Jemen

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Eskalacja przemocy, rosnące wpływy Huti i Państwa Islamskiego (IS), wzmożony nadzór, kryzys gospodarczy i radykalizacja wpływają na pogorszenie warunków życia jemeńskich chrześcijan, zwiększając strach, izolację i pragnienie ucieczki z kraju. Dziesiątki nieformalnych wspólnot przestały się spotykać. Antychrześcijańskie nastroje podsyciła skoordynowana kampania medialna wymierzona w przywódców chrześcijańskich, która zaowocowała groźbami, represjami i obawą o życie w środowisku chrześcijańskim.

Kościół w Jemenie składa się głównie z konwertytów z islamu i ich dzieci, którzy są zmuszeni do ukrywania swojej wiary. Ich prawo do wolności religijnej łamane jest przez przedstawicieli państwa i Huti, ich rodziny i radykalne ugrupowania, a apostazja karana jest śmiercią. Tożsamość plemienna jest silnie powiązana z tożsamością islamską, co naraża konwertytów na silną presję ze strony członków lokalnej społeczności i przemoc ze strony współplemieńców. Chrześcijanom, którzy są w związkach małżeńskich z muzułmanami, grożą wymuszony rozwód i utrata praw do opieki nad dziećmi. Chrześcijanie cierpią również z powodu ogólnego kryzysu humanitarnego w kraju, a ich sytuacja jest o tyle trudniejsza, że pomoc doraźna jest dystrybuowana głównie za pośrednictwem meczetów. Osoby, które nie są uważane są pobożnych muzułmanów, są dyskryminowane.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

W 2014 r. rebelianci Huti (szyicka mniejszość muzułmańska z północnego Jemenu) przejęli kontrolę nad stolicą Jemenu, Saną, sprzeciwiając się reżimowi prezydenta Hadiego. Prezydent uciekł do Arabii Saudyjskiej, która następnie utworzyła koalicję, aby przywrócić go do władzy. Arabia Saudyjska spodziewała się, że jej siły powietrzne szybko pokonają rebelię Huti, ale wojna domowa przeciąga się i do tej pory w jej wyniku życie straciły setki tysięcy Jemeńczyków, zarówno bezpośrednio w wyniku konfliktu, jak i głodu czy chorób spowodowanych kryzysem humanitarnym. Według danych Banku Światowego prawie 83% populacji żyje w ubóstwie, będącym wynikiem wojny. Eskalacja wojny domowej w Jemenie, w tym ataki Huti na Izrael i odwetowe ataki USA i Izraela, w połączeniu z pogłębiającym się kryzysem humanitarnym i gospodarczym, sprawiły, że chrześcijanom grozi ogromne niebezpieczeństwo. Huti określają zachodnie naloty mianem „chrześcijańskiej agresji”, podsycając w ten sposób wrogość wobec chrześcijan i Zachodu oraz radykalizując młodzież. Zawieszenie broni, które miało miejsce w maju 2025 r., przyniosło niewielką ulgę obywatelom. Przepełnieni strachem chrześcijanie żyją w skrajnej izolacji, podziemne wspólnoty rozproszyły się, wiele osób pragnie opuścić kraj. Skoordynowana kampania medialna, której celem było ujawnienie tożsamości chrześcijańskich przywódców, doprowadziła do rozpowszechnienia antychrześcijańskiej retoryki i eskalacji gróźb. W rezultacie życie wielu chrześcijan zostało narażone na niebezpieczeństwo, choć były także społeczności, które doświadczyły wzrostu.

Jemen jest autorytarną republiką islamską, a szariat (prawo islamskie) jest głównym źródłem prawa zgodnie z konstytucją z 1994 r. „Bluźnierstwo, obraza uczuć religijnych i prozelityzm nieislamski są niedozwolone. Apostazja jest przestępstwem karanym śmiercią w przypadku odstępców, którzy odmawiają wycofania się ze swojej decyzji. Obowiązują islamskie przepisy dotyczące statusu osobistego, w tym zakaz małżeństwa między muzułmaninem a apostatą oraz między muzułmańską kobietą a niemuzułmańskim mężczyzną. Formalnie nie zezwala się na rejestrację nieislamskich grup religijnych. Od lat nie zezwolono także na utworzenie nieislamskiego miejsca kultu.

Ze względów bezpieczeństwa i braku wiarygodnych informacji nie możemy podać dokładnych danych dotyczących populacji chrześcijańskiej w Jemenie. Open Doors szacuje liczbę chrześcijan na „kilka tysięcy”.

Przed wybuchem wojny domowej wielu zagranicznych chrześcijan uczestniczyło w praktykach religijnych w zarejestrowanych kościołach w Adenie i Sanie, jednak większość z nich opuściła kraj z powodu grożących im niebezpieczeństw, a wiele kościołów zostało splądrowanych lub poważnie uszkodzonych. Obecnie chrześcijańska populacja Jemenu składa się głównie z lokalnych konwertytów, którzy narażeni są na poważne niebezpieczeństwa, w tym groźby ze strony własnych rodzin i plemion, a także chrześcijańskich migrantów tranzytowych z Etiopii i Erytrei. 

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju.

Sytuacja chrześcijan w całym Jemenie jest bardzo trudna. Niebezpieczeństwo na południu kraju jest wynikiem rozdrobnionych rządów i obecności radykalnych grup, takich jak Al-Kaida i ISIS. W kontrolowanych przez Huti północno-zachodnich regionach, gdzie mieszka do 80% ludności, presja jest szczególnie dotkliwa. Tereny te znajdują się pod ścisłą kontrolą lokalnych milicji, sprzeciw jest brutalnie tłumiony, a podejrzani o konwersję na chrześcijaństwo z islamu są inwigilowani, aresztowani i torturowani. Oprócz narastającego ucisku i ryzyka przemocy, stale pogarsza się dostęp do podstawowych dóbr, takich jak żywność i opieka medyczna.

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Chrześcijańscy migranci, głównie Etiopczycy, doświadczają prześladowań na tle rasowym i religijnym. Ponieważ ich liczba znacznie spadła, większość z nich traktuje Jemen tylko jako kraj tranzytowy, społeczność chrześcijańska składa się obecnie głównie z lokalnych konwertytów, a chrześcijanie z zagranicy nie są już traktowani jako odrębna kategoria w analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Społeczności konwertytów

Co najmniej 95% jemeńskiego Kościoła stanowią konwertyci z islamu. Konwertytom na terenie całego kraju grozi ogromne niebezpieczeństwo ze względu na tradycyjne postawy rodzinne / wspólnotowe / plemienne, bezkarność radykalnych grup islamskich oraz brak tolerancji dla jakichkolwiek odstępstw ze strony władz państwowych. 

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm

Religią państwową w Jemenie jest islam, a szariat stanowi podstawę wszystkich praw. Konwersja z islamu jest zabroniona, a prozelityzm jest zakazany. Jemeńscy chrześcijanie poddawani są ogromnej presji, głównie przez podmioty niepaństwowe, tj. członków rodziny, plemienia i radykalnych grup islamskich, szczególnie w obliczu trwającego konfliktu i słabego rządu. Huti i Al-Kaida Półwyspu Arabskiego (AQAP) atakują, a nawet zabijają chrześcijan, promując jednocześnie surową formę islamu.

Ucisk klanowy

Społeczeństwo jemeńskie ma charakter plemienny, a centralne władze państwowe odgrywają drugorzędną rolę. Tożsamość islamska jest spleciona z tożsamością etniczną. Na wielu obszarach starszyzna plemienna egzekwuje prawo i zwyczaje plemienne, które zabraniają członkom opuszczania plemienia lub zawierania małżeństw poza nim, zwłaszcza z chrześcijanami. Konwertyci na chrześcijaństwo są uważani za zagrożenie dla jedności plemiennej i religijnej. Karą za nieposłuszeństwo może być śmierć lub wygnanie.

Paranoja dyktatorska

W Jemenie paranoja dyktatorska skłania podmioty niepaństwowe, takie jak Huti, do surowego represjonowania chrześcijan, zwłaszcza konwertytów, w których widzi się zagrożenie dla panującego porządku. Za odstępstwo od ogólnie panującego porządku religijnego i politycznego grożą im aresztowania, przesłuchania i przemoc. Na obszarach pod rządami władz uznanych przez społeczność międzynarodową prześladowania nie są prowadzone w sposób zorganizowany, ale konwertyci nadal żyją w ukryciu z powodu stygmatyzacji społecznej, dyskryminacji wobec prawa i braku ochrony przed przemocą o podłożu religijnym.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

W państwie z niewydolnym systemem prawnym i toczącym się konfliktem chrześcijanie, często kojarzeni z Zachodem i zachodnimi źródłami finansowania, są szczególnie narażeni na przestępstwa, a ich sprawcy pozostają bezkarni. 

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

W obliczu trwającego konfliktu i surowych norm patriarchalnych, jemeńskie kobiety doświadczają silnej dyskryminacji ze względu na płeć, zwłaszcza pod rządami Huti. Kobiety mogą zazwyczaj przemieszczać się wyłącznie w towarzystwie opiekuna płci męskiej, co ogranicza ich dostęp do pracy, usług i życia publicznego. Konwertytki na chrześcijaństwo przynoszą rodzinie hańbę, dlatego grozi im izolacja, konfiskata telefonu, przemoc, przymusowe małżeństwo oraz zabójstwo honorowe, a jemeński kodeks karny łagodnie traktuje sprawców przemocy wobec kobiet. Chrześcijanki mają ograniczony dostęp do treści religijnych i życia wspólnotowego, co powoduje ich duchową izolację.

Formy wywierania nacisku na kobiety:

• uprowadzenie;
• brak dostępu do chrześcijańskich materiałów religijnych i liturgii;
• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszone opuszczenie miasta/kraju;
• wymuszone małżeństwo;
• uwięzienie przez rodzinę (areszt domowy);
• ograniczenie możliwości podróżowania/przemieszczania się;
• śmierć;
• przemoc psychiczna;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna.

Mężczyźni

W obliczu trwającej w Jemenie wojny chrześcijańscy mężczyźni są zmuszani do wstąpienia w szeregi milicji. Wśród walczących są nawet 13-letni chłopcy i to pomimo międzynarodowych porozumień zakazujących praktyki rekrutowania nieletnich. Konwertytom grozi utrata pracy, pobicie, uwięzienie i tortury w więzieniach Huti, gdzie warunki są tragiczne, a pobyt często kończy się śmiercią. Uwięzienie lub śmierć głównego żywiciela rodziny wywołuje poważne trudności w życiu rodzin, narażając ich członków na wyzysk. Przywódcy religijni są szczególnie narażeni na aresztowania. Ponieważ prześladowania mężczyzn mają charakter publiczny, wielu z nich decyduje się na ucieczkę z kraju.

Formy wywierania nacisku na mężczyzn:

• nękanie ekonomiczne w biznesie/miejscu pracy;
• zmuszenie do opuszczenia domu/wypędzenie;
• zmuszenie do opuszczenia miasta/kraju;
• uwięzienie przez władze państwowe;
• pobór do wojska/służba wbrew sumieniu;
• przemoc fizyczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Presja we wszystkich sferach życia chrześcijan w Jemenie utrzymuje się na maksymalnym poziomie, tj. 16,7 pkt. Wskaźnik przemocy, choć nadal bardzo wysoki, nieznacznie spadł – z 10,6 do 9,8 pkt – głównie dlatego, że w przeciwieństwie do roku poprzedniego w okresie badawczym ŚIP 2026 nie odnotowano zabójstw chrześcijan na tle religijnym. W rezultacie ogólny wynik spadł o jeden punkt z 94 do 93 pkt. Kościół rodzimy składa się głównie z chrześcijan nawróconych z islamu, którzy muszą ukrywać swoją wiarę. Chrześcijanie w Jemenie doświadczają przemocy fizycznej i psychicznej, molestowania seksualnego i gwałtów, a także przymusowych małżeństw. Członkowie rodzin i przedstawiciele władz (zarówno tych na szczeblu krajowym, jak i lokalnym, np. rebeliantów Huti), a także radykalne ugrupowania islamistyczne prześladują chrześcijan i łamią ich prawo do wolności religijnej. 

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Jemenu.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

W okresie badawczym 2026 odnotowano zatrzymanie kilku chrześcijan. Dziesiątki konwertytów padło ofiarą przemocy fizycznej, psychicznej, molestowania seksualnego i gwałtów, przymusowych małżeństw oraz porwań. Wielu musiało przenieść się do innych części kraju (niektórzy potem wrócili), a jeszcze inni opuścili kraj. Powody wyjazdu z kraju są różne. Czasami jest to strach przed śmiercią (za wiarę), a czasami pragnienie życia w kraju, gdzie nie toczy się wojna. Większość rodzin, gdy dowiadują się, że członek ich rodziny porzucił islam, odczuwa wstyd oraz wściekłość, i jest gotowa zabić rękami zradykalizowanego krewnego lub lokalnej grupy bojowników. 

Brak tabeli – Przemoc. Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać bardziej szczegółowych danych. 

Życie prywatne

Z założenia wszyscy Jemeńczycy są muzułmanami. Konwertyci na chrześcijaństwo są narażeni na zabójstwa honorowe oraz różne formy znęcania. Prywatne praktyki religijne stały się szczególnie ryzykowne dla chrześcijan na obszarach kontrolowanych przez radykalnych muzułmanów. Huti kontrolują większą część północnego i północno-zachodniego Jemenu, podczas gdy AQAP utrzymuje się w częściach obszarów na południu i wschodzie.

Życie rodzinne

Ponieważ religią dominującą w jemeńskim społeczeństwie jest islam, rodziny silnie sprzeciwiają się konwersji na chrześcijaństwo, którą postrzegają jako hańbę dla honoru rodziny. Wszelkie chrześcijańskie obrzędy muszą odbywać się w tajemnicy, a konwertyci, którzy mają dzieci, znajdują się pod presją, aby wychować je zgodnie z zasadami islamu pod groźbą utraty prawa do opieki nad nimi. Rodziny mogą aranżować małżeństwa z konserwatywnymi muzułmanami, aby „naprawić” konwertytów, a odmowa grozi więzieniem, zabójstwem honorowym lub napaścią islamskich grup zbrojnych.

Życie w społeczeństwie

Trwający konflikt i kryzys humanitarny w Jemenie poważnie wpłynęły na sytuację chrześcijan. Nowo nawróceni znajdują się pod presją, by wyrzec się swojej wiary; a odmowa może skutkować więzieniem, przemocą lub śmiercią. Na terenach wiejskich presja wynikająca ze zwyczajów wspólnotowych i religijnych jest silniejsza ze względu na bliskie więzi rodzinne. Konwertyci ukrywający swoją wiarę są brani za mniej pobożnych muzułmanów i często są traktowani mniej priorytetowo podczas dystrybucji żywności i pomocy humanitarnej, co pogarsza ich sytuację.

Życie w państwie

System sprawiedliwości jest bliski załamania, a powszechna dyskryminacja, zwłaszcza na obszarach kontrolowanych przez Huti oraz w regionach, w których działają AQAP i ISIS, sprawia, że sprawiedliwe procesy są rzadkie w Jemenie, a świadectwo chrześcijan jest często warte mniej niż świadectwo muzułmanów. Konwertytom z islamu grożą więzienie i śmierć, ponieważ jemeński kodeks karny stwierdza, że apostazja jest przestępstwem, za które grozi kara śmierci. Zarówno przepisy plemienne, jak i ogólnopaństwowe opierają się na ścisłej interpretacji islamu, co poważnie dyskryminuje chrześcijan. Sprawcy przestępstw przeciwko chrześcijanom często pozostają bezkarni, a w miejscu pracy podejrzewani o chrześcijaństwo nie mają możliwości awansu.

Życie w Kościele

Trzy oficjalne kościoły (wszystkie w Adenie, na południowym wybrzeżu Jemenu), które służyły chrześcijańskim migrantom lub uchodźcom, zostały zniszczone w czasie wojny i obecnie są zamknięte. Chrześcijanie mogą spotykać się tylko potajemnie. Dystrybucja publikacji religijnych jest prawnie zabroniona, a kary za to są surowe. Kościoły organizujące pomoc humanitarną są narażone na ataki. Organizowanie spotkań, zwłaszcza na terenach kontrolowanych przez Huti, jest utrudnione i wiąże się z ogromnym ryzykiem. 

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Jemen zobowiązał się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);

2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);

3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);

4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);

5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Jemen nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

1. konwertyci są poddawani presji ze strony państwa i społeczeństwa, aby odwołali swoją konwersję (Art. 18 ICCPR);

2. chrześcijanie cierpią z powodu dyskryminacji podczas dystrybucji pomocy doraźnej (Art. 26 ICCPR);

3. konwertyci chrześcijańscy, mężczyźni i kobiety, są narażeni na rozwody i tracą opiekę nad dziećmi z powodu konwersji (Art. 23 ICCPR i Art. 16 CEDAW);

4. dystrybucja nieislamskich materiałów religijnych jest prawnie zabroniona (Art. 18 i 19 ICCPR);

5. kobiety nawrócone na chrześcijaństwo są więzione w domach i przetrzymywane jako zakładniczki z powodu swojej wiary (Art. 9 i 12 ICCPR oraz Art. 15 CEDAW).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Inne mniejszości religijne, których prawa są łamane w Jemenie, to bahaici i żydzi. Bahaici są dyskryminowani, więzieni i torturowani przez Huti, którzy próbują zmusić ich w ten sposób do wyrzeczenia się swoich przekonań. Żydowski więzień Libi Marhabi, ostatni znany Żyd w Jemenie, pozostaje w więzieniu, gdzie rzekomo poddawany jest torturom, pomimo nakazu sądowego nakazującego jego zwolnienie. Huti ograniczają wolność muzułmanów sunnickich.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Jemenie

Open Doors wspiera chrześcijan w Jemenie poprzez modlitwę i organizację szkoleń dla chrześcijan i liderów wspólnot. Zajmujemy się również dystrybucją pomocy humanitarnej dla chrześcijan i osób wykazujących zainteresowanie chrześcijaństwem. Zapewniamy schronienie i ochronę prześladowanym chrześcijanom, organizujemy szkolenia i środki do życia dla chrześcijan i ich rodzin.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe dossier kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.