Mjanma

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Mjanma ma długą historię prześladowań religijnych, zakorzenioną w przekonaniu, że być Birmańczykiem to znaczy być buddystą. Inne wyznania są uznawane za obce i zagrożenie dla jedności narodowej. Chrześcijanie napotykają na przeszkody podczas rejestracji Kościołów czy wpisywania wyznania w dowodach osobistych i często są zmuszani do udziału w buddyjskich obrzędach – to tylko niektóre z wielu form dyskryminacji, których regularnie doświadczają.

Wojna domowa i niszczycielskie trzęsienie ziemi pogorszyły sytuację wszystkich obywateli kraju. Trwający już piąty rok konflikt przybrał na sile, szczególnie na obszarach zamieszkiwanych przez mniejszości etniczne, w tym duże społeczności chrześcijańskie. Przyczynia się to do narastającego kryzysu humanitarnego, w którym ponad 3,5 mln osób zostało wewnętrznie przesiedlonych (UNHCR, 2024). Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,7 w marcu 2025 r., w którym zginęło 3745 osób, a ponad 500 000 straciło dach nad głową, jeszcze bardziej pogłębiło kryzys.

Konwertyci na chrześcijaństwo spotykają się z dodatkowymi prześladowaniami ze strony rodzin i społeczności, które często postrzegają ich wiarę jako zdradę tradycji i kultury. W wioskach określanych mianem „wyłącznie dla buddystów”, chrześcijanie zmagają się z brakiem dostępu do dóbr wspólnotowych, np. do czystej wody. Wiejskie kościoły nietradycyjne spotykają się z wrogością, zwłaszcza jeśli kojarzone są z działalnością ewangelizacyjną.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Po uzyskaniu niepodległości przez Mjanmę w 1948 r. napięcia na tle etnicznym i dążenia niektórych grup do autonomii i samostanowienia doprowadziły do ​​dziesięcioleci rządów wojskowych. Krótki okres transformacji demokratycznej zakończył się, gdy wybrany rząd Aung San Suu Kyi został obalony po wyborach w 2020 r. W lutym 2021 r. wojsko dokonało zamachu stanu i utworzyło Radę Administracji Państwowej (SAC). Od tego czasu junta jest oskarżana o ataki na ludność cywilną, dokonywanie egzekucji i nieuzasadnionych aresztowań. Usunięci z urzędu parlamentarzyści i siły prodemokratyczne utworzyły Rząd Jedności Narodowej (NUG), sprzymierzając się z Etnicznymi Organizacjami Zbrojnymi (EAO) i lokalnymi grupami oporu.

Chrześcijanie stali się celem ataków w tym konflikcie. Siły rządowe bombardowały kościoły i zabijały cywilów w stanach Czin, Kaczin i Kayah, gdzie większość stanowią chrześcijanie, a także na obszarach zamieszkanych przez mniejszość chrześcijańską w regionach Sagaing i Rangun oraz stanach Karen, Rakhine i Szan. Wielu chrześcijan ratowało się ucieczką, szukając schronienia w prowizorycznych obozach, kościołach i w dżungli, gdzie borykają się z poważnymi niedoborami żywności i ograniczonym dostępem do opieki zdrowotnej.

W 2024 r. junta wprowadziła powszechny pobór do wojska, wymagający od młodych mężczyzn i kobiet służby wojskowej. W ostatnich miesiącach opublikowano doniesienia o przymusowym poborze dzieci (HRW, 2025). Niektóre organizacje EAO wprowadziły własne formy przymusowej rekrutacji, np. jeden mężczyzna z każdego gospodarstwa domowego – co jeszcze bardziej destabilizuje i tak już znajdujące się w trudnym położeniu społeczności i zmusza kolejnych chrześcijan do ucieczki. Mniejszości chrześcijańskie żyją także w ogarniętych bezprawiem regionach przygranicznych, które od czasu zamachu stanu stały się centrami produkcji opium i handlu ludźmi. Na obszarach tych, w dużej mierze pozbawiona kontroli państwa, kwitnie działalność przestępcza.

Chrześcijanie byli prześladowani jeszcze przed zamachem stanu. Ustawy z 2015 r. o ochronie rasy i religii ograniczyły możliwość konwersji religijnej, małżeństw międzywyznaniowych i prawa do posiadania dzieci, aby zachować dominację buddystów i Birmańczyków. Biurokratyczne przepisy, choć w dużej mierze wymierzone w muzułmanów, mocno obciążają także chrześcijan. Grupy nacjonalistyczne, takie jak Ma Ba Tha, odradzają się pod nowymi nazwami i monitorują działalność chrześcijańską, zwłaszcza wśród konwertytów nawróconych z buddyzmu.

Społeczności „wyłącznie buddyjskie” (w których prawie wszyscy mieszkańcy praktykują buddyzm) często utrudniają życie chrześcijańskim rodzinom – ograniczając im dostęp do wody i zasobów komunalnych. Konwertyci spotykają się z presją i odrzuceniem ze strony swoich rodzin i społeczności.

Protestanci stanowią większość chrześcijan w Mjanmie, a Mjanmarska Konwencja Baptystów szacuje ich liczbę na 1,8 mln (WCC, 2025), głównie wśród ludów Czin, Kaczin i Karen. Zarówno tradycyjne, jak i nietradycyjne grupy kościelne spotykają się z prześladowaniami, zwłaszcza na obszarach wiejskich lub tam, gdzie prowadzona jest działalność ewangelizacyjna.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju.

W zeszłym roku konflikt w Mjanmie zaostrzył się, siejąc spustoszenie wśród ludności cywilnej, w tym wśród chrześcijan. Region Sagaing, który doświadczył śmiertelnego trzęsienia ziemi w marcu 2025 r., stał się celem ataków na chrześcijańskie wioski w Shwebo i Ye U. W stanie Czin (85–92% chrześcijan) nadal trwają naloty i ataki na kościoły. Kaczinowie, w jednej trzeciej chrześcijanie, mierzą się z poważnymi ofensywami Armii Niepodległości Kaczinów, czego wynikiem są przesiedlenia. Stan Szan odnotował 300-procentowy wzrost liczby starć, a walki w stanie Rakhine przeniosły się na Paletwę w Czin. Ogólnie rzecz biorąc, chrześcijanie doświadczają nasilenia przemocy, przesiedleń i systematycznych ataków w wielu regionach dotkniętych konfliktem.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Tradycyjne wspólnoty chrześcijańskie, szczególnie w regionach zamieszkiwanych przez mniejszości etniczne, spotykają się z presją i przemocą ze strony wojska, ponieważ chrześcijanie oskarżani są o powiązania z Zachodem. Wspólnoty te często znajdują się w strefach konfliktów między wojskiem a zbrojnymi organizacjami etnicznymi (EAO). Wojsko atakuje przywódców chrześcijańskich i niszczy symbole religijne. 

Społeczności konwertytów

Konwertyci są prześladowani w rodzinach oraz przez urzędników państwowych. Odejście od buddyzmu jest niedopuszczalne dla etnicznych Birmańczyków. Konwertyci są często wydalani ze swoich wiosek. Radykalne grupy buddyjskie, takie jak Ma Ba Tha, bacznie przyglądają się chrześcijanom, zwłaszcza konwertytom z buddyzmu. Chrześcijanie Rohingja są prześladowani ze względu na swoją przynależność etniczną i religijną. 

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Wiele zborów ewangelikalnych i zielonoświątkowych doświadcza przemocy ze strony członków lokalnej społeczności. Są nękani groźbami, których celem jest wymuszenie zaprzestania działalności kościelnej, szczególnie na obszarach wiejskich. 

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Nacjonalizm religijny – buddyzm w połączeniu z wrogością etniczno-religijną

Około 60% populacji Mjanmy to etniczni Bamarowie, a przynależność do tej grupy jest ściśle związana z buddyzmem. Nie-buddyści są często postrzegani jako obcy i tym samym zagrożenie dla jedności narodowej. Rząd wspiera radykalne ugrupowania buddyjskie, np. Ma Ba Tha. Co więcej, niektórzy ich członkowie zostali nawet wyznaczeni przez juntę na administratorów okręgów.

Paranoja dyktatorska

Mjanma ma długą historię rządów wojskowych. Nawet w krótkich okresach demokracji armia zachowała znaczną władzę, piastując kluczowe ministerstwa i 25% miejsc w parlamencie. Od zamachu stanu w lutym 2021 r. junta wzmocniła swoją władzę. Jeden z ekspertów zauważył, że „prawo do rządzenia” rządu birmańskiego, podobne do chińskiego Mandatu Niebios, jest ściśle powiązane z jego zdolnością do tworzenia i rozszerzania świata należącego do buddystów. Zatem zapewnienie kontroli nad regionami zamieszkanymi przez mniejszości etniczne, gdzie tradycyjnie buddyści nie sprawowali władzy, jest częścią planu wzmocnienia i szerzenia buddyzmu.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Zasoby naturalne Mjanmy, takie jak jadeit, drewno i opium, są skoncentrowane na obszarach zamieszkiwanych przez mniejszości etniczne. Ponadto Mjanma jest częścią „Złotego Trójkąta”, jednego z największych regionów produkcji opium w Azji. Zarówno wojsko, jak i organizacje EAO rywalizują o kontrolę nad tymi dochodowymi gałęziami przemysłu. Chrześcijanie, którzy sprzeciwiają się korupcji, narażają się na represje z obu stron. Strefy bezprawia, zwłaszcza w stanie Szan i wzdłuż granic z Laosem i Tajlandią, przyczyniają się do rozwoju zorganizowanej przestępczości, czemu sprzyja trwająca wojna domowa. 

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Od zamachu stanu w 2021 r. chrześcijanki w Mjanmie są narażone na ogromne ryzyko ataków. Żołnierze dopuszczają się aktów przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć, zwłaszcza wobec kobiet z mniejszości etnicznych. Wstyd i stygmatyzacja sprawiają, że ofiary nie zgłaszają przestępstw i nie szukają pomocy. Chrześcijanki z ludu Kaczin padają ofiarą handlu ludźmi. Są uprowadzane do Chin, a tam zmuszane do zawarcia małżeństw i wykorzystywane seksualnie. Chrześcijanki z ludu Rohingja od lat są porywane i zmuszane do konwersji. Konwertytki są również narażone na areszt domowy, przymusowe małżeństwo, wypędzenie z domu rodzinnego i rozwód. Chrześcijanki, które wyszły za mąż za niechrześcijan, są zmuszane do przyjęcia religii męża. 

Formy wywierania nacisku:

• wypędzenie z miejsca zamieszkania/kraju;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• handel ludźmi;
• przemoc seksualna. 

Mężczyźni

Chrześcijańscy mężczyźni w Mjanmie są szczególnie narażeni na utratę pracy, eksmisję i pracę przymusową, za którą nie otrzymują zapłaty. Konwertyci spotykają się z drwinami, groźbami, pobiciami i wykluczeniem, podczas gdy chrześcijańscy żołnierze są nękani, odmawia się im prawa do praktyk religijnych i są zmuszani do pracy przymusowej. Ustawa o poborze do wojska z 2024 r. zwiększyła ryzyko przymusowego werbunku, a chrześcijanie są wykorzystywani jako przewodnicy w strefach konfliktu. Częstą formą prześladowań są aresztowania i tortury. Szkoły Na Ta La biorą na cel chłopców chrześcijańskich, zmuszając ich do praktyk buddyjskich i wychowując na mnichów, co podważa przyszłość społeczności chrześcijańskiej. 

Formy wywierania nacisku:

• przymusowy pobór do wojska/milicji/służba wbrew sumieniu;
• handel ludźmi;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik jest taki sam jak w zeszłym roku, pomimo nieznacznego spadku bardzo wysokiego wskaźnika przemocy z 16,5 do 16,3 pkt. Odnotowano wzrost liczby zabójstw i zatrzymań, a także spadek liczby ataków na kościoły i liczby osób skazanych na karę więzienia. We wszystkich innych sferach życia, z wyjątkiem życia w społeczeństwie, presja nieznacznie wzrosła. Kościoły były atakowane w stanach o przeważającej populacji chrześcijańskiej, takich jak stany Czin, Kaczin i Kayah, ale także w stanach z silną mniejszością chrześcijańską, takich jak Karen, stan Rakhine i północny stan Szan. Walki nasiliły się, ponieważ junta wojskowa dążyła do odzyskania terytorium, aby legitymizować planowane na grudzień 2025 wybory (które zostały uznane za nieważne przez znaczną część ludności i wielu obserwatorów międzynarodowych). Tysiące chrześcijan zostało wysiedlonych. Konwertyci na chrześcijaństwo są prześladowani przez buddyjskie, muzułmańskie lub plemienne rodziny i społeczności.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Mjanmie.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, liczby te należy rozumieć jako wielkości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie badawczym

• 14 lutego 2025 r. do kościoła w Kangyida wtargnęło dziesięciu uzbrojonych mężczyzn. Kazali 44-letniemu ks. Donaldowi Martinowi uklęknąć. Kiedy odmówił, oświadczając, że klęka tylko przed Bogiem, został zamordowany. Jego pogrzeb odbył się dwa dni później.
• W okresie od października 2024 do sierpnia 2025 r. aresztowano pięciu pastorów pod zarzutem wspierania działań antywojskowych. Takie postępowanie jest częste, ponieważ chrześcijanie oskarżani są o popieranie Ludowych Sił Zbrojnych, wspieranie demokracji i sprzeciwianie się wojsku.
• 14 sierpnia 2025 r. w regionie Sagaing wojsko pojmało 40 młodych chrześcijan w drodze do kościoła. W chwili publikacji tego dokumentu ich los nadal nie był znany.

Życie prywatne

Prawo Mjanmy sprawia, że ​​konwersja jest niezwykle trudna. Zgodnie z Ustawą o Konwersji Religijnej, będącą częścią ustawy o „Ochronie Rasy i Religii”, osoby pragnące zmienić religię muszą uzyskać zgodę stanowej komisji rejestracyjnej, przejść rozmowy kwalifikacyjne i ukończyć studia religijne. Wnioski o konwersję są publikowane, narażając konwertytów na presję i groźby ze strony społeczności. W rezultacie wielu konwertytów dokonuje konwersji w tajemnicy. Konwertyci często spotykają się z odrzuceniem ze strony rodziny, w tym z wypędzeniem z domu rodzinnego.

Życie rodzinne

Rząd prowadzi „Szkoły Rozwoju Młodzieży w Obszarach Przygranicznych” (Na Ta La), które są atrakcyjne dla mniejszości etnicznych, ponieważ oferują bezpłatną edukację i wyżywienie dla dziecka oraz comiesięczny dodatek ryżowy dla rodziny. Szkoły te służą władzom jako narzędzia indoktrynacji młodzieży (UNHCR, 2017). Wojsko bierze na cel społeczności chrześcijańskie, promując narkomanię wśród młodzieży etnicznej, w tym Kaczinów, żeby osłabić zbrojny potencjał tej grupy.

Życie w społeczeństwie

Chrześcijanie spotykają się z wykluczeniem i wrogością ze strony lokalnych społeczności i władz. Kościoły domowe są monitorowane, a wierzący są zmuszani do wyrzeczenia się wiary. Chrześcijanie są często wykluczani z podejmowania decyzji wspólnotowych, pozbawieni dostępu do podstawowych usług, takich jak czysta woda i materiały budowlane, i narażeni na nękanie lub przemoc (Hansard, 2023). W obozach dla uchodźców wewnętrznych chrześcijanie otrzymują minimalną pomoc, a często są całkowicie wykluczani przy jej podziale. Jeden z ekspertów zauważył: „Od wojskowego zamachu stanu w lutym 2021 r. rząd wykorzystuje technologie nadzoru, takie jak rozpoznawanie twarzy, podsłuchy telefoniczne, cenzurę Internetu i monitorowanie mediów społecznościowych, aby śledzić i identyfikować chrześcijan. Chrześcijanie są śledzeni, nękani lub zastraszani przez wojsko lub grupy zbrojne, zwłaszcza w strefach konfliktu, w których większość stanowią chrześcijanie”.

Życie w państwie

Artykuł 361 Konstytucji z 2008 r. przyznaje buddyzmowi „specjalną pozycję”, wzmacniając nierówności religijne. Chociaż chrześcijaństwo jest oficjalnie uznawane (artykuł 362), państwo stawia przeszkody osobom, które chcą dokonać konwersji, zawrzeć międzywyznaniowe małżeństwo lub mieć dzieci z takich związków. Chrześcijanie są często pomijani przy zatrudnianiu i awansach. W czasie wojny domowej chrześcijańscy pracownicy organizacji pomocowych i pastorzy byli oskarżani o wspieranie ruchu oporu (Agenzia Fides, 2024). Jeden z ekspertów zauważył, że chrześcijanom grozi prześladowanie na mocy niejasnych przepisów zakazujących krytyki „kultury i religii” kraju.

Życie w Kościele

Wojsko reaguje brutalnością na wszelkie przejawy sprzeciwu. Przywódcy chrześcijańscy są regularnie oskarżani o wspieranie ruchu oporu. Część z nich straciła życie lub trafiła do więzienia. Kościoły są pod ścisłą obserwacją i oskarża się je o bycie zarzewiem opozycji. Czasami prowadzi to do ataków na budynki kościelne i jego pracowników. Buddyjscy mnisi związani z ruchem nacjonalistycznym Ma Ba Tha również uważnie przyglądają się działalności chrześcijan. Konwertyci są narażeni na jeszcze większe niebezpieczeństwo, ponieważ mogą być prześladowani przez władze i własne rodziny.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Mjanma zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
2. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
3. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Mjanma nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• dzieci chrześcijańskie są zmuszane do uczestniczenia w buddyjskich lekcjach religii oraz w obrzędach i świętach religijnych, które nie są zgodne z ich przekonaniami religijnymi (Art. 14 CRC);
• chrześcijanom odmawia się dostępu do zasobów komunalnych (Art. 2 ICESCR);
• chrześcijańskie domy i sklepy są napadane i niszczone, co stanowi naruszenie prawa do odpowiedniego poziomu życia i ciągłej poprawy warunków życia (Art. 11 ICESCR);
• chrześcijanki, które dokonały konwersji z islamu, są przymusowo wydawane za mąż za buddyjskich mężczyzn i poddawane naciskom, by wyrzekły się nowej wiary (Art. 16 CEDAW i Art. 10 ICESCR);
• chrześcijańskie kobiety i dziewczęta z Kaczin są sprzedawane w celach seksualnych (Art. 34 CRC i Art. 6 CEDAW).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Pomimo międzynarodowych wysiłków prawnych trwają prześladowania muzułmańskiej mniejszości Rohingja. W latach 2024–2025 wydano nakazy aresztowania dla wysokich urzędników Mjanmy, w tym gen. Min Aung Hlaing, za zbrodnie przeciwko ludzkości. Mimo to przymusowe powroty, zabójstwa i pobór do wojska Rohingjów nie kończą się (HRW, 2024). Ponad milion uchodźców w Bangladeszu żyje w pogarszających się warunkach. W obliczu braku poprawy sytuacji bezpieczeństwa repatriacja jest mało prawdopodobna. Muzułmanie i hindusi również spotykają się z dyskryminacją, taką jak ograniczenia w działalności meczetów i wykluczenie z pracy w administracji państwowej. 

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Mjanmie

We współpracy z lokalnymi partnerami Open Doors wzmacnia prześladowanych wierzących w Mjanmie poprzez:

• dystrybucję literatury chrześcijańskiej;
• programy uczniostwa;
• szkolenie z zakresu przywództwa;
• projekty socjoekonomiczne;
• seminaria dla rodzin i małżeństw;
• szkolenia dla dzieci i młodzieży;
• programy przygotowania na prześladowania;
• osobiste wspieranie prześladowanych.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe dossier kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.