Bhutan

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Z założenia wszyscy obywatele Bhutanu powinni być buddystami. Konwertyci na chrześcijaństwo traktowani są z podejrzliwością przez rodzinę i członków lokalnej społeczności, którzy starają się nakłonić ich do zmiany religii. Oprócz konwertytów na południu Bhutanu mieszkają chrześcijanie z mniejszości nepalskiej. Oficjalnie żaden Kościół nie jest uznany przez państwo, co oznacza, że chrześcijanie sprawują kult nielegalnie.

W codziennym życiu wszyscy obywatele potrzebują dokumentu zwanego „zaświadczeniem o braku zastrzeżeń” (NOC), który jest wydawany przez władze wioski w celu potwierdzenia, że dana osoba jest dobrym obywatelem i nie sprawia władzom kłopotów. Certyfikat ten jest wymagany przy składaniu wniosków kredytowych, rejestracji nieruchomości, ubieganiu się o pracę i odnawianiu dowodu osobistego. Uzyskanie NOC przez chrześcijan, którzy nie posiadają obywatelstwa Bhutanu, nie jest możliwe. Czasami grozi się chrześcijanom usunięciem z rejestrów spisu powszechnego, ponieważ formularz spisowy wymaga od obywateli podania wyznania. Chrześcijanie są izolowani, wyśmiewani w mediach społecznościowych.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Bhutan jest jednym z niewielu krajów, w którym zmiana sposobu sprawowania rządów została wprowadzona odgórnie, a nie oddolnie, wraz z utworzeniem przez króla monarchii konstytucyjnej w 1998 r. Król jest młody, popularny i uważany za strażnika buddyzmu. Zgodnie z ustawą o bezpieczeństwie narodowym z 1992 r. wystąpienie przeciwko królowi, narodowi lub państwu jest zdradą, a każdy winny może zostać uwięziony.

Konstytucja stanowi, że buddyzm mahajana jest chroniony jako „duchowe dziedzictwo” narodu, a wszystkie instytucje religijne mają konstytucyjny obowiązek promowania tego dziedzictwa. W maju 2011 r. rząd wprowadził klauzulę antykonwersyjną do kodeksu karnego w celu wypełnienia art. 7 ust. 4 Konstytucji Królestwa Bhutanu, który stanowi, że: „Obywatel Bhutanu ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania. Żadna osoba nie może być zmuszana do przynależności do innego wyznania za pomocą przymusu lub nakłaniania”. Warto zauważyć, że pojęcia „przymus” i „nakłanianie” nie są jasno zdefiniowane; daje to władzom oraz przywódcom etnicznym i religijnym możliwość wywierania presji na konwertytów. Paragraf 463 (A) ustawy (nowelizacji) Kodeksu karnego Bhutanu z 2011 r. stanowi: „Oskarżony jest winny przestępstwa zmuszania innych do przynależności do innego wyznania, jeśli oskarżony zastosował przymus lub inną formę nakłaniania, aby spowodować konwersję z jednej religii lub wyznania na inne”. Paragraf 463 (B) dodaje: „Przestępstwo zmuszania innych do przynależności do innego wyznania stanowi wykroczenie”, za które grozi kara do trzech lat więzienia.

Podczas Powszechnego Okresowego Przeglądu Praw Człowieka ONZ w 2019 r. i ponownie w 2024 r. rząd ogłosił, że rejestracja nie jest warunkiem wstępnym spotkań religijnych (UNHRC, A/HRC/58/9, 18 grudnia 2024 r., s. 9-10, #98). Nie wprowadzono jednak żadnych zmian dla chrześcijan. Mniejszości mogą głosować i kandydować w wyborach, ale społeczeństwo i rząd nie przywiązują większej uwagi do ich stanowiska.

Bhutan to bardzo mały kraj, graniczący z dwoma najludniejszymi państwami świata – Chinami i Indiami. W ostatnich latach Chiny coraz częściej zgłaszają roszczenia do części terytorium Bhutanu (Jamestown Foundation, 2 lutego 2024).

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

W kraju nie ma punktów zapalnych, gdzie dochodzi do większej liczby przypadków naruszenia wolności religijnej obywateli. W całym kraju żadne grupy chrześcijańskie nie mogą publicznie sprawować kultu, posiadać własności, zbierać funduszy, prowadzić działań informacyjnych ani importować literatury religijnej.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

W kraju przebywa bardzo niewielu zagranicznych chrześcijan i nie mogą być członkami kościołów domowych.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Niewielka liczba rzymskich katolików (1400 według WCD, dostęp: kwiecień 2025) jest tolerowana, ale Kościół rzymskokatolicki nie jest oficjalnie zarejestrowany i jest przedmiotem dyskryminacji.

Społeczności konwertytów

Konwertyci ze środowisk buddyjskich, hinduistycznych oraz etnicznych spotykają się z dyskryminacją, jak również z silną presją ze strony rodziny i członków lokalnej społeczności, aby powrócić do buddyzmu, hinduizmu lub tradycyjnej wiary Bön.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Do tej kategorii należą wspólnoty ewangelikalne i zielonoświątkowe. Znajdują się one pod ścisłą kontrolą państwa; od czasu do czasu zdarzają się naloty na ich spotkania i aresztowania. W styczniu 2025 r. chrześcijańskie zgromadzenie w wiosce na południu kraju zostało na krótko zakłócone przez lokalnych mieszkańców kwestionujących jego legalność.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Nacjonalizm religijny – buddyjski

Choć oficjalne Bhutan jest państwem świeckim, to duchowym dziedzictwem kraju jest buddyzm mahajana. Zgodnie z konstytucją „Obowiązkiem wszystkich instytucji i osobistości religijnych jest promowanie duchowego dziedzictwa kraju”. Żadna wspólnota chrześcijańska nie otrzymała pozwolenia na budowę własnego obiektu sakralnego. Szczególnie na obszarach wiejskich buddyjscy mnisi sprzeciwiają się obecności chrześcijan, nakłaniając ich do rekonwersji. Urzędnicy zwykle stają po stronie mnichów i wykorzystują wszystkie dostępne im środki, aby nie dopuścić do zmian w buddyjskiej tkance społecznej. Społeczeństwo Bhutanu charakteryzuje się silnymi więziami społecznymi, a każde odstępstwo od normy, które burzy harmonię, wywołuje sprzeciw rodziny i najbliższego otoczenia.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Chociaż społeczeństwo Bhutanu jest tradycyjnie matriarchalne, presja rodziny na kobiety jest bardzo silna. Konwertytki z buddyzmu oraz hinduizmu narażone są na rozwód lub pozbawienie praw, ponieważ rozwód jest łatwy do uzyskania, a poligamia pozwala mężom na wzięcie kolejnej żony. Chrześcijanki w związkach małżeńskich z niechrześcijanami są nakłaniane do trwania w związku, nawet jeśli są ofiarami przemocy domowej, lub do przyjęcia religii męża. Realnym zagrożeniem są także wymuszone małżeństwa. W 2024 r. młoda konwertytka została zmuszona do poślubienia hinduskiego mężczyzny i uczestniczenia w hinduskich praktykach religijnych.

Formy wywierania nacisku:

• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Mężczyźni

W matriarchalnym społeczeństwie Bhutanu rodziny wyrzekają się chrześcijan. Mogą także wyrzucić ich z domów i pozbawić prawa do należnego im spadku, co stawia ich w trudnej sytuacji. Konwertyci są często odrzucani przez znajomych i członków lokalnej społeczności, co potęguje ich poczucie izolacji. Wierzący mężczyźni często spotykają się z dyskryminacją w miejscu pracy na obszarach miejskich i wykluczeniem na terenach wiejskich. To pozbawia ich rodziny niezbędnych dochodów. Publiczna wrogość i nękanie są również powszechne. Liderzy kościelni doświadczają wzmożonej presji, a doniesienia o zatrzymaniach sprawiają, że chrześcijańscy mężczyźni — jako główni żywiciele rodzin i przewodnicy duchowi — znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji.

Formy wywierania nacisku:

• wydziedziczenie lub odebrania prawa własności;
• nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik Bhutanu wzrósł o 1,3 pkt. Wynikało to przede wszystkim ze wzrostu oceny przemocy z 2,2 pkt w ŚIP 2025 do 3,5 pkt w ŚIP 2026, ze względu na większą liczbę likwidacji kościołów domowych i aresztowań. Mniejszość chrześcijańska nadal jest spychana na margines życia codziennego i nie jest oficjalnie uznawana. Konwertyci nie są uznawani w społeczeństwie i dlatego często są odrzucani przez współobywateli, a władze odmawiają im wydania oficjalnych dokumentów. Dzieci chrześcijan doświadczają dyskryminacji w szkole.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Bhutanu.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać szczegółowych danych na temat incydentów z użyciem przemocy.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie badawczym

Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać szczegółowych danych na temat incydentów z użyciem przemocy.

Życie prywatne

Wszystkie konwersje spotykają się z ostrym sprzeciwem ze strony rodziny, członków lokalnej społeczności, władz religijnych i państwa. Nawet rozdawanie chrześcijańskich ulotek może skończyć się aresztowaniem. Paragraf 463 (A) krajowego Kodeksu karnego stanowi, że konwersja pod „przymusem” lub pod wpływem „innych środków nakłaniania” jest przestępstwem karalnym, przy czym kodeks nie definiuje pojęć „przymusu” i „nakłaniania”, co pozwala przedstawicielom władz i przywódcom religijnym na wykorzystywanie ich jako przepisów antykonwersyjnych. Konwertyci nie ujawniają swoich przekonań religijnych i spotykają się w tajemnicy. Chrześcijanie, a nawet Kościoły, unikają publicznego eksponowania symboli religijnych, ponieważ może to wywołać negatywną reakcję ze strony nacjonalistów i radykalnych buddystów. 

Życie rodzinne

Dzieci chrześcijan są dyskryminowane w szkołach przez nauczycieli i kolegów z klasy. Obowiązkowo biorą udział w lekcjach buddyzmu i obrzędach religijnych oraz modlitwach, w tym w pokłonach przed świątyniami. Członkowie rodziny, lokalnej społeczności i władze uniemożliwiają przeprowadzenie chrześcijańskich pogrzebów. Ze względu na silny sprzeciw buddystów zmarli chrześcijanie często są chowani w sąsiednich Indiach. Chrzty są postrzegane jako ostateczny dowód na „nakłonienie” do konwersji i dlatego są przeprowadzane w tajemnicy.

Życie w społeczeństwie

Szczególnie na obszarach wiejskich oczekuje się od chrześcijan uczestniczenia w tradycyjnych obrzędach buddyjskich. Chrześcijanie są inwigilowani (np. poprzez podsłuch telefoniczny i śledzenie mediów społecznościowych) przez członków lokalnej społeczności, a ich zachowanie zgłaszane jest odpowiednim władzom. Chrześcijanie oskarżeni na podstawie prawa antykonwersyjnego są wzywani na posterunek policji i przesłuchiwani. Chrześcijanie są pomijani przy zatrudnieniu lub podczas przyznawania dotacji w ramach programów rządowych. To dlatego wolą nie przyznawać się do swoich przekonań religijnych.

Życie w państwie

Konstytucja chroni buddyzm mahajany jako „duchowe dziedzictwo” narodu. Pomimo konstytucyjnych gwarancji wolności religijnej, paragraf 463 (A) uznaje za przestępstwo zmuszanie innych do konwersji poprzez „przymus lub inne formy nakłaniania”, za co grozi kara do trzech lat pozbawienia wolności. Komisja ds. Organizacji Religijnych (CRO) nie zalegalizowała działalności żadnej chrześcijańskiej organizacji społeczeństwa obywatelskiego ani partii politycznej.

Życie w Kościele

Zarejestrowanie Kościoła pozostaje największym problemem wspólnot, ponieważ bez uzyskania formalnej zgody na prowadzenie działalności Kościoły działają nielegalnie, a spotkania są przerywane przez sąsiadów lub przedstawicieli lokalnych władz. Grupy chrześcijańskie, które starają się o rejestrację w Komisji Organizacji Religijnych (CRO), nie otrzymują odpowiedzi. W Bhutanie nie wolno wydawać Biblii ani innych materiałów chrześcijańskich, a ich import jest zakazany, chyba że są one przywożone w małych ilościach, wyłącznie na użytek prywatny.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Bhutan zobowiązał się do poszanowania i ochrony praw podstawowych na mocy następujących traktatów międzynarodowych:

1. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
2. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Bhutan nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• dzieci chrześcijańskie są zmuszane do uczestniczenia w buddyjskich lekcjach religii oraz w obrzędach i świętach religijnych niezgodnych z ich przekonaniami religijnymi (Art. CRC);
• chrześcijańskie konwertytki narażone są na wymuszone małżeństwa z muzułmanami (Art. 23 ICCPR; Art. 16 CEDAW).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Pochodzący z Nepalu Lhotshampas w większości wyznają hinduizm. Mimo że stanowią około 33% populacji, w ostatnich dziesięcioleciach byli poważnie dyskryminowani (World Atlas, dostęp 9 lipca 2025).

Według Departamentu Stanu USA, IRFR 2023 Bhutan obchody świąt państwowych obejmują obowiązkowe buddyjskie rytuały modlitewne.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Bhutanie

Lokalni partnerzy Open Doors zapewniają pomoc prześladowanym wierzącym w Bhutanie w sytuacjach kryzysowych. Wzmacniamy prześladowany Kościół w Bhutanie przede wszystkim poprzez modlitwę i pomoc w nagłych przypadkach.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.