Nikaragua

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Wolność religijna w Nikaragui nadal pogarsza się pod dyktatorskimi rządami prezydenta Daniela Ortegi i jego żony, współprezydentki Rosario Murillo. Kościoły i chrześcijanie, którzy występują przeciwko władzy, są nazywani agentami destabilizacji i w konsekwencji zastraszani, nękani, inwigilowani, stawiani przed sądem i aresztowani. Kościołom i innym instytucjom, tj. uniwersytetom i organizacjom charytatywnym, odbierane są nieruchomości. Ponieważ wielu przywódców religijnych potępia łamanie praw człowieka, władze zintensyfikowały środki represji po protestach w 2018 r.

Sytuacja pogorszyła się po wyborach w listopadzie 2021 r. i manipulacjach dotyczących obowiązujących ram prawnych, w tym reformy konstytucyjnej z 2025 r., które zostały wykorzystane jako uzasadnienie ograniczeń dla odmiennych poglądów grup religijnych. Najbardziej narażeni na prześladowania są chrześcijanie opowiadający się za sprawiedliwością, uwolnieniem więźniów politycznych oraz przywróceniem demokracji. Reżim dąży do uciszenia Kościoła i osłabienia jego wpływów poprzez wymuszoną emigrację (w tym odebranie obywatelstwa), arbitralne zatrzymania i cofnięcie statusu prawnego.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Pod przywództwem Daniela Ortegi, zwłaszcza od czasu jego powrotu do władzy w 2006 r., Nikaragua przeżywa postępującą erozję norm demokratycznych i zmierza w kierunku rządów dyktatorskich. Punktem zwrotnym były brutalne represje będące następstwem protestów społecznych w 2018 r. (La Vanguardia, 9 października 2019 r.), które wywołała reforma emerytalna, ale których prawdziwą przyczyną było powszechne niezadowolenie społeczne. Od tego czasu rządy prawa uległy osłabieniu, a nadzór niezależnych instytucji został zniesiony. Partia polityczna Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (FSLN) skonsolidowała kontrolę nad wszystkimi gałęziami władzy, tj. ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą (BBC, 09 listopada 2021 r.), skutecznie eliminując pluralizm polityczny. Ostatnie wybory przyniosły aresztowania, represje wobec dysydentów oraz eliminowanie partii politycznych i samorządów. Represyjne prawa umacniają władzę państwową, kryminalizują opozycję, ograniczają społeczeństwo obywatelskie, cenzurują wolność słowa, odbierają obywatelstwo i ograniczają wsparcie zagraniczne. Reforma konstytucyjna z 2025 r. umocniła tę dyktatorską trajektorię (OACNUDH, 30 stycznia 2025 r.).

Według WCD 2025 około 75,3% chrześcijan w Nikaragui to katolicy. W kraju obecne są także społeczności protestanckie i ewangelikalne. Podczas kryzysu w 2018 r. katoliccy przywódcy pełnili funkcję mediatorów pomiędzy władzami a opozycjonistami, ale wycofali się w marcu 2019 r. w obliczu wielu przypadków naruszeń praw człowieka i odmowy rządu do negocjacji w dobrej wierze (Havana Times, 08 marca 2019 r.). Od tego czasu Kościół jest traktowany jako wróg publiczny, brany na cel ze względu na swój autorytet moralny i gotowość do potępiania niesprawiedliwości (Observatorio, 04 maja 2023).

Przywódcy religijni i społeczności religijne doświadczają systematycznych prześladowań, w tym nękania, uwięzienia, denacjonalizacji i wygnania. Ważnym przypadkiem pokazującym politykę rządu jest kazus biskupa Rolando Álvareza, skazanego na ponad 26 lat więzienia, a następnie zmuszonego do opuszczenia kraju (ADF International, 15 stycznia 2024 r.). Ewangelikalni przywódcy, w tym członkowie Mountain Gateway, byli więzieni (Confidencial, 05 kwietnia 2025). Zakony żeńskie prowadzące szkoły i zajmujące się pracą humanitarną spotykały się z wrogością, a niektóre otrzymały nakaz opuszczenia kraju (Nicaragua Investiga, 29 stycznia 2025 r.). Szersza strategia władz obejmuje odebranie statusu prawnego setkom organizacji religijnych, konfiskatę mienia, cenzurowanie mediów religijnych, zakaz publicznych wystąpień religijnych, nakładanie ograniczeń gospodarczych i infiltrację miejsc kultu. I chociaż wielu z zatrzymanych duchownych i przywódców religijnych zostało zwolnionych z odbywania kary i zmuszonych do emigracji, represje trwają. Być może są mniej widoczne dla zewnętrznych obserwatorów, ale nie mniej dotkliwe. Zimna i opanowana postawa władz wywołuje w obywatelach większy strach, a brutalność została zastąpiona groźbami i cenzurą.  

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Prześladowania są obecne w całym kraju i dotykają wszystkich regionów i grup społecznych. Więcej udokumentowanych incydentów odnotowano w miastach takich jak Bluefields, Chinandega, Estelí, Granada, Jinotega, Jinotepe, León, Masaya, Managua, Matagalpa Región Autónoma del Atlántico Sur i Rivas.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Największa wspólnota w tej kategorii, tj. Kościół rzymskokatolicki, od 2018 r. zmaga się z ciągłymi represjami. Nękanie, inwigilacja i oczernianie nasilają się, gdy przywódcy Kościoła potępiają nadużycia władz. Duchowni są głównym celem ataków. Trafiają do więzienia lub podlegają aresztowi domowemu, a także są zmuszani do emigracji. Powszechnie stosowanym środkiem nacisku jest zakaz podróżowania i groźby natury prawnej wobec osób zaangażowanych w pracę duszpasterską i humanitarną.

Społeczności konwertytów

Byli sympatycy reżimu oraz urzędnicy, którzy zostali chrześcijanami, uważani są za opozycjonistów i w taki sposób traktowani przez rządzących. 

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Kategoria ta obejmuje wspólnoty baptystów i zielonoświątkowców i jest poddawana represjom, gdy krytykują reżim. Kościoły zmuszane są do konformizmu pod groźbą represji, takich jak utrata statusu prawnego, inwigilacja, odebranie pozwolenia na prowadzenie działalności oraz kara więzienia dla przywódców.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Paranoja dyktatorska

Przywódcy kościelni i grupy chrześcijańskie, zwłaszcza katolicy, spotykają się z reperkusjami, gdy wzywają reżim do poszanowania praw człowieka i zasad demokracji. Przywódcy kościelni są dyskryminowani, zastraszani, nękani, oskarżani o bycie zdrajcami i wrogami państwa, aresztowani, ścigani i skazywani na karę więzienia. Kościoły są dewastowane, nabożeństwa zakłócane, a działania grup religijnych podlegają ścisłej kontroli. Organizacje chrześcijańskie są likwidowane, ich aktywa skonfiskowane, a przywódcy wypędzani z kraju. Celem takich działań jest usunięcie Kościoła z przestrzeni publicznej i osłabienie jego potencjału finansowego. Kościoły protestanckie są zmuszane do okazywania lojalności politycznej, aby uniknąć represji i zachować status prawny.

Reżim komunistyczny i postkomunistyczny

Szkoły nauczają ideologii socjalistyczno-komunistycznej, a instytucje państwowe narzucają ją obywatelom, czasami z użyciem przemocy. Równolegle z inwigilacją, cenzurą i nękaniem, reżim przywłaszcza sobie niektóre uroczystości religijne i odniesienia biblijne, aby zapewnić sobie legitymizację i pokazać, że reprezentuje front zgodny z lojalnymi wobec państwa przywódcami religijnymi. Wzrósł lokalny nadzór ze strony Brygad Rodziny, Społeczności i Życia (dawniej CPC). Zacieśniono nadzór administracyjny nad kościołami i przywódcami, którzy mają opinię nielojalnych wobec reżimu. Reforma konstytucyjna wzmocniła mechanizmy prawne ograniczające ekspresję religijną pod pretekstem ochrony porządku publicznego, umożliwiając arbitralne represje. Praktyki władz przypominają te stosowane na Kubie i w Wenezueli, bliskich ideologicznych sojusznikach Nikaragui.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Korupcja, a także handel narkotykami oraz ludźmi to pogłębiające się problemy Nikaragui. System sądowniczy, siły bezpieczeństwa i instytucje publiczne systematycznie służą ochronie reżimu, stosując łapówki, przymus i manipulacje polityczne. Brutalne grupy paramilitarne, znane jako „szwadrony śmierci Ortegi”, siatki przestępcze i mafie sandinistów działają bezkarnie we współpracy z podmiotami państwowymi w celu stłumienia opozycji. Prawa chrześcijan są łamane, zwłaszcza w kontaktach z urzędnikami państwowymi, ponieważ żadne niezależne instytucje nie zapewniają im ochrony ani sprawiedliwości.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

W porównaniu z innymi krajami Ameryki Łacińskiej kobiety i dziewczęta doświadczają stosunkowo niewielu form prześladowań religijnych ze względu na płeć. Największe niebezpieczeństwo grozi opozycjonistkom, obrończyniom praw człowieka oraz członkom rodzin dysydentów. Aktywne politycznie i społecznie kobiety znajdują się pod obserwacją władz. Ze względu na brak zaufania do wymiaru sprawiedliwości, wiele ofiar nie zgłasza przestępstw. Chrześcijańskie kobiety i dziewczęta cierpią, kiedy ich mężowie, ojcowie czy bracia trafiają do więzienia, są uprowadzani lub zmuszani od opuszczenia kraju. 

Formy wywierania nacisku:

• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna;
• przemoc werbalna.

Mężczyźni

Katoliccy księża, biskupi i inni przywódcy wspólnot (w większości mężczyźni) są obiektem agresji władz i organizacji prorządowych; są obrażani, otrzymują groźby śmierci; częstym zjawiskiem jest niszczenie miejsc i przedmiotów kultu. Politycy określają duchowieństwo katolickie w Nikaragui mianem „zabójców” i „spiskowców”, którzy promują „amerykański imperializm”. Przywódcy kościelni, którzy są krytyczni wobec rządu, muszą ratować się ucieczką, w przeciwnym razie mogą zostać aresztowani i trafić na wiele lat do więzienia, skazani na podstawie fałszywych zarzutów. Prawa więźniów są łamane, gdy ich krewni nie otrzymują zgody na przekazanie im leków. Ponadto odmawia się im prawa do posiadania Biblii i, w wielu przypadkach, jakiegokolwiek kontaktu z rodziną. 

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• odmowa dostępu do chrześcijańskich materiałów religijnych, nauk i obrzędów;
• odmowa dostępu do społeczności/sieci społecznych;
• nękanie ekonomiczne poprzez pracę/biznes;
• nękanie ekonomiczne poprzez grzywny;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• uwięzienie przez rząd;
• zakazy podróżowania/ograniczenia w przemieszczaniu się;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna; przemoc werbalna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik Nikaragui utrzymał się na poziomie 71 pkt. Całkowity wynik nieznacznie spadł z powodu spadku punktacji w kategorii przemoc (z 9,6 do 9,1 pkt), ale zostało to zrównoważone przez niewielki wzrost presji we wszystkich sferach życia z wyjątkiem sfery życie w społeczeństwie. W bieżącym okresie badawczym represje wobec Kościoła były mniej widoczne ze względu na spadek liczby incydentów i ich mniej publiczny charakter; jednak reżim zintensyfikował wrogie ataki na chrześcijan, którzy nie chcieli mu się podporządkować. Odzwierciedla to nasilający się systematyczny schemat nacisków, którego celem jest uciszenie Kościoła groźbami ograniczenia zakresu działania lub całkowitej likwidacji, oraz zmuszeniem działaczy religijnych od autocenzury. W przypadku ŚIP 2026 dynamika ta znajduje odzwierciedlenie w niewielkim wzroście średniego wyniku presji, z 12,2 do 12,3 pkt, w porównaniu z poprzednim okresem badawczym.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Nikaragui.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• 28 stycznia 2025 - Policja przemocą zajęła klasztory i majątek sióstr franciszkanek klarysek w Managui i Chinandega, eksmitując około trzydziestu zakonnic (CNA, 30 stycznia 2025 r.). Miejsce pobytu zakonnic pozostaje nieznane.
• 17 lipca 2025 - Pastor Rudy Palacios Vargas został zatrzymany i przeniesiony do więzienia o zaostrzonym rygorze La Granja (Premier CN, 05 sierpnia 2025 r.). Wynikiem pospiesznego wirtualnego przesłuchania było postawienie mu zarzutu zdrady i spisku bez konkretnych dowodów. W 2018 r. pastor skrytykował politykę rządu, a w 2019 r. odebrano status prawny jego kościołowi.
• 18 kwietnia 2025 - W Wielki Piątek droga krzyżowa w katedrze w Managui odbyła się pod silnym nadzorem policji (La Prensa, 18 kwietnia 2025 r.). Uzbrojeni funkcjonariusze zablokowali wyjścia, ograniczając procesję do terenu kościoła. Wprowadzenie godziny policyjnej o 18:00 na działalność religijną dodatkowo ograniczyła wolność kultu i poruszania się. 

Życie prywatne

Chrześcijanie krytykujący reżim spotykają się z groźbami, zwłaszcza za aktywność w Internecie lub wspieranie uwięzionych/wypędzonych z kraju przywódców Kościoła. Specjalna ustawa o cyberprzestępczości kryminalizuje krytyczne wypowiedzi, prowadząc do autocenzury. W miejscowościach Masaya, Matagalpa i León spotkania wierzących, zwłaszcza w domach prywatnych, są uważane za działalność konspiracyjną, dlatego podlegają nadzorowi (np. fotografowane są samochody uczestników spotkania) i są zakłócane przez policję. Członkowie rodzin dysydentów mogą być przesłuchiwani lub zmuszani do donoszenia na chrześcijańskich krewnych. Więźniowie nie mogą mieć Biblii, a korzystanie z materiałów religijnych może sprowokować złe traktowanie i zostać uznane za działalność wywrotową. 

Życie rodzinne

Programy edukacyjne w szkołach indoktrynują dzieci ideologią reżimu od najmłodszych lat. Są one nakłaniane do czczenia pary prezydenckiej i zmuszane do noszenia symboli FSLN oraz uczestniczenia w wiecach. Rodzice, którzy próbują chronić dzieci przed propagandą państwową, są określani mianem przeciwników reżimu i są narażeni na represje i presję ze strony członków lokalnej społeczności. Ich dzieci są zastraszane oraz nazywane „spadkobiercami zamachu stanu”, czasami nawet przez nauczycieli. Wiele rodzin cierpi z powodu długotrwałej rozłąki spowodowanej zatrzymaniem, wygnaniem z kraju lub inwigilacją. Niektórzy chrześcijanie mają zakaz powrotu do kraju, co jeszcze bardziej zwiększa rozłąkę.

Życie w społeczeństwie

Chrześcijanie znajdują się pod stałą obserwacją w miejscu zamieszkania, pracy i szkole, zwłaszcza jeśli są powiązani z opozycyjnymi przywódcami kościelnymi. Są zmuszani do brania udziału w imprezach państwowych i zachowania milczenia na temat swojej wiary, szczególnie dotyczy to osób zatrudnionych w sektorze publicznym, gdzie bycie członkiem jakiejś wspólnoty może być postrzegane jako zdrada. Chrześcijańskim studentom grozi wydalenie z uczelni, usunięcie danych osobowych oraz areszt. Wymaga się od nich okazywania lojalności. Służby bezpieczeństwa nękają chrześcijan przesłuchaniami w celu uzyskania informacji na temat przywódców kościelnych. 

Życie w państwie

Chrześcijanie, którzy potępiają niesprawiedliwość, nawet, jeśli pozostają neutralni, są nazywani zdrajcami i narażeni na groźby, inwigilację lub ściganie. Ustawy 1040, 1055, 1115, 1155 i ustawa o cyberprzestępczości, wzmocnione reformą konstytucyjną z 2025 r., stanowią podstawę represji wobec niezależnych kościołów. Jedyną partią polityczną działającą bez przeszkód jest partia rządząca, a chrześcijańskie wysiłki polityczne lub obywatelskie są kryminalizowane jako próby zamachu stanu. Kontrolowane przez państwo media przedstawiają głośnych przywódców kościelnych jako agitatorów, którzy oszukują ludzi i zasługują na wygnanie z kraju, a celem takich działań jest zdyskredytowanie Kościoła i promowanie nietolerancji społecznej. Reżim doprowadził do niemal całkowitego zaniku społeczeństwa obywatelskiego. Ataki na wierzących pozostają bezkarne.

Życie w Kościele

Kościołom i organizacjom stowarzyszonym, które nie okazują reżimowi lojalności, grożą unieważnienie statusu prawnego, przeszkody administracyjne i ograniczenia finansowe. Większość katolickich duchownych żyje obecnie na wygnaniu, co poważnie osłabia posługę Kościoła. Modlitwy o pokój w Izraelu oraz za więźniów politycznych i duchownych na wygnaniu są zakazane. Przywódcom religijnym grożą zniesławienie, postawienie przed sądem i przymusowe wygnanie (w tym odebranie obywatelstwa). Państwo organizuje imprezy, które imitują praktyki religijne w celu zmylenia obywateli i zdyskredytowania Kościoła. Wielu przywódców Kościoła przestało wypowiadać się na ten temat, obawiając się brutalnego odwetu, do jakiego dochodziło w poprzednich okresach badawczych.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Nikaragua zobowiązała się do poszanowania i ochrony praw podstawowych na mocy następujących traktatów międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Nikaragua nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• władze państwowe i członkowie lokalnej społeczności monitorują chrześcijan i ich działalność (Art. 17 ICCPR);
• przywódcy chrześcijańscy są inwigilowani (Art. 17 ICCPR);
• sprawcy przemocy wobec chrześcijan pozostają bezkarni (Art. 2 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

W październiku 2024 r. Nikaragua zerwała stosunki dyplomatyczne z Izraelem w związku z jego działaniami w Strefie Gazy (TJP, 12 października 2024 r.). To posunięcie może mieć negatywy wpływ na małą społeczność żydowską w Nikaragui. Brak wsparcia instytucjonalnego może ograniczyć ich zdolność do swobodnego praktykowania swojej wiary i korzystania z szerszych praw obywatelskich w coraz bardziej restrykcyjnym środowisku.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Nikaragui:

Open Doors zapewnia ukierunkowaną pomoc w celu wzmocnienia Kościoła w obliczu prześladowań poprzez następujące działania:

• wsparcie dla liderów;
• dostarczanie materiałów teologicznych;
• kształcenie pastorów;
• wsparcie studiów teologicznych;
• wzmocnienie wiary w czasie prześladowań;
• pomoc w uzyskaniu źródła dochodu dla pastorów;
• pomoc w przygotowywaniu dokumentacji prawnej zgodnie z wymogami administracji państwowej. 

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.