Kirgistan

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Najmniej niepokojone przez władze są rosyjskie cerkwie prawosławne, gdyż zazwyczaj nie próbują nawiązywać kontaktów z miejscową ludnością. W najgorszej sytuacji są chrześcijańscy konwertyci z islamu. Niektórzy są zamykani w domowym areszcie na długi czas przez swoje rodziny i bici. Islamscy nauczyciele głoszą kazania, w których ich potępiają, co może spowodować wydalenie ich z lokalnej społeczności. Urzędnicy mają znaczną władzę i zwykle znajdują się pod wpływem lokalnej społeczności muzułmańskiej. 1 lutego 2025 r. weszła w życie nowa ustawa o religii, która znacznie rozszerzyła kontrolę państwa nad życiem religijnym w Kirgistanie, nakładając surowe wymogi rejestracyjne, zakazując niezarejestrowanej i publicznej działalności religijnej, upoważniając Państwową Komisję do Spraw Religijnych (SCRA) do szerokiego nadzoru i wprowadzając surowsze kary, które poważnie ograniczają wolność religii lub przekonań.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Po uzyskaniu niepodległości w 1991 r. Kirgistan pozostawał pod rządami komunistycznego reżimu aż do rewolty w 2005 r., znanej jako „tulipanowa rewolucja”. Kirgistan był pierwszym krajem, który zastąpił swój postsowiecki reżim demokratycznie wybranym rządem. Prezydent Dżaparow pełni swoją funkcję od 2020 r. (The Guardian, 16 październik 2020). Od czasu dojścia do władzy prezydent systematycznie łamie zasady demokracji. Polityczni opozycjoniści, dziennikarze, prawnicy, aktywiści i obrońcy praw człowieka oraz społeczeństwa obywatelskiego są uciszani, aresztowani, stawiani przed sądem i wsadzani do więzienia (Human Rights Watch, 15 kwietnia 2025). W 2024 r. rząd stopniowo ograniczał przestrzeń obywatelską, wprowadzając wymóg, aby organizacje pozarządowe otrzymujące finansowanie zagraniczne rejestrowały się, odpowiednio oznaczały swoją działalność i poddały się kontroli państwa, w przeciwnym razie groziła im likwidacja. Kilku dziennikarzy, blogerów, poetów i pisarzy zostało uznanych za winnych nawoływania do masowych zamieszek, a Kloop Media, wielokrotnie nagradzany portal śledczy, został zlikwidowany na mocy nakazu sądowego. Zakaz publicznych protestów w centrum Biszkeku, który obowiązywał od marca, został przedłużony do 30 czerwca 2025 r. Według Amnesty International (8 lutego 2024 r.) „przestrzeń wolności słowa i zrzeszania się w Kirgistanie znacznie się skurczyła w ostatnich latach. Zwłaszcza w ciągu ostatnich 18 miesięcy władze zintensyfikowały kampanię mającą na celu stłumienie wszelkich form krytyki publicznej i pokojowego sprzeciwu”, zwłaszcza ze strony dziennikarzy i aktywistów. W sierpniu 2025 r. prezydent Sadyr Dżaparow podpisał kontrowersyjną ustawę medialną, która rozszerza kontrolę rządu nad niezależnymi mediami. Prawo wymaga rejestracji wszystkich mediów, w tym platform internetowych, a także ogranicza udział zagraniczny do 35%. Rozdział poświęcony Kirgistanowi w raporcie USCIRF 2025 zalecił pozostawienie Kirgistanu na liście państw szczególnej troski (SWL). „W 2024 r. warunki wolności religijnej w Kirgistanie pogorszyły się. Rząd nadal karał pokojowe praktyki religijne, egzekwował restrykcyjne, długo obowiązujące przepisy oraz wprowadzał dodatkowe regulacje naruszające międzynarodowe standardy dotyczące wolności religii lub przekonań (FoRB)”. 8 lipca 2025 r. USCIRF zwrócił uwagę na nieustępujące obawy dotyczące wolności religijnej w Kirgistanie, podkreślając znaczenie monitorowania ostatnich zmian w prawie religijnym tego kraju. Zauważono, że ostatnie poprawki wskazują na to, że rząd uznaje religię za kwestię bezpieczeństwa w Kirgistanie, ograniczając wolność religii lub przekonań i potencjalnie podważając stabilność społeczną, jednocześnie ograniczając zdolność jednostek do życia zgodnie z własnym sumieniem.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Naciski na konwertytów na chrześcijaństwo są silniejsze poza głównymi miastami kraju.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Chrześcijanie przebywający na emigracji nie są izolowani i dlatego nie są traktowani jako odrębna kategoria ŚIP.

Historyczne wspólnoty chrześcijańskie

Wspólnoty historyczne (z których Rosyjski Kościół Prawosławny, RKP, jest zdecydowanie największy) nie są zaangażowane w ewangelizację wśród ludności Kirgistanu i dlatego w oczach władz nie stanowią zagrożenia. Prowokowanie Rosji poprzez atakowanie Kościoła Prawosławnego nie leży w interesie Kirgistanu. 

Społeczności konwertytów

Ponieważ społeczeństwo Kirgistanu jest kulturowo islamskie, chrześcijanie nawróceni z islamu są najbardziej prześladowani. Znajdują się oni pod silną presją ze strony członków rodziny, przyjaciół i lokalnej społeczności (w tym władz lokalnych). 

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Grupy te są prześladowane głównie z powodu działalności ewangelizacyjnej i pracy z młodzieżą. Grożą im naloty, aresztowanie i grzywny nakładane przez władze. Nowa ustawa o religii z 2025 r. wprowadza zakaz ewangelizacji i dzielenia się wiarą.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Paranoja dyktatorska (silna)

Prawo zakazuje prowadzenia działalności religijnej poza instytucjami kontrolowanymi przez państwo. W 2009 r. wprowadzono nową ustawę o religii, która nałożyła na wspólnoty wiele ograniczeń. Presja ze strony władz nasiliła się w 2015 r., a w 2025 r. weszła w życie nowa ustawa o religii, zwiększająca kontrolę państwa nad praktykami religijnymi i poważnie ograniczająca wolność wyznania i przekonań w kraju. Nowe prawo sprawiło, że rejestracja wspólnot kościelnych stała się prawie niemożliwa, ponieważ wymogiem jest, aby każda z nich miała co najmniej 500 członków. Miejsca kultu, nawet w przypadku legalnych formalnie zarejestrowanych wspólnot, również muszą uzyskać rejestrację. Co więcej, wszystkie wspólnoty religijne muszą ponownie rejestrować się co 10 lat. Państwowa Komisja ds. Religijnych (SCRA) posiada szerokie uprawnienia, w tym odrzucanie wniosków o rejestrację, nadzór nad edukacją religijną, uprawnienia do zakazywania społeczności i wydawanie pozwoleń na działalność poza zarejestrowanymi lokalami. Nowe prawo nakłada również surowsze kary za łamanie prawa religijnego, w tym znacznie wyższe grzywny, które mogą być nakładane przez policję lub SCRA bez udziału sądu. 2 kwietnia 2024 r. prezydent Dżaparow podpisał kontrowersyjną ustawę, która pozwala władzom rejestrować organizacje jako „zagranicznych przedstawicieli” (RFE/RL, 2 kwietnia 2024). 

Ekstremizm islamski (silny) w połączeniu z uciskiem klanowym (silny)

Muzułmanie, którzy dokonują konwersji na chrześcijaństwo, są zmuszani, czasami przy użyciu siły, do rekonwersji przez rodziny oraz członków lokalnej społeczności. Niektórzy z nich są zamykani w domowym areszcie na długi czas i bici. Islamscy nauczyciele głoszą kazania, w których ich potępiają, co może spowodować wydalenie ich z lokalnej społeczności. Zorganizowanie chrześcijańskiego pochówku konwertytów często wiąże się ze sprzeciwem muzułmańskich mieszkańców wioski.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

W kontekście rodziny tradycyjna kultura islamska podporządkowuje kobiety mężczyznom. Kobiety i dziewczęta są wykluczone z procesów decyzyjnych i narażone na przemoc w różnych formach, w tym przemoc domową, porwania narzeczonych, małżeństwa dzieci i przemoc fizyczną. Kobiety nie mogą same decydować o wyborze religii, a konwertytki narażone są na prześladowania. Ponadto grozi im zatrzymanie w domu, przymusowe małżeństwo, gwałt i odebranie prawa do opieki nad dziećmi. Praktyka porywania narzeczonych jest ciągle żywa w społeczeństwie Kirgistanu.

Formy wywierania nacisku: 

• uprowadzenia;
• odebrania prawa do opieki nad dziećmi;
• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszone małżeństwo;
• zmuszenie do opuszczenia domu/wypędzenie;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• przemoc fizyczna;
• przemoc seksualna.

Mężczyźni

Dyskryminacja chrześcijańskich mężczyzn jest zjawiskiem powszechnym i dotyczy zarówno miejsca pracy, wojska, jak i funkcjonowania w lokalnej społeczności. Presja jest największa na obszarach wiejskich. Chrześcijańscy biznesmeni mogą być bojkotowani lub napotkać różnego rodzaju trudności w prowadzeniu działalności. Jeśli chrześcijanin traci pracę, cierpi z tego powodu cała rodzina. Konwertyci są nękani, tracą pracę, są wydziedziczani, przetrzymywani w domach i wykluczani społecznie. Pastorzy są karani grzywnami i atakowani za konwersje innych członków społeczności, ponieważ muzułmanie obarczają odpowiedzialnością za nie właśnie przywódców kościelnych.

Formy wywierania nacisku:

• ograniczenie dostępu do zasobów wspólnotowych;
• nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• nękanie ekonomiczne przez grzywny;
• przemoc psychologiczna;
• przemoc słowna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Wynik Kirgistanu (68 pkt) jest wyższy niż w ubiegłym roku (około 66 pkt) ze względu na skutki nowej ustawy o religii. Presja w trzech sferach życia nieznacznie wzrosła w okresie badawczym ŚIP 2026. Doszło do większej liczby incydentów w użyciem przemocy, które wpłynęły na wzrost wyniku. Presja jest najsilniejsza w życiu prywatnym i w Kościele. Islamski ekstremizm (w połączeniu z uciskiem klanowym) dominuje w sferze prywatnej i rodzinnej, a dyktatorska paranoja w sferze państwowej i kościelnej. Oba te czynniki wpływają na życie w społeczeństwie. Muzułmańskie rodziny, znajomi i mieszkańcy wsi wywierają presję zwłaszcza na konwertytów, podczas gdy rząd nakłada wiele ograniczeń na działalność Kościołów. Prawo zakazuje prowadzenia działalności religijnej poza instytucjami kontrolowanymi przez państwo.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Kolumbii.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb symbolicznych 10 000*, 100 000* i 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• 13 listopada 2024: Pastorzy Shreider i Igor Tsoy byli torturowani podczas pobytu w areszcie i przesłuchań. Kilku funkcjonariuszy biło ich żelaznym prętem i pistoletem, a także dusiło w celu zmuszenia ich do złożenia fałszywych zeznań.
• 13 listopada 2024: Co najmniej 10 domów i miejsc kultu Prawdziwych i Wolnych Reformowanych Adwentystów w Biszkeku zostało napadniętych przez funkcjonariuszy Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego.
• Czerwiec 2025: Pięciu liderów zostało zatrzymanych, a następnie deportowanych podczas konferencji protestanckiej.
• 10 lipca 2025: Sąd w Biszkeku skazał pastora Shreidera na trzy lata więzienia, a następnie deportację do obozu pracy za „podżeganie do wrogości na tle rasowym, etnicznym, narodowym, religijnym lub regionalnym”.

Życie prywatne

Konwertyci starają się nie ujawniać konwersji przed ludźmi ze swojego otoczenia. Wierzący z niezarejestrowanych Kościołów także muszą zachowywać się bardzo rozważnie, np. unikają noszenia krzyży itp., aby nie przyciągać uwagi agentów państwowych. Nietradycyjni protestanci muszą uważać, aby nie zostać oskarżonymi o ewangelizację – szczególnie na obszarach, gdzie lokalne władze są pod silnym wpływem społeczności islamskiej. W kontekście nowej ustawy o religii, państwo zwiększyło represje wobec praktyk religijnych. Spotkania chrześcijańskie, które odbywają się poza budynkami kościelnymi, podlegają karze grzywny.

Życie rodzinne

Lokalni przywódcy i obywatele odmawiają pochowania konwertytów na miejskich cmentarzach. Prawo zabrania Kościołom pracy z młodzieżą. Administracja w szkołach i instytutach organizuje spotkania finansowane przez państwo w celu zwalczania „sekt”, co jest w zasadzie propagandą skierowaną przeciwko mniejszościom religijnym, w tym Kościołom ewangelikalnym. Dzieci konwertytów są upokarzane i obrażane w szkole przez nauczycieli i kolegów. 

Życie w społeczeństwie

Konwertyci są poddawani presji, aby zachowywać zwyczaje, tradycje i uczestniczyć w islamskich uroczystościach w swoich wioskach. Chrześcijanie z historycznych Kościołów, którzy dołączyli do nietradycyjnych wspólnot kościelnych, również napotykają presję, by wrócić do poprzedniego Kościoła. 

Życie w państwie

Konstytucja gwarantuje wolność sumienia i wyznania oraz zakazuje grupom religijnym podejmowania działań podżegających do nienawiści religijnej. Ustanawia rozdział religii od państwa i zakazuje realizacji celów politycznych przez grupy religijne. Władze utrzymały zakazy dla 21 „religijnie zorientowanych” grup, które uznały za organizacje ekstremistyczne. Nowa ustawa o religii z 2025 r. rozszerza kontrolę państwa nad praktykami religijnymi i znacząco ogranicza wolność religii lub przekonań. 

Życie w Kościele

Rejestracja Kościoła jest obowiązkowa, ale proces rejestracji w urzędzie jest uciążliwy i łączy się z wieloma przeszkodami. 1 lutego 2025 r. weszła w życie nowa ustawa o religii zakazująca wszelkiej działalności religijnej bez rejestracji. Nakłada również obowiązek ponownej rejestracji wspólnot religijnych co 10 lat, podnosi minimalną liczbę członków założycieli do rejestracji z 200 do 500 dorosłych obywateli i wymaga, aby nawet miejsca kultu zarejestrowanych grup religijnych podlegały osobnej rejestracji. Zakazuje dzielenia się przekonaniami religijnymi publicznie lub od drzwi do drzwi i nakłada ścisłą kontrolę państwa nad edukacją religijną, głoszeniem kazań i literaturą. 19 marca 2025 r. Prawdziwy i Wolny Reformowany Kościół Adwentystów Dnia Siódmego został zdelegalizowany jako „organizacja ekstremistyczna” podczas tajnej sesji. Wyrok uprawomocnił się 4 sierpnia 2025 r. Chrzty w jeziorze Issyk Kul nie są już możliwe.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Kirgistan zobowiązał się do poszanowania i ochrony praw podstawowych na mocy następujących traktatów międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Kirgistan nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• chrześcijanie otrzymują groźby śmierci (Art. 6 ICCPR);
• kościoły wyznań nietradycyjnych nękane są „nalotami”, nabożeństwa są zakłócane, a uczestnicy trafiają do aresztu (Art. 9, 18 i 21 ICCPR);
• władze państwowe i członkowie lokalnej społeczności monitorują chrześcijan i ich działalność (Art. 17 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Nowa ustawa o religii z 2025 r. ma wpływ na muzułmanów i inne mniejszości religijne. Mniejszościowe grupy religijne, takie jak muzułmanie Ahmadi, Falun Gong i Świadkowie Jehowy, stanęły w obliczu zakazów lub spraw karnych za „ekstremizm”. W sierpniu 2024 r. policja zorganizowała naloty na pokojowe nabożeństwa w Kyzył-Kija i Narynie organizowane przez Świadków Jehowy. Ich uczestnicy zostali zatrzymani. Społeczność Hare Kryszna w Biszkeku została ukarana grzywną po zorganizowaniu publicznej imprezy w listopadzie 2024 r.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Kirgistanie

Open Doors zapewnia pomoc wierzącym z Azji Środkowej w sytuacjach kryzysowych. Na pomoc mogą liczyć osoby w więzieniach, wykluczone z rodzin i wspólnot, pozbawione środków do życia i zatrudnienia z powodu wiary w Chrystusa. Wzmacniamy prześladowany Kościół w Azji Środkowej przede wszystkim poprzez:

• dystrybucję literatury chrześcijańskiej;
• wsparcie modlitewne;
• szkolenia biblijne;
• szkolenie dzieci/młodzieży;
• służbę wśród kobiet;
• służbę odwiedzin;
• służbę socjalną i medyczną;
• szkolenia zawodowe i mikrokredyty;
• projekty rozwoju ekonomii społecznej, takie jak ośrodki rehabilitacyjne dla dzieci, mężczyzn i kobiet.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.