Komory

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Mniejszości religijne, zwłaszcza chrześcijanie, podlegają ekstremalnym ograniczeniom w zakresie publicznych praktyk religijnych. Nawet rozmowy na tematy religijne mogą prowadzić do zatrzymania. Jeszcze większe wyzwania stoją przed rodzinami chrześcijańskimi, zwłaszcza w przypadku konwertytów z islamu. Zmuszeni są wysyłać swoje dzieci do medresy (muzułmańskiej szkoły), bo w przeciwnym razie narażają się na ostracyzm Publiczne praktyki religijne, a nawet rozmowy w przestrzeni publicznej o chrześcijaństwie mogą być interpretowane jako prozelityzm, który podlega karze. Wciąż pojawiają się doniesienia o tym, że lokalne społeczności alienują osoby podejrzane o konwersję na chrześcijaństwo, tworząc w ten sposób atmosferę wrogości wobec wolności religijnej. Konwertytki mogą być umieszczone w areszcie domowym przez rodzinę i społeczność lokalną. Warunki, w jakich funkcjonują chrześcijanie nawróceni z islamu, zmuszają ich do praktykowania swojej wiary w tajemnicy. 

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Po latach politycznej niestabilności trwającej od 1975 r., kiedy to Francja utraciła kontrolę nad tym obszarem, w 2006 r. archipelag Komorów przeszedł demokratyczną transformację. Islam jest oficjalną religią państwową zapisaną w konstytucji, a szkoła islamu sunnickiego Shafi'i wyznacza normy życia na Komorach, gdzie 98% ludności stanowią muzułmanie. Konstytucja gwarantuje równość praw wszystkim osobom bez względu na wiarę lub przekonania, ale działalność ewangelizacyjna jest prawnie zabroniona i podlega karze grzywny lub pozbawienia wolności (nie dotyczy to islamu sunnickiego). Prawo przewiduje deportację cudzoziemców, którzy prowadzą działalność ewangelizacyjną.
W kraju działa tylko garstka organizacji pozarządowych (NGO). Rząd dyskryminuje te spośród nich, które mają charakter chrześcijański, ograniczając ich działalność oraz możliwość promocji.
Mieszkańcy Komorów żyją się matriarchalnym systemie rodzinnym, nieczęsto spotykanym w innych rejonach Afryki. W tym systemie to rolą kobiety jest inicjowanie małżeństwa i budowanie domu dla rodziny. Mężczyźni nadal sprawują przywództwo religijne, ale to kobiety mają największy wpływ w rodzinie. Mimo to kobiety regularnie są dyskryminowane wobec prawa, a także mierzą się z kulturowymi praktykami poligamii, jednostronnych rozwodów i aranżowanych małżeństw dzieci. 
Komory mają niski poziom przestępczości i nie ma tam także bezpośredniego zagrożenia ze strony islamistycznych grup paramilitarnych. Niestety, żyją tu także radykalni islamiści, którzy prześladują chrześcijan, zwłaszcza konwertytów z islamu.
Chociaż konstytucja Komorów gwarantuje obywatelom równość bez względu na wyznanie, w praktyce rząd popiera i egzekwuje prawa, które są wymierzone w chrześcijan, konwertytów z islamu i innych niesunnickich muzułmanów. Przepisy przeciwko prozelityzmowi są stosowane wybiórczo, ponieważ dozwolony jest wyłącznie islam sunnicki; publiczne wyrażanie wiary przez wyznawców innych religii prowadzi do nakładania grzywien, kar więzienia, a w przypadku cudzoziemców – nawet do deportacji. Chrześcijańskie organizacje pozarządowe napotykają oficjalne ograniczenia, a brak jest dowodów na skuteczną ochronę prawną mniejszości religijnych. Podejście państwa umożliwia podmiotom społecznym, w tym radykalnym grupom religijnym (djaulas), nękanie konwertytów bez ponoszenia poważniejszych konsekwencji. Mechanizmy sądowe są słabe lub współwinne, a międzynarodowe organy ochrony praw człowieka nie sprawują wystarczającego nadzoru, by zapewnić faktyczne przestrzeganie wolności wyznania.
Populacja chrześcijan na Komorach koncentruje się w większych miastach, zwłaszcza w stolicy, Moroni, oraz w Mutsamudu, głównym mieście na wyspie Anjouan. Większość chrześcijan stanowią katolicy.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Komory to mały wyspiarski kraj. Islam dominuje tu we wszystkich dziedzinach życia, tj. religijnej, prawnej i społecznej. Prześladowania chrześcijan mają miejsce w całym kraju, z niewielkimi różnicami w zależności od regionu geograficznego, a wrogość jest zakorzeniona we wszystkich obszarach. Najcięższe formy prześladowań skierowane są przeciwko konwertytom z islamu, którzy często zmuszeni są do całkowitego ukrywania swojej wiary niezależnie od tego, czy mieszkają w ośrodkach miejskich, czy na terenach wiejskich. W mniejszych miastach i na wyspach, takich jak Anjouan i Mohéli, gdzie w zasadzie wszyscy dobrze się znają, konwertyci mogą zostać z łatwością rozpoznani i grożą im represje społeczne.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Wspólnoty takie jak Kościół Malgaszów z Madagaskaru nie mogą integrować się z konwertytami z islamu ani głosić kazań poza budynkami kościelnym. W przypadku złamania tego zakazu grozi im deportacja. Naciski pochodzą zarówno od radykalnych islamistów, jak i niechrześcijańskich przywódców religijnych oraz liderów politycznych. 

Historyczne wspólnoty chrześcijańskie

Ta kategoria wspólnot nie istnieje oddzielnie od wspólnot ekspatriantów.

Społeczności konwertytów

Konwertyci z islamu zmagają się z prześladowaniami ze strony różnych grup. Krewni i przyjaciele zrywają z nimi wszelkie kontakty. Spotykają się z wrogością ze strony członków społeczności, urzędników państwowych i radykalnych grup.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Wspólnotom baptystycznym i ewangelikalnym grożą sankcje prawne za ewangelizację. Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności od trzech miesięcy do jednego roku oraz grzywnę w wysokości od 50 000 do 500 000 franków komoryjskich dla każdej osoby, która naucza muzułmanów innej religii.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Islamskie prześladowania na Komorach nasiliły się po reformach konstytucyjnych, które wyniosły islam sunnicki do pozycji religii państwowej i głównego filaru tożsamości narodowej. Ta zmiana dodała pewności konserwatywnym siłom religijnym i wzmocniła klimat społeczno-polityczny, w którym marginalizowane są mniejszości religijne, zwłaszcza chrześcijanie. Na wyspach Anjouan i Moheli widoczny jest wzrost radykalnych nastrojów islamistycznych, a niektóre meczety i medresy szerzą antychrześcijańską retorykę. Djaulas – sieć ultrakonserwatywnych islamskich uczonych, z których wielu zostało przeszkolonych za granicą – aktywnie propaguje surową wersję szariatu. Jego członkowie znani są z tego, że obserwują i nękają konwertytów na chrześcijaństwo. Odejście od islamu jest postrzegane nie tylko jako osobisty wybór, ale jako zdrada wartości społecznych i narodowych. Konwertytom grozi odrzucenie przez rodzinę, wrogość społeczności i przesłuchania przez policję. Otwarte nabożeństwa chrześcijańskie są zakazane, kościoły domowe są nielegalne, a literatura chrześcijańska podlega ograniczeniom. Publiczny dialog religijny podlega karze, co skutecznie ucisza głosy sprzeciwu. Prawo i praktyka skutecznie ograniczają wolność religijną konwertytów.

Paranoja dyktatorska

Rząd Komorów ściśle kontroluje ekspresję religijną, utożsamiając jedność narodową z przynależnością do islamu sunnickiego. Odstępstwo – religijne czy polityczne – jest w tym autorytarnym środowisku postrzegane jako działalność wywrotowa. Społeczności chrześcijańskie i organizacje pozarządowe napotykają biurokratyczne przeszkody, nadzór i ograniczenia dotyczące legalnej rejestracji. Urzędnicy państwowi otwarcie przyznają, że wolność wyznania nie ma zastosowania do konwertytów z islamu, tym samym legitymizując ich wykluczenie. Narzucenie konformizmu wyznaniowego przez władze państwowe wzmacnia klimat, w którym chrześcijanie są nie tylko marginalizowani, ale traktowani jako zagrożenie dla porządku publicznego.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Pomimo matrylinearnego dziedzictwa praktyki religijne i życie społeczne na Komorach są zdominowane przez normy sunnickie, co stawia chrześcijańskie kobiety i dziewczęta w niekorzystnej sytuacji społecznej. Konwertytki z islamu spotykają się z ostracyzmem społecznym i ścisłym nadzorem rodzinnym. Odbiera im się prawo do dziedziczenia. Groźba rozwodu lub małżeństwo z muzułmaninem to środki, które mają zmusić je do powrotu do islamu. Apostazja podlega karze, co wzmacnia wrogość społeczną wobec konwertytów. Chrześcijanki są także narażone na przemoc domową, ostracyzm społeczny oraz handel ludźmi, gdyż Komory pełnią funkcję centrum tranzytowego dla wyzysku za granicą.

Formy wywierania nacisku: 

• uprowadzenie;
• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• odebranie prawa własności/wydziedziczenie;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna.

Mężczyźni

Chrześcijańscy mężczyźni i chłopcy na Komorach, zwłaszcza konwertyci z islamu, doświadczają silnej presji ze strony rodziny i członków lokalnej społeczności. Znajdują się w trudnej sytuacji, ponieważ grożą im rozwód oraz wypędzenie z domu ze względu na panujący zwyczaj mieszkania w domu teściów. Mogą być pozbawiani jedzenia, nękani werbalnie lub zmuszani do porzucenia swojej wiary, a niektórzy zmuszeni do ucieczki. Chrześcijanie są dyskryminowani i izolowani w miejscu pracy. Przywódcy wspólnot, zazwyczaj to mężczyźni, są szczególnie narażeni na inwigilację, aresztowanie i ograniczenie działalności religijnej.

Formy wywierania nacisku: 

• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• brak dostępu do jedzenia i wody; nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• wymuszony rozwód;
• przymusowe opuszczenie domu/wypędzenie;
• uwięzienie przez władze;
• przemoc psychiczna; przemoc słowna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Komory otrzymały 68 pkt w ŚIP 2026, tj. o jeden punkt więcej niż w ŚIP 2025. Wzrost wynika z niewielkiej zmiany w kategorii przemoc, z 2,593 do 3,148 – wynik ten jest wciąż stosunkowo niski. Społeczeństwo podlega wpływom konserwatywnej kultury religijnej kraju. Publiczne głoszenie lub wyrażanie przekonań religijnych innych niż islam sunnicki podlega karze, a chrześcijanie – zwłaszcza konwertyci – podlegają silnej presji społecznej, izolacji oraz kontroli ze strony lokalnych władz. Wszystkie te czynniki ograniczają możliwość otwartego praktykowania wiary i powodują, że działalność chrześcijańska przenosi się do cichych, prywatnych przestrzeni. Ujawnienie się wiąże się z realnym ryzykiem.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Komorów.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb symbolicznych 10 000*, 100 000* i 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• W dwóch udokumentowanych przypadkach chrześcijanki zostały zmuszone przez swoje rodziny i przywódców religijnych do rozwodu z mężami i opuszczenia swoich domów po tym, jak odmówiły wyrzeczenia się swoich przekonań.
• W 2025 r. co najmniej 10 chrześcijan – głównie konwertytów z islamu – było maltretowanych zarówno fizycznie, jak i psychicznie przez krewnych, sąsiadów i przywódców lokalnych społeczności. Raporty z Moroni i Anjouan mówią o werbalnym nękaniu, pobiciach i groźbach wydalenia, a także publicznym poniżaniu i używaniu określenia „zagraniczni agenci” wobec chrześcijan.
• W 2025 r. trzy kościoły domowe zostały zaatakowane przez grupy muzułmanów w Anjouan i Grande Comore w następstwie skoordynowanych plotek rozpowszechnianych przez lokalnych przywódców religijnych. Według świadków kościoły zostały obrzucone kamieniami, wyłamano w nich drzwi, a następnie spalono materiały religijne i zmuszono zgromadzonych tam wiernych do ucieczki i szukania schronienia. Doniesienia nie mówią o interwencji policji. 

Życie prywatne

Chrześcijanie, w szczególności konwertyci z islamu, doświadczają poważnych prześladowań w życiu prywatnym pomimo braku formalnych przepisów antykonwersyjnych. Konwertyci są odrzucani przez rodzinę, mogą stracić pracę i zostać zmuszeni do rozwodu. Noszenie symboli chrześcijańskich, takich jak krzyż, może prowokować przemoc. Rząd promuje wrogość wobec nie-sunnickich obywateli i zakazuje publicznych nie-sunnickich rytuałów pod pozorem ochrony harmonii społecznej. Nawet prywatne odniesienia do chrześcijaństwa mogą być traktowane jako prozelityzm, za który grożą grzywna lub więzienie. Takie traktowanie zaciera granicę między prywatnymi przekonaniami a przestępstwem.

Życie rodzinne

Stanowisko rządu, według którego wolność religijna nie dotyczy obywateli Komorów, szkodzi chrześcijańskim rodzinom, zwłaszcza konwertytom. Chrześcijańskie ceremonie, takie jak śluby, często odbywają się potajemnie, aby uniknąć oskarżeń o prozelityzm i nie narazić się na atak. Oficjalnie wszyscy Komoryjczycy są sunnitami. Dzieci chrześcijańskich konwertytów są po urodzeniu rejestrowane jako muzułmanie, bez prawnej możliwości zwolnienia z islamskiej edukacji, co sprawia, że wychowanie dzieci w duchu chrześcijaństwa jest bardzo trudne.

Życie w społeczeństwie

Chrześcijańscy konwertyci spotykają się z ciągłym nadzorem i presją, ponieważ otwarte praktyki chrześcijańskie są zabronione. Konwertyci są poddawani ostracyzmowi, nękani i często zmuszani do porzucenia swojej wiary. Odmawia się im ochrony socjalnej i żyją na marginesie społeczeństwa, często w ukryciu. Egzekwowanie prawa przez społeczność jest bardziej rygorystyczne niż kontrola państwa, co sprawia, że codzienne życie jest pełne strachu i niepewności. Większość konwertytów musi zachować swoje przekonania w tajemnicy, aby uniknąć przemocy i nie zostać odciętym od wsparcia rodziny i lokalnej społeczności.

Życie w państwie

Komory wycofują się z wolności religijnej. Państwo broni islamu sunnickiego i odrzuca inne religie. Oficjalna retoryka zachęca do marginalizacji chrześcijan i muzułmanów szyickich, wzmacniając wrogość społeczną. Tolerowane są tylko dwa kościoły imigrantów – jeden w Moroni i jeden w Mutsamudu. Rodzimi chrześcijanie nie mogą formalnie posiadać miejsca kultu ani jawnie praktykować swojej religii. 

Życie w Kościele

Działalność Kościoła jest mocno ograniczana. Władze monitorują kościoły, aby uniemożliwić obywatelom Komorów uczestniczenie w nabożeństwach. Jakakolwiek działalność chrześcijańska poza Kościołami usankcjonowanymi przez państwo jest określana jako nielegalny prozelityzm. Małe grupy lokalnych konwertytów spotykają się w kościołach domowych, bez formalnego uznania. Kościoły imigrantów nie mają szansy na rozwój; od dziesięcioleci nie wybudowano ani nie zarejestrowano nowego Kościoła. Odzwierciedla to trwałą politykę państwa mającą na celu stłumienie obecności i rozwoju chrześcijaństwa.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Komory zobowiązały się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

*Komory podpisały, ale nie ratyfikowały Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowego paktu praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych.

Komory nie wypełniają swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• chrześcijańscy rodzice nie mogą wychowywać swoich dzieci zgodnie ze swoimi wartościami religijnymi (Art. 14 CRC);
• chrześcijańskie konwertytki narażone są na wymuszone małżeństwa z muzułmańskimi mężczyznami lub przymusowy rozwód (Art. 16 CEDAW).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Według raportu Freedom House 2024: „Islam sunnicki został uznany za religię państwową w 2018 roku. Wcześniej religią państwową był ‘islam’. Niektórzy przedstawiciele rządu wyrażali nastroje antyszyickie. Prozelityzm i publiczne ceremonie religijne są zabronione dla wszystkich religii z wyjątkiem islamu sunnickiego".

Powrót do spisu treści

11. Open Doors na Komorach:

Open Doors wspiera chrześcijan na wschodnioafrykańskim wybrzeżu od lat 90. XX wieku. Naszym pragnieniem jest widzieć Kościół dojrzały w wierze, wypełniający Wielkie Posłanie Jezusa Chrystusa. Dzięki partnerom z Afryki Wschodniej Komory korzystają z następujących form wsparcia:

• uczniostwo;

• wsparcia ekonomiczne.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: Research & Reports · Serving Persecuted Christians Worldwide (https://www.opendoors.org/en-US/research-reports/).
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.