Erytrea

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Erytrea jest jednym z najbardziej represyjnych wobec chrześcijan państw na świecie. Rząd uznaje tylko cztery grupy religijne, z wyłączeniem większości wspólnot ewangelikalnych i zielonoświątkowych, które są traktowane jako nielegalne. Chrześcijanie spoza Kościołów sankcjonowanych przez państwo są narażeni na inwigilację, brutalne naloty i bezterminowe uwięzienie – często w kontenerach transportowych lub podziemnych celach, bez procesu, opieki medycznej i możliwości dochodzenia swoich praw. Konwertyci z islamu lub Erytrejskiego Kościoła Ortodoksyjnego oprócz prześladowań ze strony państwa narażeni są na odrzucenie przez rodzinę i wykluczenie społeczne.

Zmilitaryzowany charakter społeczeństwa potęguje represje. Klauzula sumienia nie zwalnia z bezterminowej służby wojskowej, porównywalnej z pracą przymusową, a chrześcijanie, którzy praktykują religię w trakcie służby, są surowo karani. W związku z masową ucieczką młodzieży z kraju, tradycyjne drogi ucieczki stały się niebezpieczne. Konflikt w Sudanie, bezprawie w Libii i pogarszające się stosunki z Etiopią zamknęły drogi ucieczki z regionu. Domniemana rola Erytrei w wojnie w Sudanie dodatkowo zagraża uchodźcom. Chrześcijanie stoją przed niewyobrażalnym dylematem: czy znosić prześladowania i przymusowy pobór do wojska w kraju, czy uciekać szlakami naznaczonymi handlem ludźmi, torturami i niebezpieczeństwem.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Erytrea jest jednym z najbardziej represyjnych i zmilitaryzowanych reżimów autorytarnych na świecie. Krajem rządzi nieprzerwanie od uzyskania niepodległości od Etiopii w 1993 r. prezydent Isaias Afwerki. Ludowy Front na rzecz Demokracji i Sprawiedliwości (PFDJ) to jedyna legalnie działająca partia polityczna, a w kraju nigdy nie odbyły się wybory. Konstytucja z 1997 r. została ratyfikowana, ale nigdy nie weszła w życie. Życie polityczne kształtowane jest kultem jednostki, narracją o męczeństwie narodowym i bezterminową służbą wojskową. Arbitralne zatrzymania, praca przymusowa i tłumienie opozycji są powszechną praktyką. Niezależne media zostały zakazane w 2001 r. Tysiące więźniów politycznych przebywa w tajnych aresztach bez dostępu do pomocy prawnej.

Krótkie ożywienie w stosunkach z Etiopią po porozumieniu pokojowym z 2018 r. załamało się po militarnej interwencji Erytrei w Tigraju. Pomimo zawieszenia broni między Etiopią a TPLF w listopadzie 2022 r. wojska erytrejskie pozostały w Tigraju przez cały 2023 r. i zostały oskarżone o okrucieństwa, w tym przemoc seksualną i przymusowe przesiedlenia. Napięcia z Etiopią ponownie zaostrzyły się w 2024 r., co doprowadziło do dalszych represji wewnętrznych pod pretekstem bezpieczeństwa narodowego.

W Erytrei nie ma wolności religijnej. Tylko cztery grupy religijne są prawnie uznane: Erytrejski Kościół Ortodoksyjny, islam sunnicki, Kościół rzymskokatolicki i Ewangelicki Kościół Luterański Erytrei. Wszystkie inne wspólnoty – w tym zielonoświątkowe, baptystyczne, adwentyści i Świadkowie Jehowy – są uznane za nielegalne. Tylko w 2024 r. w ciągu pierwszych pięciu miesięcy aresztowano ponad 80 chrześcijan, a około 350 trafiło do więzienia, gdzie przebywają w nieludzkich warunkach, np. kontenerach transportowych lub podziemnych celach. Od 2002 r. nie zarejestrowano żadnego nowego Kościoła.

Nawet oficjalnie uznane wyznania podlegają ścisłej kontroli państwa. Nominacje duchownych i działalność Kościołów są monitorowane. W 2022 r. zmarł w areszcie Patriarcha Erytrejskiego Kościoła Ortodoksyjnego Tewahedo Abune Antonios. W tym samym roku władze zajęły wszystkie szkoły katolickie. Świadkowie Jehowy spotykają się z ekstremalnymi prześladowaniami, w tym z utratą obywatelstwa, głównie z powodu odmowy służby wojskowej ze względu na sumienie.

Powszechne są naloty na kościoły domowe, zmuszanie do wyrzeczenia się wiary i zakazy religijne wobec zatrzymanych.

Konflikt w Sudanie i niepewna sytuacja w Libii zamknęły tradycyjne kanały ucieczki.

Amerykańska Komisja ds. Międzynarodowej Wolności Religijnej ponownie rekomenduje uznać Erytrea za „Kraj Szczególnej Troski” (ang. Country of Particular Concern, CPC) – ze względu na „systematyczne, trwałe i rażące naruszenia wolności religijnej”.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w różnych regionach kraju

Prześladowania, jakich doświadczają erytrejscy chrześcijanie, zależą od regionu kraju, gdzie żyją. Ekstremizm islamski jest silniejszy na nizinach, gdzie presja społeczna na chrześcijańskich konwertytów z islamu może prowadzić do gróźb lub przemocy. Tymczasem na terenach górskich, zwłaszcza w centralnej Erytrei, gdzie dominuje Erytrejski Kościół Ortodoksyjny, obecny jest chrześcijański protekcjonizm wyznaniowy. W tym przypadku członkowie Kościołów uznanych przez państwo często wrogo odnoszą się do chrześcijan ze wspólnot ewangelikalnych lub z Kościoła zielonoświątkowego. Donoszą na członków niezarejestrowanych Kościołów władzom, izolują ich, oskarżają o działania przeciwko tradycji i jedności narodowej. 

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

napotykają coraz większe ograniczenia, a ich liczba maleje z powodu represji ze strony rządu. Nie mogą się przemieszczać ani uczestniczyć w nabożeństwach.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Erytrejski Kościół Ortodoksyjny, Kościół rzymskokatolicki i Ewangelicki Kościół Luterański Erytrei stanowią największe grupy chrześcijańskie. Skoncentrowane w centralnej i południowej Erytrei doświadczają represji ze strony państwa i społeczności islamskich.

Społeczności konwertytów

zmagają się z dwoma rodzajami prześladowań: osoby opuszczające Kościół Ortodoksyjny cierpią z powodu odrzucenia ze strony rodziny i władz kościelnych, podczas gdy konwertyci z islamu spotykają się z wrogością wszystkich członków lokalnej społeczności.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

takie jak Kościoły ewangelikalne, zielonoświątkowe i baptystyczne doświadczają najbardziej dotkliwych prześladowań. Nieuznawane przez państwo padają ofiarą nalotów, a ich członkowie trafiają do więzienia i cierpią z powodu odrzucenia i marginalizacji. Nabożeństwa są zakazane, członkowie uznawani za agentów zagranicznych, a ich zgromadzenia kryminalizowane. Zdarza się, że Kościół Ortodoksyjny wspiera działania państwa mające na celu zlikwidowanie tych grup.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Protekcjonizm denominacyjny

Obciążony wieloletnią tradycją Erytrejski Kościół Ortodoksyjny często postrzega inne grupy chrześcijańskie, zwłaszcza członków wspólnot zielonoświątkowych i ewangelikalnaych, jako obce, a wręcz heretyckie. Konwertyci z Kościoła Ortodoksyjnego na wyznania nietradycyjne spotykają się z silną presją społeczną, stygmatyzacją i potępieniem. Nie znaczy to, że Kościół Ortodoksyjny jest wolny od prześladowań. Władze państwowe systematycznie ingerują w wewnętrzne sprawy Kościoła, obserwują duchownych i wymierzają kary przywódcom religijnym, którzy w ich mniemaniu stają się zbyt niezależni lub wyrażają się krytycznie o państwie.

Paranoja dyktatorska

Od uzyskania niepodległości w 1993 r. Erytrea funkcjonuje jako jednopartyjna dyktatura pod przewodnictwem prezydenta Isaiasa Afwerkiego i Ludowego Frontu na rzecz Demokracji i Sprawiedliwości (PFDJ). Reżim utożsamia niezależność religijną z politycznym sprzeciwem. Chrześcijanie, zwłaszcza ci z niezarejestrowanych lub niezależnych wspólnot, są często określani mianem „agentów Zachodu” i oskarżani o brak patriotyzmu. Grozi im długotrwałe przetrzymywanie w areszcie bez postawienia zarzutów, tortury, a w niektórych przypadkach egzekucje bez wyroku sądu. Prześladowania te mają swoje źródło w ideologii państwowej, która postrzega pluralizm religijny jako zagrożenie dla jedności i autorytetu narodu.

Islamski ekstremizm

Podczas gdy rząd Erytrei tłumi ekstremizm religijny, chrześcijanie, a zwłaszcza konwertyci z islamu, są narażeni na niebezpieczeństwo na obszarach zamieszkiwanych przez muzułmańską większość. Konwersja jest jednoznacznie uznawana za zdradę, która okrywa hańbą całą społeczność, a jej wynikiem są groźby i przemoc. Chociaż radykalizm nie dominuje w całym kraju, presja lokalnych społeczności na nizinach bywa bardzo silna.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Transparency International uplasowało Erytreę na 173. miejscu spośród 180 państw uwzględnionych w Indeksie Percepcji Korupcji z 2024 r. Korupcja jest szczególnie silna w wojsku, które odgrywa dominującą rolę w krajowej gospodarce i sprawuje niekontrolowaną władzę. Wojskowi atakują chrześcijan, stosują wobec nich wymuszenia, zastraszanie oraz konfiskatę mienia pod pretekstem bezpieczeństwa narodowego.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Erytrejskie chrześcijanki są prześladowane zarówno przez władze państwowe, jak i społeczeństwo. Grożą im porwania, przymusowe małżeństwo, izolacja lub wypędzenie z domu. Setki kobiet przebywają w aresztach, gdzie gwałt i przemoc seksualna są powszechnie wykorzystywane jako narzędzie prześladowań. Erytrejska służba wojskowa, w praktyce często bezterminowa, zmusza kobiety do życia w bardzo trudnych warunkach w obozach wojskowych, np. w obozie Sawa, gdzie często padają ofiarą przemocy seksualnej. Kolejną formą prześladowań jest ograniczanie swobody przemieszczania się. Rodziny aresztowanych kobiet często doświadczają ostracyzmu i życiowych utrudnień. Wiele osób ucieka za granicę, aby uniknąć systemowej opresji. 

Formy wywierania nacisku na kobiety:

• uprowadzenie;
• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• zakaz podróżowania/ograniczenia w przemieszczaniu się;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna.

Mężczyźni

Chrześcijańscy mężczyźni narażeni są na bezterminową służbę wojskową w ciężkich warunkach, pracę przymusową i tortury. Wszystkie te zagrożenia sprawiają, że wielu z nich decyduje się na ucieczkę z kraju. Obywatele są stale inwigilowani; rozmowy telefoniczne są monitorowane; sieć sąsiedzka pełni funkcję informatorów. Chrześcijanom spoza Kościołów uznanych przez państwo grożą aresztowanie i bezterminowe zatrzymanie. Szczególnie niebezpieczeństwo grozi duchownym i liderom wspólnot, którzy spędzają wiele lat w więzieniu, nigdy nie stając przed sądem. Ich nieobecność pozbawia wspólnoty kościelne przywództwa, a rodziny są stygmatyzowane i pogrążają się w ubóstwie. Zwolnieni z więzienia są często zmuszani do powrotu do służby wojskowej. Erytrea jest jednym z najbardziej represyjnych wobec chrześcijańskich mężczyzn państw na świecie. 

Formy wywierania nacisku na mężczyzn:

• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• uwięzienie przez władze państwowe;
• pobór do wojska/służba wbrew sumieniu;
• śmierć;
• przemoc fizyczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Wynik Erytrei w rankingu ŚIP utrzymuje się na stałym poziomie, oscylując wokół 88-89 pkt, w ciągu ostatnich pięciu okresów badawczych. W ŚIP 2026 wynik wzrósł o jeden punkt, głównie ze względu na wzrost punktacji w kategorii przemoc. Sam schemat prześladowań pozostaje niezmieniony. Chrześcijanie żyją w państwie z silnym aparatem bezpieczeństwa, które kryminalizuje niezarejestrowaną działalność religijną, bezterminowo przetrzymuje wiernych bez należytego procesu i traktuje niezależne wyznania chrześcijańskie jako zagrożenie dla spójności narodowej. Erytrea od lat widniej na liście „Krajów Szczególnej Troski” Departamentu Stanu USA, co odzwierciedla długotrwały, dotkliwy i systematyczny charakter wywieranej na obywateli presji.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Erytrei.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym - szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• Setki chrześcijan, należących do niezarejestrowanych wyznań, są narażone na arbitralne aresztowania i porwania. Wielu jest przetrzymywanych w odosobnieniu w ciężkich warunkach, w tym w przepełnionych metalowych kontenerach transportowych, gdzie więźniowie są poddawani torturom, przemocy fizycznej, odmawia się im opieki medycznej i zmusza do wyrzeczenia się wiary.
• Obowiązkowa służba wojskowa w Erytrei stała się jeszcze bardziej represyjna w obliczu rosnących napięć, w tym potencjalnego wznowienia konfliktu z Etiopią. Rząd zintensyfikował nocne naloty w Asmarze, Keren, Massawie i innych miastach. Wielu młodych ludzi, w tym chrześcijan, zostało powołanych do służby i teraz żyją w obozach wojskowych.
• W 2025 r. (w całym okresie badawczym) siły bezpieczeństwa skonfiskowały dziesiątki nieruchomości należących do chrześcijan, w tym do kościołów domowych, szkół, małych firm i świetlic komunalnych, oskarżając zgromadzenia o „nielegalną” działalność lub uleganie wpływom obcych sił. Aby uzasadnić konfiskatę mienia, państwowe media oczerniały niezależne grupy chrześcijańskie, nazywając je „agentami zagranicznej destabilizacji”. 

Życie prywatne

Wolność wypowiedzi we wszystkich jej formach jest ograniczona. Domy chrześcijan są regularnie przeszukiwane, co skutkuje konfiskatą Biblii i materiałów religijnych, a także aresztowaniami wiernych. Państwo monitoruje poczynania wspólnot, czasami obserwacja trwa tygodniami i miesiącami, zanim dojdzie do masowych aresztowań całych podziemnych komórek kościelnych. Nawet członkowie uznanych Kościołów nie są całkowicie bezpieczni. Obywatele żyją pod stałym nadzorem – podsłuchiwane są rozmowy telefoniczne, dostęp do Internetu jest ograniczony, a rozległa sieć cywilnych informatorów zgłasza podejrzane zachowania, zwłaszcza dotyczące działalności religijnej.

Życie rodzinne

Życie rodzinne jest zakłócane zarówno przez represje rządowe, jak i wrogość społeczną. Rodzice z Kościołów nietradycyjnych często tracą opiekę nad dziećmi lub spotykają się z prześladowaniami w szkołach. Państwowa propaganda bierze na cel wartości chrześcijańskie, zwłaszcza podczas szkoleń wojskowych młodzieży. Obraźliwe określenie „P'ent'ay” jest powszechnie używane do stygmatyzacji członków wspólnot ewangelikalnych. Dzieci uwięzionych chrześcijan są zastraszane i izolowane. Przymusowy pobór do wojska rozbija rodziny, a krewni tych, którzy uciekli, są karani lub trafiają do więzienia. Udział wojsk Erytrei w wojnie w Tigraju sprawił, że wzrosła presją na rodziny osób uchylających się od służby wojskowej.

Życie w społeczeństwie

Chrześcijańscy konwertyci i wierzący z niezarejestrowanych Kościołów żyją w ciągłym strachu. Wszechobecna sieć informatorów – często starszych kobiet lojalnych wobec partii rządzącej – monitoruje aktywność religijną. Kościoły domowe, grupy studiujące Biblię i nieznajomi goście są szybko zgłaszani władzom, co prowadzi do nalotów i aresztowań. Konwertyci z islamu spotykają się z odrzuceniem, przemocą i izolacją społeczną. Osoby opuszczające Kościół Ortodoksyjny są nazywane zdrajcami. Członkowie wspólnot ewangelikalnych są traktowani jak heretycy lub zagraniczni agenci. Zaufanie wewnątrz wspólnot wystawione jest na próbę; praktyki religijne odbywają się w tajemnicy.

Życie w państwie

Erytrea oficjalnie uznaje tylko cztery grupy religijne; inne uważane są za nielegalne. Nawet w obrębie zatwierdzonych wyznań rząd chce mieć wpływ na przywództwo i doktrynę. Abune Antonios, usunięty ze stanowiska patriarcha prawosławny, zmarł w areszcie domowym po ty, jak sprzeciwił się działaniom państwa. Niezarejestrowani chrześcijanie są aresztowani, torturowani i zmuszani do wyparcia się swoich przekonań. Społeczeństwo obywatelskie i pluralizm religijny są utożsamiane z nielojalnością, co wzmacnia totalitarny wpływ reżimu.

Życie w Kościele

Kościoły, zarówno te zarejestrowane, jak i niezarejestrowane, są inwigilowane. Nabożeństwa są przerywane nalotami, przywódcy zabierani są do więzienia, nawet treści kazań są monitorowane. Przywódcy kościelni są przetrzymywani w izolacji i poddawani torturom. Uznane Kościoły, w tym Kościół Ortodoksyjny i rzymskokatolicki, są zmuszane do podporządkowywania się państwowej propagandzie. Proroczy głos Kościoła został uciszony, pozbawiony niezależności i zredukowany do mechanizmu legitymizacji państwa pod autorytarnymi rządami Erytrei.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Erytrea zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);

2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);

3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);

4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);

5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Erytrea nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• chrześcijanie są więzieni w nieludzkich warunkach i poddawani torturom (Art. 7 i 10 ICCPR);
• Erytrejczycy są zmuszani do odbywania bezterminowej służby wojskowej i państwowej w nieludzkich warunkach (Art. 8 ICCPR i Art. 11 ICESCR);
• chrześcijanie są arbitralnie aresztowani i więzieni bez procesu (Art. 9 ICCPR);
• chrześcijanie z niezarejestrowanych grup nie mogą praktykować swojej religii (Art. 18 ICCPR);
• chrześcijanie nie mogą się swobodnie gromadzić ani spotykać w celu sprawowania kultu (Art. 21 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Mniejszości religijne spoza czterech uznanych przez rząd wyznań: islamu sunnickiego, Erytrejskiego Kościoła Ortodoksyjnego, Kościoła rzymskokatolickiego i Ewangelickiego Kościoła Luterańskiego Erytrei poddawani są silnym represjom. Szczególnie prześladowani są Świadkowie Jehowy, którym grozi areszt, zatrzymanie, a nawet śmierć podczas pobytu w areszcie. Praktyki islamu niesunnickiego są zakazane, a wyrażanie przekonań religijnych poza strukturami państwowymi jest traktowane jako działalność wywrotowa. W społeczeństwie panują strach i świadomość bezbronności mniejszości religijnych.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Erytrei

Open Doors wspiera Kościół w Erytrei od końca lat 90. XX wieku. Pragniemy wzmacniać Kościół w Erytrei poprzez strategiczne partnerstwo i lokalne sieci kościelne, wyposażając jego członków do pomagania sobie nawzajem, przygotowując ich na prześladowania i prowadząc kursy uczniostwa.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe dossier kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.

• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: Research & Reports · Serving Persecuted Christians Worldwide (https://www.opendoors.org/en-US/research-reports/).

• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.