Tunezja

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

W okresie badawczym ŚIP 2026 tunezyjskie służby bezpieczeństwa zintensyfikowały inwigilację chrześcijan, a także podjęły bezprecedensowy krok, tj. aresztowały kilku wierzących z zagranicy i przeszukały ich domy. Władze coraz częściej łączyły swoje działania przeciwko nieudokumentowanym migrantom z Afryki Subsaharyjskiej z zagranicznymi chrześcijanami, jako pretekst wykorzystując zarzuty „handlu ludźmi”. Ta eskalacja wymierzona zarówno w chrześcijan, jak i w organizacje pozarządowe zajmujące się prawami człowieka, spotęgowała obawy i wzbudziła niepokój co do możliwości dalszej działalności tego typu organizacji w przyszłości.

Wielu tunezyjskich konwertytów już teraz czuje, że musi ukrywać swoją wiarę ze względu na społeczną wrogość, co sprawia, że rozmowy na temat wiary oraz spotykanie się na nabożeństwach jest ryzykowne. Strach przed ujawnieniem sprawił, że wiele osób zmaga się z izolacją i ograniczonym wsparciem społeczności.

Chrześcijanie z Afryki Subsaharyjskiej w Tunezji borykają się z wieloma trudnościami. Choć otwarte prowadzenie działalności ewangelizacyjnej jest niemożliwe, największym problemem pozostaje dyskryminacja o podłożu rasowym, która gwałtownie się nasiliła się po podżegających wypowiedziach prezydenta Saieda w lutym 2023 roku. Wiele osób straciło wówczas pracę lub wyjechało z kraju, a ci, którzy pozostali, doświadczyli nasilającej się przemocy i stygmatyzacji. Doniesienia mówią o codziennym nękaniu i napaściach seksualnych, w tym gwałtach.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Tunezja znajduje się na najbardziej wysuniętym na północ krańcu Afryki, dzięki czemu leży na skrzyżowaniu szlaków śródziemnomorskich, afrykańskich i bliskowschodnich. Rdzenna kultura Amazigh („berberyjska”) w Tunezji jest nadal obecna, chociaż na kraj miało wpływ wiele innych cywilizacji, w tym Fenicjanie, znani z Kartaginy, Rzymianie, Turcy i ostatecznie Francuzi.

Tunezja szczyci się bogatym dziedzictwem chrześcijańskim, będąc domem dla trzech bardzo wpływowych Ojców Kościoła: Tertuliana (160-230 n.e.), Cypriana (210-258 n.e.) i Augustyna (354-430 n.e.), z których wszyscy żyli, pracowali i zmarli w Kartaginie. Pod koniec VII wieku armie arabskie wprowadziły do tego regionu islam. Chociaż chrześcijaństwo przetrwało w Tunezji do XI wieku, nie zostało przywrócone aż do XIX wieku, kiedy to wielu francuskich chrześcijan osiedliło się w kraju pod francuską ochroną. Po uzyskaniu przez Tunezję niepodległości w 1956 r. wielu emigrantów wyjechało, a publiczna obecność Kościoła stawała się coraz bardziej ograniczona.

W 2011 r. rewolucja w Tunezji zapoczątkowała Arabską Wiosnę. Po latach wysokiego bezrobocia, korupcji i ograniczania swobód obywatelskich obalono prezydenta. Kolejna dekada upłynęła pod znakiem częstych zmian rządów oraz niestabilności gospodarczej i politycznej. W lipcu 2021 r. władzę przejął prezydent Kais Saied, a referendum konstytucyjne w 2022 r. ustanowiło republikę prezydencką, przyznając mu szeroką władzę. Co wyjątkowe, nowa konstytucja nie deklaruje islamu jako religii państwowej, ale nakłada na państwo obowiązek podtrzymywania islamskich wartości. W praktyce zakres wolności religijnej i swobód obywatelskich jest obecnie w dużej mierze określany interpretacją prezydenta.

Od tego czasu Saied zintensyfikował działania przeciwko opozycji, np. aresztował czołowego opozycjonistę Racheda Ghannouchiego. Po przemówieniu z 2023 r., w którym obwinił Afrykanów z Afryki Subsaharyjskiej o przestępczość i zmiany demograficzne, co wywołało przemoc zarówno wobec migrantów, jak i Tunezyjczyków pochodzenia subsaharyjskiego, spotkał się z silną międzynarodową krytyką,

Tunezja jest krajem muzułmańskim. Około 99,5% populacji wyznaje islam, podczas gdy chrześcijaństwo jest uważane za religię obcą. Jedynie emigracyjne wyznania chrześcijańskie, tj. rzymskokatolickie, rosyjskie prawosławne, greckie prawosławne, francuskie protestanckie i anglikańskie, są oficjalnie uznawane i działają głównie w stolicy, Tunisie. Tunezyjscy konwertyci na chrześcijaństwo zmagają się z marginalizacją społeczną, inwigilacją rządową i wyzwaniami prawnymi. Chociaż ustawa z 2017 r. zniosła zakaz zawierania małżeństw przez muzułmanki z mężczyznami niebędącymi muzułmanami, nadal istnieje silny sprzeciw społeczny przeciwko takim działaniom. Konwertytom odbierane jest prawo do spadku i prawo do opieki nad dziećmi, a chrześcijanie są generalnie wykluczani ze stanowisk w administracji publicznej i wojsku. 

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo najbardziej obawiają się członków własnej rodziny i społeczeństwa, zwłaszcza na bardziej konserwatywnym południu kraju. Obszary miejskie, zwłaszcza Tunis, oferują konwertytom możliwość ucieczki od presji rodziny i życia wiarą w większej anonimowości. Brutalni islamscy bojownicy są aktywni na południowych obszarach przygranicznych i mogą masowo atakować chrześcijan, jeśli nadarzy się okazja.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Chrześcijanie z zagranicy cieszą się stosunkową wolnością, choć publiczna ewangelizacja nie jest tolerowana. Społeczność chrześcijańska Afryki Subsaharyjskiej cierpi głównie z powodu prześladowań na tle rasowym.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Ta kategoria została uwzględniona we „Wspólnotach chrześcijan ekspatriantów”.

Społeczności konwertytów

Konwertyci na chrześcijaństwo z islamu spotykają się głównie z prześladowaniami ze strony członków rodziny, choć w ostatnich latach wzrosła także presja ze strony państwa. Obywatele mogą poszukiwać informacji na temat chrześcijaństwa, w szczególności treści publikowanych w Internecie. Społeczności konwertytów nie mogą posiadać budynków kościelnych, więc zazwyczaj spotykają się w kościołach domowych.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Ta kategoria została uwzględniona we „Wspólnotach chrześcijan ekspatriantów”.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Na poziomie rodzinnym konwertyci z islamu na chrześcijaństwo mogą być siłą więzieni w domach przez członków rodziny. Na poziomie państwa partie islamistyczne nadal mają duże wpływy. Prezydent wydaje się angażować w działania na rzecz utrzymania islamu jako religii wiodącej w Tunezji, z niewielkim poszanowaniem praw religijnych tunezyjskich chrześcijan.

Paranoja dyktatorska

Od kiedy prezydent Saied przejął władzę w lipcu 2021 r. nie wykazuje oznak chęci dzielenia się władzą z innymi instytucjami państwowymi. Nowa konstytucja znacznie osłabiła rolę parlamentu, dając jednocześnie niemal absolutną władzę prezydentowi. Chociaż wpływ nie jest jeszcze jasny, prawa gwarantowane w ramach wolności wyznania i przekonań będą teraz bezpośrednio określane przez prezydenta. Saied, który przyjmuje coraz bardziej autorytarne podejście, prawdopodobnie będzie starał się ściśle monitorować i kontrolować społeczność chrześcijańską. W okresie sprawozdawczym ŚIP 2026 nadzór państwa jeszcze bardziej się nasilił. Rodzimi i zagraniczni chrześcijanie byli zatrzymywani i przesłuchiwani. 

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Chrześcijańskie kobiety w Tunezji stoją w obliczu zwiększonej podatności na zagrożenia, ponieważ prawa kobiet pod rządami prezydenta Saieda ulegają regresowi. Kobiety doświadczają molestowania seksualnego, przemocy domowej i dyskryminacji ekonomicznej, a najcięższych prześladowań doświadczają konwertytki z islamu. Mogą być bite, zamykane w areszcie domowym, wyrzucane z domów, a także straszone gwałtem oraz śmiercią. Mężatkom grożą rozwód i utrata opieki nad dziećmi, podczas gdy niezamężne kobiety mogą zostać zmuszone do małżeństwa z muzułmanami, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Głównymi prześladowcami są zazwyczaj krewni płci męskiej. Kobiety nie mają głosu i cierpią w izolacji. 

Formy wywierania al nacisku:

• uprowadzenie;
• odebrania prawa do opieki nad dziećmi;
• odebranie prawa własności/wydziedziczenie;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• zmuszenie do opuszczenia domu – wypędzenie;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• przemoc psychiczna;
• przemoc fizyczna;
• przemoc seksualna;
• przemoc słowna.

Mężczyźni

Najbardziej narażeni na prześladowania są konwertyci. Mężczyźni są zastraszani, bici, grozi im się śmiercią i utratą pracy. Rodziny mogą karać swoich krewnych bez konsekwencji, ponieważ uważa się, że odchodząc od islamu, przynoszą im wstyd. Grożą im ostracyzm, utrata prawa do spadku i majątku lub porzucenie przez żonę pod presją rodziny. Konwertyci są również narażeni na izolację społeczną i utratę perspektyw małżeńskich. Niektóre rodziny ostatecznie akceptują konwersję, a inne żądają od mężczyzn opuszczenia domu i zrywają z nimi wszelkie kontakty. Prześladowania mężczyzn prowadzą od kryzysu całych rodzin, czasami pozbawiając je źródła utrzymania.

Formy wywierania nacisku:

• dyskryminacja w edukacji;
• nękanie ekonomiczne poprzez dostęp do zatrudnienia/nękanie w biznesie i miejscu pracy;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik wzrósł o 1,2 pkt. Wraz z powrotem dyktatury w Tunezji Kościół doświadcza nasilonych kontroli i aresztowań, których ofiarą najczęściej padają chrześcijańscy migranci. Wzrost jest najbardziej widoczny w przypadku presji w obszarze życia w Kościele i przemocy, która wzrosła z 8,1 do 8,7 pkt. Kilka wspólnot tunezyjskich i subsaharyjskich zostało napadniętych lub zmuszonych do zaprzestania spotkań. Wzrosła presja na tunezyjskich konwertytów, którzy nie mogą otwarcie wyznawać swojej wiary i zazwyczaj decydują się ją ukrywać.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Tunezji.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• Ze względu na coraz częstsze aresztowania zarówno tunezyjskich, jak i zagranicznych chrześcijan wielu tunezyjskich wierzących żyje w izolacji. Chociaż żaden z nich nie został postawiony w stan oskarżenia, aresztowania wywołują atmosferę strachu, piętnują rodziny i społeczności.
• W okresie badawczym ŚIP 2026 tunezyjskie władze aresztowały i zatrzymały kilku zagranicznych chrześcijan. Wcześniej ograniczały swoje działania do odmowy wydania wizy lub przedłużenia zezwolenia na pobyt.
• W okresie badawczym ŚIP 2026 młodzi tunezyjscy chrześcijanie doświadczali przemocy ze strony rodzin i społeczności. Dzieci były zastraszane w szkole, nauczyciel nazwał jedną dziewczynkę „niewierną”. Pewien młody mężczyzna został zmuszany do prowadzenia modlitw w meczecie podczas Ramadanu, a młoda kobieta została zmuszona do zmiany miejsca zamieszkania, aby uniemożliwić jej utrzymywanie kontaktów ze wspólnotą chrześcijańską.

Życie prywatne

Konwertyci z islamu na chrześcijaństwo doświadczają silnej presji ze strony rodziny. Dotyczy to zwłaszcza osób młodych i kobiet. Spotykanie się z innymi chrześcijanami oraz posiadanie materiałów chrześcijańskich może być ryzykowne i prowadzić do ostracyzmu i utraty wsparcia rodziny. Obawa przed napiętnowaniem utrudnia nawiązywanie kontaktów z innymi chrześcijanami, więc wielu z nich utrzymuje swoją wiarę w tajemnicy. Z czasem presja rodziny maleje, a konwertyci znajdują sposoby na odbudowanie relacji. Niestety w przypadku niektórych wolność od prześladowań przychodzi dopiero po zerwaniu kontaktów z rodziną.

Życie rodzinne

Społeczeństwo tunezyjskie postrzega niemuzułmanów jako obcych i dyskryminuje ich w celu wymuszenia asymilacji z sunnicką kulturą tunezyjską. Niemuzułmanom nie wolno adoptować dzieci w Tunezji. Konwertyci w związkach małżeńskich mogą zostać zmuszeni do rozwodu i stracić prawo do opieki nad dziećmi. Dzieci chrześcijańskich konwertytów muszą uczęszczać na obowiązkowe lekcje islamu. Mogą doświadczać społecznego ostracyzmu, nękania i nawet przemocy z powodu religii swoich rodziców.

Życie w społeczeństwie

Konwertyci, zwłaszcza na obszarach wiejskich, doświadczają nękania i izolacji społecznej. Groźbą dla młodych konwertytek są przymusowe małżeństwa z muzułmanami. Konwertyci napotykają przeszkody w szkolnictwie wyższym, dyskryminację przy ubieganiu się o pracę i bojkot ich firm. Tunezyjscy chrześcijanie szukają więc zatrudnienia w zagranicznych instytucjach, aby uniknąć dyskryminacji. 

Życie w państwie

Prawo szariatu nie jest głównym źródłem prawodawstwa, jak w wielu innych krajach arabskich, ale islam nadal dominuje w życiu narodowym. Władze generalnie postrzegają niemuzułmanów jako obcych, którym nie przysługują równe prawa. Te nastroje są wspierane przez wrogi aparat medialny, który stara się znaleźć kozła ofiarnego i szerzyć dezinformację na temat chrześcijan. Kontrola jest powszechna, a funkcjonariusze policji regularnie przesłuchują tunezyjskich chrześcijan na temat ich działalności. Nawet złożenie rutynowego wniosku o paszport może skończyć się przesłuchaniem.

Życie w Kościele

Tunezyjscy konwertyci nie mogą rejestrować swoich Kościołów. Od czasu uzyskania przez Tunezję niepodległości w 1956 roku, żaden nowy Kościół nie otrzymał oficjalnej rejestracji. Zarejestrowane Kościoły mogą swobodnie organizować nabożeństwa, ale napotykają praktyczne trudności, w szczególności związane z utrzymaniem nieruchomości, zatrudnianiem personelu i uzyskiwaniem pozwolenia na publikowanie i rozpowszechnianie literatury chrześcijańskiej w języku arabskim. Chociaż sprzedaż Biblii nie jest zabroniona, w praktyce istnieje wiele ograniczeń, aby robić to publicznie. Bezpłatne rozpowszechnianie materiałów chrześcijańskich jest postrzegane jako prozelityzm i jest zabronione. 

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Tunezja zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);

2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);

3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);

4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);

5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Tunezja nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• konwertyci są poddawani ostracyzmowi, a członkowie rodziny przeciwni ich konwersji grożą im rozwodem i utratą prawa do opieki nad dziećmi (Art. 18 ICCPR);
• dzieci chrześcijańskie są prześladowane z powodu wiary rodziców (Art. 18 ICCPR i Art. 14 CRC );
• chrześcijanie napotykają na ograniczenia w zatrudnieniu w sektorze publicznym i doświadczają dyskryminacji w sektorze prywatnym (Art. 25 i 26 ICCPR i Art. 6 ICESCR);
• chrześcijanie spotykają się z prześladowaniem i przemocą, jeśli otwarcie wypowiadają się na tematy religijne lub angażują się w prozelityzm (Art. 18 i 19 ICCPR). 

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Wyznawcy bahaizmu w Tunezji nie są oficjalnie uznawani i nie mogą posiadać własnych miejsc kultu, choć ostatnio zaangażowali się w konstruktywny dialog z władzami. Choć grupy żydowskie mogą spotykać się swobodnie, a rząd wspiera synagogi, to śmiertelny atak na żydowski festiwal w maju 2023 r. został zbagatelizowany przez władze. Podział na sunnitów i szyitów nie prowadzi do konfliktów, choć muzułmanie szyiccy spotykają się z pewną dyskryminacją. Ateiści wywodzący się ze środowisk muzułmańskich często doświadczają presji ze strony rodziny i społeczeństwa, muszą ukrywać swoje przekonania i dostosowywać swoje zachowanie do norm społecznych.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Tunezji

We współpracy z lokalnymi partnerami i Kościołami Open Doors wspiera Kościół w Północnej Afryce poprzez następujące działania:

• szkolenie liderów i mentoring;
• szkolenia w zakresie uczniostwa, wspieranie inicjatyw teologicznych, szkolenia w zakresie gotowości na prześladowania oraz dystrybucję Biblii i literatury chrześcijańskiej;
• szkolenia w zakresie doradztwa dla kobiet w traumie, pomoc prawna dla prześladowanych chrześcijan i praktyczne formy wsparcia;
• inicjatywy zapewniające środki do życia poprzez mikropożyczki na rozpoczęcie działalności małych firm, szkolenia zawodowe, w razie potrzeby wspieramy pomoc medyczną lub oferujemy artykuły pierwszej potrzeby;
• zachęcamy wszystkim wierzących do modlitwy za Kościół w Tunezji.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.