500
Życie w państwie: 9.200
Życie w kościele: 9.900
przemoc fizyczna: 15.400

Wzorzec prześladowań wskazuje, że:

  • Wszystkie obszary życia wykazują wysoki lub bardzo wysoki poziom prześladowań, co odzwierciedlają wyniki powyżej 9 punktów. W porównaniu do ŚIP 2018 (9,9) średnia wartość poziomu prześladowań w ŚIP 2019 jest wyższa i wynosi 10,4.
  • Największe natężenie prześladowań widoczne jest w obszarze życia w społeczeństwie (11,5) i życia prywatnego (11,4).
  • Wynik dotyczący przemocy jest ekstremalnie wysoki – z 9,6 w ŚIP 2018 w ŚIP 2019 wzrósł do 15,4.

Życie prywatne

Konwertyci muzułmańskiego pochodzenia doświadczają większych trudności w obszarze życia prywatnego niż inni chrześcijanie. Nie mogą wyrażać swojej wiary chrześcijańskiej publicznie, ani też praktykować jej prywatnie, gdyż  jakiekolwiek odstąpienie od islamu łatwo wykryć, a to prowadzi do prześladowań. Chrześcijanie z północy, którzy nie są konwertytami, muszą mierzyć się z kilkoma formami utrudniania im życia codziennego i coraz częściej narażani są na ataki, nawet jeśli modlą się w tajemnicy.

Życie rodzinne

Muzułmańska rodzina konwertyty, zarówno bliższa, jak i dalsza, szczególnie w północnych rejonach Mali, stanowi zasadnicze źródło presji wywieranej na niego w celu nakłonienia go do wyrzeczenia się chrześcijaństwa. Posiadanie w rodzinie konwertyty mogłoby bowiem narazić ją całą na ostracyzm ze strony społeczności lokalnej.

Życie w społeczeństwie

Z powodu wpływowej działalności grup islamskich chrześcijanie, jako uczestnicy życia społecznego, na północy czują się mniej bezpiecznie niż w przeszłości. Mimo że bojownicy islamscy zostali zepchnięci, nie zostali z tych terenów wykorzenieni i istnieje obawa przed nowymi powstaniami. Lokalni muzułmanie często są dotknięci wpływami radykalnymi i nie chcą, by chrześcijanie wrócili do swoich domów; domy chrześcijan nierzadko są przejmowane i zamieszkiwane przez innych.

Życie w państwie

Chrześcijanie z północy czują się zagrożeni narastającym wpływem grup islamskich i obawiają się eksponować symbole religijne. Przedstawiciele rządu na północy czasami sympatyzują z radykalnym islamem i nie podejmują żadnych środków przeciw prowodyrom przemocy wobec chrześcijan. Konwertyci z islamu to najbardziej ze wszystkich ciemiężona grupa chrześcijan. Muzułmańskie władze traktują ich niesprawiedliwie mimo tego, że zmiana religii przez muzułmanina nie jest oficjalnie zakazana.

Życie w Kościele

Życie w Kościele jest bardziej stabilne na południu kraju, gdzie społeczności muzułmańskie są bardziej tolerancyjne wobec chrześcijan. Jednak w ostatnim czasie nauczanie wahhabitów, które dociera również na południe do tamtejszych grup islamskich, skutkuje ograniczaniem tolerancji. Funkcjonowanie wspólnot kościelnych jest bardziej zagrożone na północy kraju, gdzie różne radykalne grupy islamskie kontrolują życie codzienne lokalnej społeczności. Większość chrześcijan żyjących na północy nie modli się w miejscach publicznych.

Przemoc

Poziom przemocy wobec chrześcijan w okresie badawczym ŚIP 2019 znacząco wzrósł. Zabójstwa chrześcijan, ataki na kościoły, porwania dla okupu, porwania i gwałty – to przykłady odnotowanych przypadków przemocy.

Prześladowania ze względu na płeć

Kobiety

Wiele chrześcijanek – zarówno kobiety, jak i dziewczęta – jest celem nadużyć seksualnych; są one zmuszane do małżeństwa, a także odmawia się im dostępu do edukacji. Jest to szczególnie powszechne na północy Mali. Mimo że istnieje prawo chroniące kobiety i dziewczęta, tradycyjne oraz kulturowe praktyki i normy narażają je między innymi na małżeństwo w bardzo wczesnym wieku bądź przymusowe małżeństwo, poligamię czy okaleczenie narządów płciowych. W rezultacie niektóre chrześcijanki przeżywają traumy lub tracą zaufanie do władz, co czasami wpływa również na ich wiarę.

Mężczyźni

Na północy kraju młodzi mężczyźni są celem porwań oraz wymuszonych konwersji; zmusza się ich również do zasilania szeregów bojówek. Przynosi to dramatyczne skutki nie tylko dla ich rodzin, lecz także braci chrześcijan.

Prześladowania innych mniejszości religijnych

Do mniejszości religijnych w Mali, poza chrześcijanami, należą także ci, którzy wyznają rdzenne wierzenia tradycyjne. Mimo że historycznie takie wierzenia współistniały z islamem, wraz ze wzrostem liczby wojujących i nietolerancyjnych wersji islamu również animiści są brani na cel ataków, zwłaszcza w północnych częściach kraju.

Prognozy na przyszłość

Aspekt polityczny

Głównym trendem w Mali jest rosnący wpływ wojującego islamu i wahhabitów. Odbudowanie obecności chrześcijan na północy kraju zajmie dużo czasu. Bojówki islamskie, pomimo podpisanej w 2015 r. umowy o pokoju, kontynuują swoją aktywność i pozostają zagrożeniem na przyszłe lata. Ta umowa jest bardzo krucha, a ani rząd, ani siły pokojowe ONZ nadal nie są w stanie przywrócić władzy rządowej w niektórych częściach kraju. Jednakże mimo tych wszystkich wyzwań, które stały przed krajem w ostatnich pięciu latach, był on w stanie przeprowadzić relatywnie bezpieczne i skuteczne wybory prezydenckie w 2018 r.

Chrześcijanie w Mali cierpią z powodu chaosu i braku stabilności. Bojówki islamskie robią wszystko, by zniszczyć dowody ich obecności na północnych terytoriach kraju. Przywrócenie prawa i porządku oraz władzy rządu na północy to sprawy kluczowe dla poprawy sytuacji chrześcijan. Kraj nie jest bezpieczny dla chrześcijan, nawet w stolicy Bamako. W skrócie: Mali pozostaje bardzo niebezpiecznym miejscem dla chrześcijan.

Podsumowanie

Mimo że Mali upodobali sobie dżihadyści, jego sytuacja nie może być rozpatrywana w odosobnieniu. Powstawanie w kraju bojówek islamskich i rozprzestrzenianie się wahhabizmu to tylko część procesu zachodzącego w całym regionie. Dlatego też dla przyszłości Mali znacząca jest trajektoria sytuacji politycznej i bezpieczeństwa w regionie. Nawet jeśli rząd Mali i sąsiadujące kraje rozprawią się z armią islamskich bojowników, radykalizacja młodzieży i społeczeństwa przez te grupy pozostanie dużym problemem i wpłynie na tworzenie się w najbliższych latach wrogiego dla chrześcijan środowiska. Nawet jeśli w kraju udało się przeprowadzić wybory prezydenckie na przełomie lipca i sierpnia 2018 r., nadal daleka droga do tego, by Mali wróciło do stanu, który kiedyś był określany jako „model dla afrykańskiej demokracji”.

Wszystkie pola są wymagane. E-mail będzie wysyłany za pośrednictwem programu pocztowego.