Jordania

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Większość chrześcijan w Jordanii należy do Kościoła prawosławnego albo rzymskokatolickiego. Choć cieszą się stosunkowo wysokim poziomem wolności religijnej, to spotykają się z dyskryminacją w zatrudnieniu, nadzorem ze strony rządu oraz ograniczeniami dotyczącymi publicznego głoszenia Ewangelii i działań charytatywnych. Chrześcijanie wywodzący się ze środowisk muzułmańskich narażeni są na przemoc, aresztowanie, a nawet śmierć, jeśli otwarcie wyrażają swoją wiarę, podczas gdy nieuznawane przez państwo wspólnoty, zwłaszcza te, które wychodzą na zewnątrz i ewangelizują, mogą być nękane przez władze. Mimo że Jordania cieszy się reputacją kraju tolerancyjnego, prowadzącego dialog międzywyznaniowy, zradykalizowani sunnici, powracający dżihadyści i duża populacja salafitów w tym kraju nadal stanowią zagrożenie dla chrześcijan i innych mniejszości. Konflikt w Strefie Gazy spowodował wzrost islamskiego konserwatyzmu, wsparcia dla Hamasu, bojkotu międzynarodowych marek i większej widoczności islamu, co doprowadziło do większej presji społecznej i pewnego dystansu wobec chrześcijan, nawet jeśli rząd utrzymuje politykę promującą tolerancję religijną.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

W Jordanii działają dwie główne siły polityczne: z jednej strony król Abdullah II z rodziną królewską, z drugiej – siły zbrojne i tajna policja. Król ma znaczny wpływ polityczny, ponieważ powołuje rząd, zatwierdza akty prawne i ma prawo rozwiązać parlament. Rodzina królewska chce promować Jordanię jako kraj nowoczesny i wieloreligijny, podkreślając znaczenie jordańskich chrześcijan w społeczeństwie. Jednocześnie jednak policja represjonuje mniejszościowe frakcje muzułmańskie, a także stara się utrzymać chrześcijan „w ryzach”. Uznane przez państwo wspólnoty chrześcijańskie mogą funkcjonować stosunkowo swobodnie, pod warunkiem, że nie prowadzą działań ewangelizacyjnych. Przedstawiciele chrześcijan są dobrze reprezentowani zarówno w polityce, armii, jak i gospodarce. Państwo wywiera presję na nieuznawane grupy i ściśle monitoruje ich działalność, zwłaszcza gdy angażują się w ewangelizację.

Choć na ogół bezpieczna, Jordania doświadczyła czterech ataków islamistycznych w latach 2016-2019, po których władze zostały oskarżone o stosowanie środków antyterrorystycznych w celu ograniczenia praw obywateli i parlamentu. Jordania przyjmuje dużą liczbę uchodźców, głównie z Iraku i Syrii. Kilka tysięcy z nich to chrześcijanie.

Profil Jordanii wg Middle East Concern stwierdza: „Konstytucja Jordanii ustanawia islam jako religię państwową. Potwierdza zasadę niedyskryminacji, w tym ze względu na religię, i stanowi, że należy chronić swobodę sprawowania kultu i obrzędów religijnych, pod warunkiem, że są one zgodne z porządkiem publicznym i moralnością. Zgodnie z obowiązującym prawem islamskim muzułmanom zabrania się zmiany religii, a kobiety zarejestrowane jako muzułmanki nie mogą wychodzić za mąż za niemuzułmanów”.

Jordańscy chrześcijanie coraz częściej stosują autocenzurę w mediach społecznościowych, aby nie urazić muzułmańskiej większości. Internetowa wrogość i mowa nienawiści skierowane wobec chrześcijan nasiliły się podczas konfliktu Izraela z Hamasem, szczególnie w okresie świąt chrześcijańskich, częściowo z powodu postrzeganego związku między chrześcijaństwem a Stanami Zjednoczonymi, które wspierają Izrael. Wrześniowe wybory parlamentarne w 2024 r., w których frekwencja wyniosła zaledwie 36%, przyniosły historyczne zwycięstwo Islamskiemu Frontowi Działania (IAF), odzwierciedlając narastający konserwatyzm islamski oraz solidarność z Gazą. Jednak po rzekomym spisku zagrażającym bezpieczeństwu Jordania w kwietniu 2025 r. zdelegalizowała Bractwo Muzułmańskie, co w obliczu narastających napięć regionalnych rzuca cień niepewności na przyszłość IAF.

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

Doświadczenia chrześcijan w Jordanii są w większości takie same w całym kraju, choć presja społeczna jest zwykle silniejsza na obszarach wiejskich. Południe kraju ma opinię bardziej konserwatywnego i znajdującego się pod silniejszym wpływem tradycji islamskich.

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Wspólnoty prawosławne i rzymskokatolickie są największymi liczebnie grupami chrześcijan. Ogólnie rzecz biorąc, korzystają ze stosunkowo wysokiego poziomu wolności religijnej, chociaż mogą doświadczać dyskryminacji, na przykład w obszarze zatrudnienia. 

Społeczności konwertytów

Konwertyci z islamu doświadczają najpoważniejszych prześladowań, w tym presji ze strony rodziny i społeczności, przemocy i szykan ze strony władz. Dzieci zarejestrowane jako muzułmanie muszą jawnie praktykować islam, w tym uczęszczać na lekcje islamu.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Chrześcijanie ze wspólnot ewangelikalnych, baptystycznych i zielonoświątkowych, zwłaszcza jeśli angażują się w działalność społeczną, napotykają na znaczny sprzeciw, w tym inwigilację ze strony służb wywiadowczych, naciski ze strony rządu i dyskryminację w zatrudnieniu. Większość nietradycyjnych wspólnot chrześcijańskich nie jest uznawana za Kościoły, lecz za stowarzyszenia. Próby uzyskania równorzędnego statusu z innymi wyznaniami kościelnymi były systematycznie torpedowane.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Największa presja wywierana jest wobec konwertytów z islamu na chrześcijaństwo. Doświadczają oni aktów przemocy ze strony członków najbliższej rodziny i lokalnej społeczności, w tym także ze strony przywódców religijnych i etnicznych. Wszyscy chrześcijanie mogą być inwigilowani przez władze. Istnieje realne zagrożenie radykalizacji Jordańczyków ideologią Państwa Islamskiego (IS). Rząd jordański narzucił społeczeństwu islamskie wartości i prawa, choć nadal promuje tolerancję i pokojowe współistnienie z innymi religiami.

Ucisk klanowy

Ucisk klanowy dotyka w szczególności chrześcijan nawróconych z islamu. Społeczeństwo Jordanii ma charakter plemienny, zwłaszcza poza głównymi miastami, i jest osadzone w jordańskim nacjonalizmie. Po masowym napływie Palestyńczyków do Jordanii po wojnie z Izraelem w 1967 r., Jordania podzieliła się na czysto jordańskich „mieszkańców Wschodniego Brzegu” i palestyńsko-jordańskich „mieszkańców Zachodniego Brzegu”. Mieszkańcy ze Wschodniego Brzegu mają przewagę w sferze społecznej, politycznej i ekonomicznej.

Paranoja dyktatorska

Jordania jest uznawana za system hybrydowy, łączący elementy demokracji z rządami autorytarnymi, w którym król oraz służby wywiadowcze sprawują centralną władzę. Publicznie król wspiera społeczności chrześcijańskie i prezentuje umiarkowane, prozachodnie stanowisko, ale musi także uwzględniać rosnące wpływy islamistów, zwłaszcza podczas kryzysów gospodarczych oraz regionalnych.

Protekcjonizm denominacyjny

Między ugruntowanymi tradycyjnymi Kościołami a nowo powstałymi, np. powiązanymi z ruchami charyzmatycznymi i ewangelikalnymi, rodzą się napięcia, wynikające z przyjmowania zarówno konwertytów z islamu, jak i członków tradycyjnych Kościołów. Historyczni przywódcy kościelni, zwłaszcza grecko-prawosławni, wykorzystują swoje wpływy polityczne – w szczególności za pośrednictwem Rady Przywódców Kościelnych – aby blokować oficjalne uznanie nowszych wyznań, które w ich mniemaniu „kradną owce” i znajdują się pod nadmiernym wpływem Zachodu.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Kobieta nawrócona z islamu jest najbardziej narażona na prześladowania ze strony członków rodziny. Rodzina wywiera na nią największą presję na zmianę decyzji. Kobiety narażone są zarówno na areszt domowy, izolację, bicie, molestowanie seksualne, wymuszone małżeństwo, a także w skrajnych przypadkach mogą zostać zabite, aby uratować „honor” rodziny. Konwertytki nie mogą oficjalnie poślubić chrześcijanina, a ich swoboda przemieszczania się jest ograniczana przez państwo i członków rodziny, na przykład po to, aby uniemożliwić im opuszczenie kraju. Przepisy dotyczące stanu cywilnego ułatwiają stosowanie aresztu domowego i wymuszone małżeństwa, a przepisy dotyczące apostazji (tj. porzucenia religii) umożliwiają legalne unieważnienie małżeństwa i utratę prawa do opieki nad dziećmi.

Formy wywierania nacisku: 

• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• odebranie prawa do opieki nad dziećmi;
• brak prawnej możliwości zawarcia małżeństwa z chrześcijaninem;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszone małżeństwo;
• wypędzeni z domu;
• zakaz podróżowania/ograniczenia w przemieszczaniu się;
• przemoc seksualna.

Mężczyźni

W przeważająco islamskim społeczeństwie Jordanii chrześcijańscy mężczyźni i chłopcy napotykają poważne wyzwania. Choć część chrześcijan zajmuje wysokie stanowiska w administracji państwowej i wojsku, zauważalne są przejawy dyskryminacji, zwłaszcza wobec konwertytów z islamu, którzy doświadczają ograniczonych możliwości awansu zawodowego oraz wymuszeń finansowych, co powoduje obciążenie finansowe całej rodziny. Przepisy nie pozwalają na zawarcie legalnego małżeństwa pomiędzy chrześcijaninem, który nie jest konwertytą, a chrześcijanką o muzułmańskich korzeniach. Kolejnym wyzwaniem jest mocno zakorzeniona kultura „honoru-wstydu”, która pozwala rodzinie odrzucać i wyrzucać mężczyzn z ich domów z powodu wybranej przez nich innej religii. Rząd wywiera naciski na mężczyzn, stosując przesłuchania dokonywane przez służby bezpieczeństwa, zwłaszcza wobec liderów kościelnych zaangażowanych w działania ewangelizacyjne.

Formy wywierania nacisku:

• brak możliwości zawarcia małżeństwa z chrześcijanką;
• nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• przymusowe opuszczenie domu/wypędzenie;
• uwięzienie przez władze;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik Jordanii utrzymał się na stabilnym poziomie 65 pkt. Średni wynik presji jest nadal bardzo wysoki, tj. 12,5 pkt, podczas gdy wynik przemocy wzrósł z 2,4 punktu do 2,8. Doszło do jednego zabójstwa na tle religijnym, a kilku konwertytów zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów i zmiany miejsca zamieszkania z powodu gróźb i nacisków ze strony ich najbliższych rodzin i społeczności, które postrzegają ich nawrócenie jako źródło wstydu dla rodziny i plemienia. Mniej było doniesień o zatrzymaniach chrześcijan. Większość chrześcijan w Jordanii należy do Kościoła prawosławnego lub rzymskokatolickiego i z tego powodu mogą doświadczać dyskryminacji w zatrudnieniu. Kościoły nie mogą swobodnie prowadzić działalności publicznej. Świadectwo wiary w Jezusa Chrystusa, złożone w otwarty sposób przez osobę, która wcześniej była muzułmaninem, może skutkować pobiciem, aresztem lub nawet śmiercią. Chrześcijanie, którzy prowadzą ewangelizację lub pomagają konwertytom, mogą również napotykać zagrożenia i przeszkody w codziennym życiu.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Jordanii.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb symbolicznych 10 000*, 100 000* i 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• Cały rok - Przemoc seksualna: Kobiety, które nie ubierają się jak muzułmanki (tj. nie noszą hidżabu), są narażone na molestowanie. Szacuje się, że co najmniej 10 chrześcijanek było z tego powodu molestowanych seksualnie. W rezultacie wiele chrześcijanek rezygnuje z transportu publicznego oraz taksówek, zwłaszcza w nocy.

  Chrześcijanie, którzy doświadczyli przemocy fizycznej lub psychicznej: Kilku konwertytów i chrześcijan, którzy aktywnie pomagają i prowadzą nauczanie wśród chrześcijan, doświadczyło przemocy fizycznej lub psychicznej z rąk rodziny konwertytów.

Życie prywatne

Odejście od islamu, choć nie jest karane, jest zabronione; konwertyta może zostać skierowany do Sądu Szariatu, gdzie zostanie uznany za „osobę bez wyznania”, co skutkuje unieważnieniem wszelkich umów, w tym małżeństwa. Konwertyci są poddawani obserwacji, nękaniu, wykluczaniu z zatrudnienia w sektorze publicznym oraz społecznemu ostracyzmowi. Kobiety są szczególnie narażone na areszt domowy i przymusowe małżeństwa w celu przywrócenia „honoru rodziny”. Publiczne dzielenie się wiarą z muzułmanami może być postrzegane jako ewangelizacja, która jest zabroniona i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. 

Życie rodzinne

Dzieci konwertytów z islamu lub dzieci chrześcijańskiej matki i muzułmańskiego ojca są automatycznie rejestrowane jako muzułmanie i zmiana tego nie jest możliwa. Muszą uczęszczać na lekcje islamu w szkole. Zgodnie z prawem islamskim w przypadku rozwodu, osoby, które porzuciły islam, tracą prawo do opieki nad dziećmi.

Życie w społeczeństwie

Inwigilacja (w tym połączeń telefonicznych i korzystania z mediów społecznościowych) jest szczególnie intensywna wobec konwertytów z islamu lub tych, którzy angażują się w działalność ewangelizacyjną. Istnieją przypadki, w których chrześcijanie stracili pracę lub nie zostali zatrudnieni z powodu konwersji. Muzułmanom łatwiej niż chrześcijanom jest uzyskać awans w administracji państwowej i siłach zbrojnych, mimo że dziewięć miejsc w parlamencie jest zarezerwowanych dla chrześcijan, a chrześcijanie czasami pełnią funkcję ministrów. Ponieważ większość jordańskich kobiet nosi hidżab, chrześcijanki bardziej rzucają się w oczy i często są postrzegane jako te, które ubierają się „nieodpowiednio”, przez co mogą stać się obiektem napastowania.

Życie w państwie

Konstytucja Jordanii ustanawia islam religią państwową, a szariat głównym źródłem prawa. Apostazja oraz ewangelizacja wśród osób niebędących muzułmanami są nielegalne, co stanowi naruszenie art. 18 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Nie istnieje prawny mechanizm zmiany oficjalnej przynależności religijnej z islamu na inną religię, a obraza islamu jest uważana za przestępstwo. Z powodu obowiązujących przepisów dotyczących cyberprzestępczości i aresztowań dokonywanych przez władze, wolność słowa jest mocno ograniczona, co powoduje, że wielu chrześcijan powstrzymuje się od krytykowania islamu i monarchii oraz nie angażuje się w ewangelizację. 

Życie w Kościele

Służby bezpieczeństwa rutynowo monitorują działalność Kościołów, rzekomo w celu ich ochrony. Informacje zebrane w ramach takiego monitoringu mogą zostać wykorzystane przeciwko Kościołom, jeśli zostaną ujawnione prowokacyjne treści lub działania, lub jeśli w spotkaniach będą uczestniczyli muzułmanie. Sprzedaż Biblii i dystrybucja materiałów chrześcijańskich są dozwolone tylko w wyznaczonych miejscach, takich jak uznane Kościoły i przyległe księgarnie kościelne, ale nie na zwykłych targowiskach lub w księgarniach. 

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Jordania zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Jordania nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych, regularnie naruszając/nie chroniąc następujących praw chrześcijan:

• konwertyci są poddawani ostracyzmowi, a członkowie rodziny przeciwni ich konwersji grożą im rozwodem i utratą prawa do opieki nad dziećmi (Art. 18 ICCPR);
• dzieci konwertytów chrześcijańskich są z automatu rejestrowane jako muzułmanie (Art. 18 ICCPR i Art. 14 CRC);
• chrześcijanie są fałszywie oskarżani i zatrzymywani za bluźnierstwo (Art. 19 ICCPR).
• w przypadku aresztowania chrześcijanie są bici i poddawani presji, by wyrzekli się swojej wiary (Art. 18 i 10 ICCPR);
• chrześcijańskie kobiety i dziewczęta są gwałcone i wykorzystywane seksualnie (Art. 17 ICCPR).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Grupy niesunnickie, takie jak szyici (głównie uchodźcy z Iraku i Syrii), bahaici i druzowie, nie są oficjalnie uznawane, co ogranicza ich możliwość publicznego sprawowania kultu i organizowania się; wielu z nich zmuszonych jest do spotkań prywatnych lub korzystania z sunnickich meczetów. Niemuzułmańscy, niechrześcijańscy pracownicy migracyjni, tacy jak hindusi czy buddyści, również nie są oficjalnie uznawani i napotykają ograniczenia w wyrażaniu swojej religii. Konwertyci z islamu, w tym ateiści, często doświadczają poważnej presji ze strony rodziny i społeczności, choć niekoniecznie ze strony państwa.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Jordanii:

We współpracy z lokalnymi partnerami i kościołami, Open Doors wspiera Kościół w Jordanii poprzez następujące działania:

• szkolenia;
• niesienie pomocy i wparcia;
• badania.

Open Doors zapewnia wsparcie modlitewne prześladowanym chrześcijan w Jordanii.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.