Niger

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Trudna sytuacja chrześcijan w Nigrze znacznie pogorszyła się po tym, jak w lipcu 2023 r. doszło do zamachu stanu, który zdestabilizował kraj. Osłabienie władzy centralnej ośmieliło islamskie bojówki, pozwalając im działać niemal bezkarnie w różnych regionach. Grupy dżihadystyczne, w tym IS-Sahel (dawniej ISGS), Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin (JNIM), Boko Haram i Prowincja Zachodnioafrykańska Państwa Islamskiego (ISWAP), rozszerzyły swoją obecność i zintensyfikowały ataki na społeczności chrześcijańskie. Amerykańska Komisja ds. Międzynarodowej Wolności Religijnej (USCIRF) uznała te grupy za „podmioty szczególnego zagrożenia”.

W zachodniej części Tillabéri i Tahoua ISIS-Sahel i JNIM narzucają mieszkańcom surowy szariat, atakują chrześcijan i konwertytów. W południowo-wschodniej części Diffy Boko Haram i ISWAP niszczą kościoły, porywają pracowników organizacji pomocowych i zabijają wiernych. Grupy te wykorzystują nieszczelne granice Nigru z Mali, Burkina Faso i Nigerią do konsolidacji władzy. Chrześcijanie, zwłaszcza konwertyci z islamu, są zmuszeni praktykować w tajemnicy. Żyją w strachu, zagrożeni przemocą, porwaniami i śmiercią, bez ochrony państwa i środków prawnych.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Niger ogłosił niepodległość od Francji w 1960 r. Sytuacja polityczna kraju od tego czasu jest niestabilna. Miały tu miejsce co najmniej cztery wojskowe zamachy stanu. Dekada po powrocie do rządów cywilnych w 2011 r. przyniosła ostrożny optymizm, naznaczony ograniczonym postępem w zakresie swobód obywatelskich i otwartości politycznej. Postęp ten został jednak zaprzepaszczony wojskowym zamachem stanu, do którego doszło w lipcu 2023 r. Przejęcie władzy nie tylko doprowadziło do likwidacji demokratycznych instytucji, ale także spowodowało regionalną i dyplomatyczną izolację Nigru. Na początku 2024 r. junta wycofała się zarówno ze Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS), jak i G5 Sahel, regionalnego bloku bezpieczeństwa. Zerwano podstawowe układy o partnerstwie w zakresie bezpieczeństwa, co osłabiło skoordynowane wysiłki skierowane przeciwko organizacjom ekstremistycznym.

Powstała próżnia wzmocniła pozycję grup dżihadystycznych IS-Sahel, JNIM, Boko Haram i ISWAP, które obecnie działają w zachodnich i południowo-wschodnich regionach Nigru. Grupy te wykorzystują nieszczelne granice Nigru i słabe rządy, aby zagnieździć się w społecznościach wiejskich i prowadzić swoje operacje za pośrednictwem międzynarodowych sieci przestępczych.

Większość Nigerczyków to muzułmanie sunnici, ale wielu wyznaje bardziej umiarkowane tradycje sufickie Tijaniya i Qadiriya. Frakcje dżihadystyczne starają się zastąpić te odmiany islamu ścisłą salaficką ortodoksją. Prowadzona przez nich kampania mająca na celu delegitymizację przywódców sufickich i wymuszenie ideologicznego konformizmu obniżyła próg tolerancji religijnej, szczególnie na odległych obszarach, gdzie presja wywierana jest zarówno przez organizacje zbroje, jak i wspólnotę.

Historycznie rzecz biorąc, chrześcijaństwo w Nigrze funkcjonuje na marginesie społeczeństwa, praktykowane po cichu przez małe wspólnoty katolickie i protestanckie. Względny spokój, w jakim niegdyś funkcjonowały, szybko się pogarsza. W regionach, takich jak Tillabéri, Tahoua i Diffa, palono kościoły, rozstrzeliwano lub uprowadzano chrześcijan, a kościoły domowe zeszły do podziemia. Konwertyci spotykają się nie tylko z przemocą ze strony ekstremistów, ale także z odrzuceniem przez rodzinę i ostracyzmem ze strony członków lokalnej społeczności. Chrześcijanki są szczególnie narażone na uprowadzenia, przymusowe małżeństwa i przemoc seksualną.

Ponieważ państwo zostało osłabione przez polityczne konflikty i oderwane od regionalnych sojuszy, mniejszości religijne w zasadzie nie mogą liczyć na ochronę państwa. Wygląda na to, że reżim wojskowy nie ma żadnego planu bezpieczeństwa, a ataki na chrześcijan często pozostają bez odpowiedzi. Istniejące ramy prawne oferują ograniczone środki ochrony prawnej, przy niemal całkowitym braku skutecznego egzekwowania przepisów. Od 2025 r. Niger stanowi jedno z najbardziej nieprzyjaznych miejsc w Sahelu dla mniejszości religijnych, kształtowane przez rządy dżihadystów, społeczną wrogość oraz systemowe zaniedbania państwa.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Poziom prześladowań chrześcijan w Nigrze różni się znacznie w zależności od regionu, przy czym najpoważniejsze naruszenia mają miejsce na obszarach wiejskich i dotkniętych konfliktami. W regionach takich jak Tillabéri, Tahoua i Diffa, gdzie działają islamskie grupy bojowników, takie jak IS-Sahel, JNIM, Boko Haram i ISWAP, chrześcijanie i Kościoły są narażeni na skrajne wysokie niebezpieczeństwo ataku.

Stolica Niamey i kilka ośrodków miejskich zapewnia większe bezpieczeństwo, częściowo ze względu na silniejszą pozycję władz państwowych. Jednak nawet w miastach chrześcijanie spotykają się z presją społeczną, inwigilacją, a także przemocą. 

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Chrześcijańscy imigranci/zagraniczni misjonarze są narażeni na zwiększone niebezpieczeństwo i ryzyko porwania, zwłaszcza na obszarach wiejskich lub tam, gdzie toczą się konflikty.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Kościoły katolickie i protestanckie stają w obliczu nasilających się ataków ze strony islamskich bojowników, podczas których palone są sanktuaria, a duchowni zmuszani są do ucieczki. Boko Haram dominuje w Diffa na wschodzie, ISIS-Sahel kontroluje Tillabéri na zachodzie. Siły te znacznie osłabiły obecność chrześcijan w Nigrze.

Społeczności konwertytów

Konwertyci z islamu doświadczają największej presji, szczególnie w swoich rodzinach i lokalnych społecznościach. Krewni często ich odrzucają lub grożą im, podczas gdy radykalni imamowie podżegają do przemocy wobec konwertytów i tych, którzy ich wspierają.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Grupy baptystyczne, ewangelikalne i zielonoświątkowe doświadczają podobnej presji jak Kościoły tradycyjne. Mimo że są mniej narażeni na prześladowania przez członków rodziny niż konwertyci z islamu, nadal stanowią cel ataków dla ekstremistów.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm w połączeniu z uciskiem klanowym

Islamski ekstremizm i głęboko zakorzeniona lojalność klanowa tworzą wrogie środowisko dla chrześcijan, zwłaszcza konwertytów z islamu. Odejście od islamu jest postrzegane jako zdrada rodziny, klanu i społeczności. Konwertyci są często wypędzani, atakowani, a w skrajnych przypadkach zabijani przez własnych krewnych lub członków lokalnej społeczności, które chcą przywrócić rodzinie „honor”.

Grupa Izala, antysuficka, inspirowana salafizmem organizacja pochodząca z północnej Nigerii, aktywnie głosi nietolerancję wobec chrześcijan i niewstarczająco konserwatywnych muzułmanów. Na południowych obszarach, np. Maradi i Niamey, zakony sufickie Tariqa, choć tradycyjnie bardziej umiarkowane, również wywierały presję społeczną na osoby, które nie przestrzegały islamskich norm zgodnie z ich oczekiwaniami. 

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Obejmujące swoim zasięgiem cały kraj sieci przestępcze, niektóre powiązane z grupami dżihadystów, wykorzystują niestabilność państwa i brak bezpieczeństwa granic do handlu ludźmi, bronią, dziką przyrodą, narkotykami i cennymi zasobami naturalnymi, takimi jak złoto i uran. Sieci te finansują działalność rebeliantów i pogłębiają niestabilność w regionie. Chociaż administracja byłego prezydenta Issoufou wprowadziła przepisy antykorupcyjne wymierzone w urzędników państwowych i elity polityczne, ich egzekwowanie nie jest wystarczające. Instytucje bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości są infiltrowane przez te same sieci, które mają zwalczać. 

Dla niewielkiej i bezbronnej społeczności chrześcijańskiej w Nigrze bezprawie oznacza, że nie mają do dyspozycji wielu środków odwoławczych, gdy stają się celem ataków ekstremistów lub są nękani przez lokalne władze. Siatki przestępcze często współpracują z ekstremistami, zapewniając im finansowanie, logistykę i bezpieczne przejście w zamian za ochronę lub dostęp do korytarzy przemytniczych. W tym środowisku, gdzie ochrona państwa jest na sprzedaż, a różne organizacje przestępcze czerpią zyski z niestabilnej sytuacji w kraju, chrześcijanie cierpią podwójnie, z powodu prześladowań i osamotnienia.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Kobiety i dziewczęta są narażone na uprowadzenia, gwałt i wykorzystywanie seksualne przez członków grup ekstremistycznych i innych. Rodziny często nie zgłaszają przypadków gwałtu z obawy, że wpłynie to na perspektywy małżeńskie ofiary, a także z powodu związanego z tym piętna i wstydu. Rodziny konwertytek często dążą do odebrania im prawa do opieki nad dziećmi lub zmuszają do ślubu z muzułmaninem. Narzędziem nacisku jest gwałt. Wiele kobiet nie otrzymało należnego im spadku z powodu przejścia na chrześcijaństwo. Niger ma najwyższy na świecie wskaźnik małżeństw dzieci. 76% dziewcząt wychodzi za mąż przed 18. rokiem życia (Girls Not Brides, 2025).

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• odebranie prawa własności/wydziedziczenie;
• odebranie prawa do opieki nad dziećmi;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• handel ludźmi;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna. 

Mężczyźni

Mężczyznom konwertytom grozi odrzucenie przez rodzinę, wypędzenie z domu rodzinnego lub areszt domowy. Chrześcijańscy mężczyźni w Nigrze mogą stracić pracę, a jeśli prowadzą własne biznesy, są bojkotowani przez społeczność muzułmańską. Taki przejaw dyskryminacji wpływa na życie całej rodziny. Zwłaszcza chłopcy są narażeni na ryzyko uprowadzenia i przymusowej rekrutacji w szeregi bojowników. Chrześcijańscy mężczyźni i chłopcy stają się ofiarami zabójstw z rąk ekstremistów. Gwałtowny wzrost liczby ataków ze strony islamskich bojowników zmusił wielu, zwłaszcza przywódców kościelnych, do ucieczki.

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• nękanie ekonomiczne poprzez dostęp do zatrudnienia/nękanie w biznesie i miejscu pracy;
• narzucenie zasad ubioru;
• uwięzienie przez władze państwowe;
• handel ludźmi;
• śmierć;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Niger uzyskał 72 pkt w rankingu ŚIP 2026, tyle samo co w 2025 r., plasując się na 26 miejscu. Stabilność wyniku odzwierciedla sytuację, w której główne czynniki powodujące presję i przemoc pozostają niezmienione. Chrześcijanie mierzą się z mieszanką przemocy dżihadystów i presji społecznej, zwłaszcza w regionach Tillabéri, Tahoua i Diffa, gdzie ISIS-Sahel i JNIM zaznaczają swoją obecność poprzez zabójstwa, porwania, ataki na wioski, wymuszenia i przesłuchania na blokadach dróg. Kościoły, chrześcijańskie rodziny, konwertyci z islamu spotykają się z najostrzejszą reakcją ze strony krewnych i społeczności, często bez żadnej ochrony ze strony władz. Zamach stanu z 2023 r. i osłabiony potencjał państwa sprawiły, że duże obszary wiejskie są skutecznie kontrolowane przez grupy zbrojne oraz siatki przestępcze. Chrześcijanie muszą zachować dużą ostrożność, pilnować tego, co robią i mówią, mając świadomość, że nie ma instytucji państwowych, które są w stanie zapewnić im ochronę. 

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Nigru.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• W dniach 11 stycznia i 13 kwietnia 2025 r. uzbrojeni bojownicy dokonali dwóch oddzielnych porwań (dla okupu lub przymusu religijnego) w regionie Agadez, które były wymierzone w powiązanych z chrześcijanami pracowników organizacji humanitarnych. Pracownica austriackiej organizacji rozwojowej Eva Gretzmacher została porwana w styczniu, a pracownica organizacji pomocowej Szwajcarka Claudia Abbt w kwietniu.
• Od października 2024 r. sieci kościelne i badacze terenowi udokumentowali falę ataków na chrześcijańskie nieruchomości w regionach Tillabéri, Tahoua i Diffa. Palono, plądrowano i zmuszano do zamknięcia kościoły, domy modlitwy, lokalne miejsca spotkań i domy należące do chrześcijan. Wspólnoty zostały pozbawione bezpiecznych miejsc kultu.
• Według lokalnych badaczy pod koniec roku 2024 i dalej w 2025 tysiące chrześcijan zostało przesiedlonych w regionach Tillabéri, Tahoua i Maradi. Wiele rodzin uciekło w wyniku bezpośrednich gróźb, palenia kościołów i brutalnych aktów przemocy. Przesiedleni chrześcijanie schronili się w prowizorycznych obozach w Niamey lub przedostali się do Beninu i Burkina Faso.

Życie prywatne

Chociaż konstytucja Nigru oficjalnie uznają religię za sprawę prywatną, zasada ta jest mocno podważana przez różne grupy w państwie. Grupy islamistyczne, w szczególności ruch Izala, w coraz większym stopniu kwestionują legalność świeckich rządów i wywierają coraz większy wpływ na normy publiczne. Ich silna wrogość wobec chrześcijaństwa, a nawet wobec muzułmanów, którzy współpracują z niemuzułmanami, wytworzyła atmosferę, w której nawet prywatne praktyki religijne niosą ze sobą ogromne niebezpieczeństwo. Konwertyci z islamu są narażeni na największe ryzyko, ponieważ modlitwa, czytanie Biblii lub rozmowy o wierze mogą skutkować inwigilacją, społecznym potępieniem oraz brutalną zemstą. Na obszarach będących pod wpływem Boko Haram lub AQIM zagrożenie jest jeszcze większe. Dla wielu chrześcijan, zwłaszcza konwertytów, możliwość praktykowania stała się prawie niemożliwa.

Życie rodzinne

Konwersja z islamu na chrześcijaństwo stała się jedną z najbardziej ryzykownych osobistych decyzji w społeczeństwie Nigerii. Konwertyci często ponoszą natychmiastowe konsekwencje, w tym przymusowy rozwód, utratę opieki nad dziećmi, a w przypadku kobiet przymusowe małżeństwo lub przemoc seksualną. Chociaż chrześcijańscy rodzice mogą ubiegać się o opiekę nad dziećmi, takie wysiłki prawne są zazwyczaj osłabiane przez lojalność klanową i uprzedzenia religijne. Często odbiera im się prawo do spadku, co pogłębia ich trudną sytuację ekonomiczną. Nawet chrześcijanie pochodzący z ugruntowanych w danej społeczności rodzin muszą mierzyć się z brakiem zaufania wewnątrz rodziny, szczególnie na obszarach o silnych wpływach islamistycznych. Strach przed zdradą ze strony krewnych jest wszechobecny.

Życie w społeczeństwie

Konwertyci są często poddawani społecznemu ostracyzmowi. W regionach przygranicznych są zastraszani, poddawani społecznemu wykluczenia, a nawet stosuje się wobec nich przemoc. W strefach kontrolowanych przez bojowników publiczne ceremonie chrześcijańskie są zakazane. Nawet w miastach dyskryminacja utrzymuje się poprzez ograniczony dostęp do pracy, blokowanie awansów i bojkotowanie firm należących do chrześcijan. Ekonomiczna marginalizacja zagraża przetrwaniu rodziny i pogłębia stres psychiczny dotkniętych nią mężczyzn.

Życie w państwie

Słabe instytucje państwowe Nigru nie są w stanie powstrzymać przemocy na tle religijnym. Zagrożenia ze strony dżihadystów na zachodzie i południowym wschodzie spowodowały przesiedlenie wielu chrześcijan do obozów dla uchodźców wewnętrznych lub za granicę. Rząd nie gwarantuje skutecznej ochrony, a chrześcijanie muszą być niewidzialni, by uniknąć przemocy.

Życie w Kościele

Kościoły, zwłaszcza w regionach zagrożonych konfliktami, funkcjonują w warunkach zagrożenia. Rejestracja wspólnot jest przeciągana w nieskończoność. Odradza się chrześcijanom organizowanie publicznych nabożeństw, więc spotkania wierzących odbywają się w tajemnicy. Duchowni stoją w obliczu ciągłej presji. Aby utrzymać choćby minimalne życie religijne, muszą pokonać własny strach, wrogość lokalnej społeczności i obojętność państwa.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Niger zobowiązał się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);

2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);

3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);

4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);

5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Niger nie wypełniają swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

• chrześcijanie są prześladowani w miejscu pracy i spotykają się z dyskryminacją na tle religijnym (Art. 26 ICCPR);

• w przypadku aresztowania chrześcijanie są bici i poddawani presji, by wyrzekli się swojej wiary (Art. 18 i 10 ICCPR);

• chrześcijańscy konwertyci na obszarach zamieszkałych przez muzułmanów doświadczają presji i przemocy ze strony rodziny i członków lokalnej społeczności (Art. 18 ICCPR);

• chrześcijanie spotykają się z prześladowaniem i przemocą, jeśli otwarcie wypowiadają się na tematy religijne lub angażują się w prozelityzm (Art. 18 i 19 ICCPR);

• chrześcijańscy konwertyci tracą prawo do opieki nad dziećmi i prawo do dziedziczenia (Art. 26 ICCPR);

• Kościoły napotykają szereg przeszkód podczas procedury ubiegania się o rejestrację lub pozwolenia na budowę (Art 21 i 26 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Świadkowie Jehowy i bahaici, którzy są obecni głównie w dużych ośrodkach miejskich, zagrożeni są przemocą ze strony radykalnych grup islamskich i muszą postępować ostrożnie, aby nie przyciągać zbytniej uwagi i nie prowokować prześladowań.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Nigrze

Open Doors angażuje się w Nigrze od 2011 r. za pośrednictwem lokalnych Kościołów w następujących obszarach:

• wsparcia ekonomicznego;

• przygotowań na prześladowania;

• służby międzykulturowej i uczniostwa.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: Research & Reports · Serving Persecuted Christians Worldwide (https://www.opendoors.org/en-US/research-reports/).
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.