Afganistan

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Od momentu, gdy talibowie ponownie objęli władzę w sierpniu 2021 r., chrześcijanie w Afganistanie zeszli do podziemia, ponieważ reżim nie dopuszcza myśli, że Afgańczyk mógłby być chrześcijaninem. Prawie wszyscy chrześcijanie to konwertyci z islamu, a zgodnie z prawem islamskim apostazja zasługuje na karę śmierci. Rodziny, klany i plemiona uważają, że surowe traktowanie konwertytów to ich obowiązek i sposób na zachowanie honoru.

Ze względu na niebezpieczeństwo Kościół istnieje w postaci rozproszonych tajnych zgromadzeń, co utrudnia dokładną ocenę ich sytuacji. Chrześcijanie, którzy uciekli z kraju lub nawrócili się na emigracji, mają nieco więcej swobody, ale także stoją przed poważnymi wyzwaniami, szczególnie w Pakistanie. W ciągu ostatniego roku wielu Afgańczyków, którzy uciekli do sąsiednich krajów, powróciło do ojczyzny. Dla chrześcijan powracających do Afganistanu wytrwanie w wierze jest niezwykle trudnym wyzwaniem. Sytuacja kobiet uległa dalszemu pogorszeniu, a chrześcijanki doświadczają podwójnych prześladowań – zarówno ze względu na płeć, jak i wyznanie. 

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Od ponad czterdziestu lat Afganistanem targają konflikty, które niszczą infrastrukturę, gospodarkę i tkankę społeczną kraju. Ten długotrwały okres braku stabilizacji przyczynił się do radykalizacji społeczeństwa, wzrostu przestępczości i powszechnej korupcji. Talibowie, którzy w latach 1996–2001 rządzili 75% obszaru kraju, w sierpniu 2021 r. przejęli całkowitą kontrolę na państwem i bezzwłocznie narzucili rządy oparte na surowej interpretacji prawa islamskiego.

Obecnie, w piątym roku rządów talibów, kraj pogrąża się coraz głębiej w kryzysie społeczno-gospodarczym. Chociaż gospodarka odnotowała niewielki wzrost, nie rekompensuje on zmniejszonej pomocy międzynarodowej (Bank Światowy, kwiecień 2025 r.). Szacuje się, iż 75% ludności nie stać na zaspokojenie codziennych potrzeb, a najbardziej dotknięte tym problemem są gospodarstwa domowe prowadzone przez kobiety oraz osoby wewnętrznie przesiedlone, a także na terenach wiejskich (UNDP, kwiecień 2025 r.). Szczególną cechą opresyjnych rządów talibów są ograniczenia dotyczące życia domowego: w 2024 r. tylko 7% afgańskich kobiet pracowało poza domem (UN News, maj 2025 r.), a dziewczęta nadal nie mają dostępu do szkolnictwa średniego i wyższego.

Od czasu umocnienia się rządów talibów liczba Afgańczyków zmuszonych do opuszczenia kraju wzrosła niemal dwukrotnie do około 10 milionów (Obserwatorium Migracji Uniwersytetu Oksfordzkiego, 25 października 2024 r.), co spowodowało powstanie dużych społeczności afgańskich uchodźców na Zachodzie, ale przede wszystkim w krajach sąsiednich, zwłaszcza w Pakistanie i Iranie.

Trudne warunki życia w Afganistanie pogarszają się jeszcze bardziej z powodu napływu powracających z emigracji osób. W 2025 r. około dwa miliony Afgańczyków zostało zmuszonych do powrotu z Pakistanu i Iranu (Organizacja Narodów Zjednoczonych, 18 lipca 2025 r.).

Talibowie zaprzeczają istnieniu chrześcijan w Afganistanie, co oznacza, że nie mają oni do dyspozycji żadnych form ochrony. Każda grupa wspierająca prawa mniejszości, zasady demokratyczne lub domagająca się rozliczalności władz ryzykuje, że zostanie uznana za zachodnich agentów lub „niewiernych”.

Chociaż pod rządami talibów zapanował w społeczeństwie pewien porządek, nadal dochodzi do pojedynczych ataków terrorystycznych ze strony skrajnie islamistycznych grup wyznaniowych. Państwo Islamskie Prowincji Chorasan przeprowadziło wiele ataków na talibów, choć ich częstotliwość maleje wraz z umacnianiem się reżimu (International Crisis Group, 10 lipca 2025 r.).

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w różnych regionach kraju

Ogólnie rzecz biorąc, kontrola i nadzór w mniejszych społecznościach na obszarach wiejskich są bardziej rygorystyczne niż w większości miast. Jednak nawet w miastach, takich jak Kabul, poziom kontroli społecznej jest bardzo wysoki i stale rośnie, np. dzięki rozbudowie sieci monitoringu przy pomocy kamer CCTV (BBC Afghan Service, 27 lutego 2025 r.).

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Organizacje pozarządowe ponownie zaczynają wysyłać pracowników do Afganistanu. Ze względu na Od 2023 r. organizacje pozarządowe stopniowo pozwalają swoim pracownikom na powrót do Afganistanu. Chociaż pod względem bezpieczeństwa sytuacja uległa poprawie, co daje obcokrajowcom pewną swobodę poruszania się poza terenem swoich osiedli, pozostają oni pod ścisłą obserwacją reżimu. Chrześcijańscy ekspaci nie mogą uczestniczyć we wspólnych nabożeństwach ani nawiązywać kontaktów z lokalnymi wierzącymi bez narażania obu stron na niebezpieczeństwo. 

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Społeczności konwertytów

Niemal wszyscy afgańscy chrześcijanie to konwertyci z islamu. Ujawnienie ich wiary może skutkować karą śmierci, dlatego są zmuszeni do praktykowania jej w ukryciu, co sprawia, że pozostają społecznością całkowicie niewidoczną.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Islamski ekstremizm w połączeniu z paranoją dyktatorską

Za odejście od islamu w Afganistanie rządzonym przez talibów grozi kara śmierci. Od prawie pięciu lat reżim systematycznie wymusza na obywatelach dostosowanie się do norm religijnych, co powoduje, że konwersja na chrześcijaństwo jest w zasadzie jednoznaczna z wyrokiem śmierci. Chrześcijanie ukrywają swoją wiarę, obawiając się przemocy ze strony władz religijnych, lokalnych urzędników, a nawet członków rodziny. Polityka talibów dotycząca obowiązkowego uczęszczania do meczetu stawia wierzących przed dylematem: ryzykować ujawnienie czy uczestniczyć w islamskich nabożeństwach.

Ucisk klanowy połączony z wrogością na tle etniczno-religijnym

Kolektywistyczny charakter afgańskiej rodziny oraz plemienna struktura społeczeństwa nie pozostawiają chrześcijanom miejsca na prywatność, co sprzyja łatwemu wykryciu osób, które nie przestrzegają ogólnie przyjętych norm. Wielopokoleniowe rodziny zazwyczaj mieszkają razem, co uniemożliwia ukrywanie praktyk religijnych przed krewnymi. Konwersja jest uważana za zdradę islamskiej tożsamości i hańbę dla rodziny. Konwertyci są nakłaniani do wyrzeczenia się wiary, w przeciwnym razie grozi im śmierć. Chrześcijaństwo jest atakowane, ponieważ w oczach talibów jest religią Zachodu, z założenia wrogą afgańskiej kulturze, społeczeństwu i wartościom islamskim. Afgańczycy, którzy są odsyłani do ojczyzny, spotkają się z duża podejrzliwością i wrogością ze względu na to, że opuszczając kraj, zdradzili swoją społeczność i ojczyznę.

Przestępczość zorganizowana oraz korupcja

Mimo że talibowie wprowadzili zakaz uprawy opium, gangi przestępcze nadal mają silną pozycję, a około trzy czwarte PKB Afganistanu pochodzi z nieformalnego lub nielegalnego sektora gospodarki (ACAPS, lipiec 2024 r.). Niestabilność gospodarcza ma negatywny wpływ na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji, w tym chrześcijan, którzy w większości pochodzą z niższych warstw społeczno-ekonomicznych. 

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

rządy talibów nasiliły prześladowania ze względu na płeć, które zyskały miano „wojny z kobietami”. Dziewczęta nie mają dostępu do szkół średnich i uniwersytetów, kobiety są wykluczone z większości zawodów, zmuszane do przestrzegania surowych zasad dotyczących ubioru. Mają też ograniczoną swobodę poruszania się. Konwertytkom grozi ogromne niebezpieczeństwo: pobicie, areszt domowy, wymuszone małżeństwo z muzułmaninem, gwałt lub zabójstwo honorowe. Piętno społeczne i nierówne traktowanie w obliczu prawa sprawiają, że kobiety nie zgłaszają przypadków przemocy. Wiele chrześcijanek ukrywa swoją wiarę i żyje w izolacji.

Formy wywierania nacisku:

• ograniczanie kontaktów społecznych/międzyludzkich;
• narzucenie reguł ubioru;
• wymuszony rozwód;
• wymuszone małżeństwo;
• zakaz podróżowania/ograniczenia w przemieszczaniu się;
• handel ludźmi;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc seksualna. 

Mężczyźni

od momentu przejęcia władzy przez talibów chrześcijańscy mężczyźni są poddawani nieustannym represjom. Osoby podejrzane o przejście na chrześcijaństwo są prześladowane, bite, torturowane, zabijane lub zmuszane do ukrywania się. Mężczyźni i chłopcy mogą zostać zrekrutowani w szeregi talibów i nie mogą się temu sprzeciwić; nieposłuszeństwo może wzbudzić podejrzliwość. Konwertyci na chrześcijaństwo są narażeni na prześladowania, izolację społeczną, bicie oraz śmierć, a także mogą stracić żony i dzieci. Przez to, że uczestniczą w życiu społecznym, narażają się na rozpoznanie i przemoc ze strony członków lokalnej społeczności. Aby ukryć swoją tożsamość religijną, konwertyci starają się nie rzucać w oczy, a niektórzy celowo wybierają mało znaczące zawody i na zewnątrz prowadzą życie jako muzułmanie.

Formy wywierania nacisku:

• uprowadzenie;
• śmierć;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Wzrost ogólnego wyniku o jeden punkt w ŚIP 2026 odzwierciedla stale rosnącą presję wywieraną na chrześcijan w Afganistanie. Ponieważ Kościół niemal całkowicie przeszedł do podziemia, brutalne starcia z chrześcijanami są stosunkowo rzadkie, ale ryzyko, na jakie narażeni są chrześcijanie, stale rośnie. Wzrosła punktacja w kategorii życia rodzinnego, ponieważ daje się zaobserwować, że nawet w przypadku obcokrajowców, którzy pracują w Afganistanie, praktykowanie wiary w rodzinie może przyciągnąć niechcianą uwagę talibów. Coraz bardziej rygorystyczne ograniczenia dotyczące kobiet i dziewcząt w życiu publicznym powodują wzrost presji na podwójnie dyskryminowane chrześcijanki. Chociaż ryzyko związane z kontaktami z innymi chrześcijanami lub dostępem do mediów chrześcijańskich jest wysokie dla wszystkich, jest ono jeszcze większe dla kobiet i dziewcząt, których życie ogranicza się w dużej mierze do czterech ścian ich domu. 

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Afganistanu.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie badawczym

Ze względów bezpieczeństwa nie możemy podać szczegółowych danych na temat incydentów z użyciem przemocy.

Życie prywatne

Życie w społeczeństwie o ciasno splecionej tkance oznacza wysoki poziom kontroli społecznej i brak prywatności. Talibowie zintensyfikowali losowe kontrole telefonów komórkowych w całym kraju, których celem jest wyszukiwanie treści religijnych. Wierzący uciekają się do ekstremalnych rozwiązań, tzn. rezygnują z komunikacji cyfrowej, używają szyfrów oraz często zmieniają miejsce zamieszkania. 

Życie rodzinne

Nawet podejrzenie o odejście od islamu może prowadzić do katastrofalnych konsekwencji, natychmiastowego aresztowania, zniszczenia domu lub zabójstwa honorowego. Władze talibskie systematycznie unieważniają małżeństwa osób, które przeszły na chrześcijaństwo, i usuwają dzieci spod wpływu chrześcijan. Wszystkie dzieci bez wyjątku muszą uczestniczyć w lekcjach islamu. Nie ma możliwości przeprowadzenia chrztu w bezpieczny sposób. Rodzice uczą swoje dzieci, jak zachować pozory islamskie w życiu publicznym, a jednocześnie ostrożnie dzielą się z nimi swoją wiarą w domu. Pogrzeby chrześcijan odbywają się zgodnie z obrządkiem islamskim. Ostatnie dekrety talibów wyraźnie zabraniają praktyk pogrzebowych niezgodnych z tradycją islamską (USCIRF, marzec 2025 r.).

Życie w społeczeństwie

Chrześcijanie muszą skrupulatnie przestrzegać muzułmańskich zasad dotyczących wyglądu i ubioru i uczęszczać na modlitwy w meczecie. Mężczyźni zapuszczają odpowiednie brody, a kobiety zakrywają całe ciało. Najmniejsze odstępstwo od tych zasad grozi zwróceniem na siebie uwagi talibów. Zwiększona czujność społeczności oznacza, że sąsiedzi aktywnie zgłaszają władzom podejrzane zachowania, motywowani zarówno ideologicznym zaangażowaniem, jak i korzyściami finansowymi. Talibowie wprowadzili obowiązek zgłaszania przypadków nieprzestrzegania zasad religijnych przez sąsiadów. Chrześcijanie doświadczają dyskryminacji w zatrudnieniu, a osoby zajmujący stanowiska państwowe i pracujący w sektorze prywatnym są narażeni na zwiększone ryzyko wykrycia. Wielu wierzących pozostaje bez pracy lub pracuje w izolacji, aby uniknąć wykrycia.

Życie w państwie

Pod rządami talibów Afganistan funkcjonuje zgodnie z surowym prawem szariatu, które kryminalizuje odejście od islamu. Chrześcijanie nie mają żadnej ochrony prawnej. Wszystkie oficjalne dokumenty tożsamości klasyfikują obywateli domyślnie jako muzułmanów, bez żadnych wyjątków. Zaostrzono przepisy dotyczące przemieszczania się, a personel punktów kontrolnych otrzymał wyraźne instrukcje, aby sprawdzać, czy pasażerowie nie posiadają materiałów religijnych. Chrześcijanie, którzy unikają regularnych wizyt w meczecie, narażają się na donos wyznaczonych strażników sąsiedzkich. System prawny nie oferuje żadnej pomocy prześladowanym chrześcijanom, ponieważ odejście od islamu jest przestępstwem. 

Życie w Kościele

W Afganistanie nie ma widzialnego Kościoła. Wszystkie spotkania chrześcijan odbywają się w ścisłej tajemnicy, zazwyczaj pod pozorem rodzinnych posiłków lub spotkań towarzyskich. Grupy są bardzo małe – zazwyczaj liczą 3-5 osób – i często zmieniają miejsce spotkań. Nie można otwarcie posiadać, importować ani rozpowszechniać literatury chrześcijańskiej. Dostęp do Biblii odbywa się głównie poprzez zapamiętywanie lub starannie ukryte pliki cyfrowe. Istnieją media chrześcijańskie, które docierają do Afgańczyków zarówno w kraju, jak i poza nim, zapewniając im dostęp do nauk chrześcijańskich i dając poczucie wspólnoty.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Afganistan zobowiązał się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

Afganistan nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

Pogwałcenie międzynarodowych zobowiązań i praw:

1. chrześcijańscy konwertyci są zabijani za wiarę (Art. 6 ICCPR);

2. konwertytki są przymusowo wydawane za mąż i zmuszane do wyrzeczenia się swoich przekonań (Art. 23,3 ICCRP i Art. 16 CEDAW);

3. wszyscy Afgańczycy są uważani za muzułmanów, a prawo nie pozwala im na zmianę religii (Art. 18 ICCPR);

4. chrześcijanie nie mogą eksponować żadnych obrazów ani symboli religijnych (Art. 18 i 19 ICCPR);

5. dzieci konwertytów są zmuszane do przestrzegania zasad islamu i do uczestnictwa w lekcjach islamu (Art. 18 ICCRP i Art. 14 CRC).

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Afgańskie społeczności muzułmańskie Ahmadiyya i szyicka, a także mniejsze społeczności sikhijska, hinduska i bahaicka także doświadczają prześladowań. Według raportu USCIRF z 2025 r. członkowie tych mniejszości są narażeni na przemoc fizyczną i seksualną (zwłaszcza kobiety i dzieci), arbitralne zatrzymania, tortury, kary cielesne i inne. Talibowie i radykalna islamska organizacja terrorystyczna Państwo Islamskie Prowincji Chorasan szczególnie gorliwie atakują społeczności szyickie.

Powrót do spisu treści

11. Open Doors w Afganistanie

Ze względu na ryzyko, które grozi naszym partnerom oraz osobom, którym służą, nie możemy podać szczegółowych informacji o pracy Open Doors w Afganistanie.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe dossier kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.