Kuba

Powrót do spisu treści

Kluczowe ustalenia

Okres badawczy: od 1 października 2024 do 30 września 2025

Od 1959 r. Kubą rządzi Komunistyczna Partia Kuby, która dokłada starań, aby instytucje religijne funkcjonowały zgodnie z państwową ideologią. Rząd systematycznie tłumi sprzeciw, w tym głos Kościoła. Kiedy przywódcy kościelni lub działacze chrześcijańscy krytykują reżim, grozi im areszt, padają ofiarą kampanii oszczerstw, ogranicza im się możliwość podróżowania, skazywani są na więzienie lub inne formy nękania przez aparat państwowy (zazwyczaj poprzez tzw. akty potępienia, tj. publiczne akcje zastraszania działaczy opozycyjnych, które mogą obejmować także przemoc fizyczną).

Aby ograniczyć wpływy Kościoła, władze rutynowo odmawiają rejestracji nowych Kościołów, co zmusza wiele z nich do nielegalnej działalności i narażaj na ciągłe sankcje. Działalność Kościoła, zwłaszcza ta przynosząca korzyści lokalnym społecznościom, jest ściśle monitorowana i często uznawana za sprzeczną z interesami państwa. Grupom religijnym grożą surowe kary, w tym odmowa wydania pozwolenia, grzywny, konfiskata mienia, wyburzenia, zamykanie kościołów (w tym kościołów domowych) i działania prawne przeciwko przywódcom.

Powrót do spisu treści

Profil kraju w formacie PDF

Poniższy profil kraju stanowi przetłumaczoną część szczegółowych raportów przygotowanych przez World Watch Research, dział badawczy Open Doors. Profil kraju dostępny jest również do pobrania w formacie PDF. Szczegółowe raporty w oryginalnej wersji angielskiej (części "Informacje ogólne" oraz "Dynamika prześladowań") znajdują się na końcu strony.

SKRÓCONY PROFIL KRAJU W PDF

Powrót do spisu treści

1. Tło

Konstytucja Kuby z 2019 r. potwierdziła wiodącą rolę Partii Komunistycznej i uczyniła socjalizm nieodwracalnym. Miguel Díaz-Canel, jednogłośnie wybrany przez kierowane przez komunistów Zgromadzenie Narodowe w 2018 r., konsekwentnie realizuje politykę partii od czasu zastąpienia rodziny Castro (LBBC, 27 lipca 2021 r.). W kwietniu 2023 r. zapewnił sobie drugą pięcioletnią kadencję. Wraz z reformą konstytucyjną, aktualizacje kodeksu karnego, kodeksu rodzinnego i innych ustaw jeszcze bardziej skonsolidowały kontrolę partii we wszystkich obszarach zarządzania.

Rośnie opozycja, ponieważ polityka rządu spowodowała zapaść opieki zdrowotnej, inflację, niedobory w zaopatrzeniu w żywność, energię, a jej skutki odczuwa 89% populacji (OCDH, czerwiec 2024 r.). Nasiliły się protesty; odpowiedzią na demonstracje z lipca 2021 r. były silne represje, 1397 osób zostało zatrzymanych, w tym 15 małoletnich. Tylko w 2024 r. organizacje praw człowieka udokumentowały 3921 działań represyjnych, w tym 949 aresztów domowych, 818 arbitralnych zatrzymań oraz 786 przypadków nadużyć wobec więźniów politycznych (OCDH, 7 stycznia 2025).

W styczniu 2025 r. porozumienie zawarte za pośrednictwem Watykanu doprowadziło do uwolnienia 553 więźniów i propozycji usunięcia Kuby z amerykańskiej listy Państw Sponsorujących Terroryzm. Z inicjatywy tej szybko wycofała się kolejna administracja USA (Reuters, 20 stycznia 2025 r.).

Według statystyk WCD 2025 86,7% kubańskich chrześcijan to katolicy, ale inne wyznania są nadal widoczne, zwłaszcza Kościoły zielonoświątkowe. Partia Komunistyczna kontroluje działalność religijną za pośrednictwem Urzędu ds. Religii, który przyznaje przywileje grupom spełniającym wymogi, jednocześnie ograniczając niezależne Kościoły (OHCHR, 12 listopada 2020 r.). Sojusz Ewangeliczny, utworzony w 2019 r., jest represjonowany i nie uzyskał formalnego uznania przez państwo. Niezależne Kościoły mierzą się z ograniczeniami w kwestiach sprawowania kultu, inwigilacją, aresztowaniami i zakazem podróżowania. Mimo to członkowie wspólnot zielonoświątkowych i innych wyznań chrześcijańskich aktywnie biorą udział w społeczeństwie obywatelskim i protestach.

Kodeks karny z 2022 r. kryminalizuje wypowiedzi religijne sprzeciwiające się ideologii państwowej (Gaceta Oficial, 1 września 2022 r.). Co najmniej 996 przypadków naruszenia wolności religijnej odnotowano w 2024 r. (Evangelical Focus, 13 maja 2025 r.). Przywódcy religijni, którzy bronią praw człowieka lub modlą się za politycznych więźniów, narażeni są na grzywny, więzienie i nękanie. W 2024 r. wolność religijna obywateli była łamana poprzez groźby, aresztowania, przesłuchania, ataki, akty potępienia, inwigilację, znęcanie się nad więźniami politycznymi i kampanie oszczerstw przeciwko przywódcom religijnym.

Chociaż w 2025 r. zwolniono 533 więźniów, ich wyroki zostały utrzymane, a wielu z nich nadal jest pod obserwacją (Panampost, 15 stycznia 2025 r.).

Powrót do spisu treści

2. Sytuacja w poszczególnych regionach kraju

W okresie badawczym ŚIP 2026 zarejestrowano przypadki prześladowań chrześcijan w całym kraju, ale szczególnie w części wschodniej i w stolicy państwa Hawanie. 

Powrót do spisu treści

3. Kogo dotykają prześladowania?

Wspólnoty chrześcijan ekspatriantów

Kategoria ta nie została uwzględniona w punktacji i analizie ŚIP.

Tradycyjne społeczności chrześcijańskie

Do tej kategorii należą Kościół rzymskokatolicki, Kościół prawosławny i rosnąca grupa wspólnot protestanckich. Znajdują się pod dozorem państwa, a ich działalność jest ograniczana, jeśli dystrybuują materiały lub głoszą kazania sprzeczne z ideologią komunistyczną, wspierają demonstrantów lub angażują się w pomoc humanitarną. Niektóre z nich nie uzyskały oficjalnej rejestracji i traktowane są podobnie jak grupy niezarejestrowane.

Społeczności konwertytów

Konwertyci z santerii (synkretycznej religii afroamerykańskiej) oraz byli członkowie Partii Komunistycznej spotykają się z wykluczeniem społecznym i represjami, jeśli dołączą do Kościołów uważanych za przeciwników reżimu lub których liderzy uważani są za przeciwników rewolucji. Władze zastraszają obywateli, aby ograniczyć liczbę konwersji i rozwój Kościoła.

Nietradycyjne społeczności chrześcijan

Grupy zielonoświątkowe i ewangelikalne oraz wspólnoty baptystyczne mają duży problem z uzyskaniem rejestracji. Ich działalność jest pretekstem do nakładania kar pieniężnych, a ich członkom grozi postępowanie karne. Kościoły domowe są stale narażone na represje ze strony państwa.

Powrót do spisu treści

4. Główne źródła prześladowań i dyskryminacji

Reżim komunistyczny i postkomunistyczny połączony ze świecką nietolerancją

Kuba stała się krajem komunistycznym w wyniku rewolucji przeprowadzonej w latach 1953–1958. Nowa konstytucja wzmocniła kontrolę Komunistycznej Partii Kuby nad wszystkimi aspektami życia obywatelskiego. Instytucje religijne muszą podporządkować się ideologii komunistycznej, w przeciwnym razie grożą im represje w postaci aresztowań, inwigilacji i ograniczeń w podróżowaniu. Podczas debaty nad kodeksem rodzinnym w 2022 r. władze poddały kontroli Kościoły i organizacje wyznaniowe promujące biblijny model rodziny. Od momentu wejścia Kodeksu w życie narastają obawy związane z coraz większymi ograniczeniami wolności ekspresji religijnej, a chrześcijańscy rodzice doświadczają zastraszania, grzywien i gróźb prawnych, co potęguje lęk przed możliwą kryminalizacją sprzeciwu wobec ideologii państwowej. Urzędnicy mają coraz większy wpływ na głoszone kazania, w szczególności, jeśli nawołują do pokoju, sprawiedliwości oraz obrony praw człowieka w regionach takich jak Izrael, Palestyna, Nikaragua, Wenezuela i Ukraina. Przywódcom religijnym, którzy podważają oficjalną narrację, grożą sankcje w postaci mowy nienawiści, oszczerstw oraz ograniczenia administracyjne.

Paranoja dyktatorska

Paranoja dyktatorska łączy się z reżimem komunistycznym i postkomunistycznym. Kwestionowanie autorytetu Partii Komunistycznej, jedynego uznanego podmiotu politycznego, budzi wrogość. Chrześcijanie często muszą iść na kompromis, aby uzyskać dostęp do podstawowych usług. Korupcja, bezkarność i brak niezawisłości sądów wzmacniają absolutną kontrolę partii komunistycznej nad wszystkimi aspektami życia społecznego. Nie istnieje żaden niezależny organ, który zapewniałby poszanowanie praworządności, co sprawia, że chrześcijanie nie mają do swojej dyspozycji żadnych środków ochrony przed nadużyciami ze strony państwa. Kościoły mierzą się z rosnącymi ograniczeniami wolności religijnej i ciągłym zagrożeniem represjami – od rozszerzonego nadzoru po systematyczne nękanie – jeśli głoszone w nich kazania godzą w autorytet państwa. Taktyka ta odzwierciedla szerszą strategię, której celem jest zneutralizowanie niezależnych głosów, ograniczenie wpływu instytucji religijnych i uniemożliwienie ruchom religijnym stania się platformami sprzeciwu społecznego lub politycznego.

Powrót do spisu treści

5. Czym różnią się prześladowania mężczyzn i kobiet?

Kobiety

Chrześcijanki napotykają wrogie reakcje, kiedy wyrażają przekonania oparte na wartościach, szczególnie jeśli sprzeciwiają się aborcji. Aktywistki, które wypowiadają się przeciwko rządowi, są zazwyczaj zwalniane z pracy, zastraszane i inwigilowane. Policja nadal znęca się nad „Damami w bieli" (grupa założona przez krewnych więźniów politycznych) i stosuje wobec nich przemoc w drodze do i z kościoła. Według lokalnego eksperta, „kobiety z grupy „Damy w bieli” były przetrzymywane w godnych pożałowania warunkach, traciły pracę i grożono im, że nie zobaczą swoich dzieci”. 

Formy wywierania nacisku:

• uwięzienie przez władze;
• przemoc psychiczna.

Mężczyźni

Mężczyźni, a zwłaszcza przywódcy Kościołów, są narażeni na aresztowania lub prześladowania, ponieważ w związku z ich pozycją w Kościele to oni krytykują zachowania rządu, które są sprzeczne z wartościami chrześcijańskimi. Uwięzienie chrześcijańskich mężczyzn negatywnie wpływa na ich żony, dzieci i całe społeczności. Dzieci widziały, jak ich ojcowie byli bici i ograniczano im możliwość kontaktów. Chrześcijańscy mężczyźni narażeni są na dodatkowe prześladowania podczas odbywania obowiązkowej służby wojskowej.

Formy wywierania nacisku na mężczyzn:

• uprowadzenie;
• brak dostępu do chrześcijańskich materiałów, nauczania i obrzędów religijnych;
• wydziedziczenie lub odebranie majątku;
• nękanie ekonomiczne w miejscu pracy/biznesie/dostępie do zatrudnienia;
• zmuszenie do ucieczki z miasta/wsi;
• uwięzienie przez władze;
• pobór do wojska/milicji/służba wbrew sumieniu;
• ograniczenia w podróżowaniu;
• przemoc fizyczna;
• przemoc psychiczna;
• przemoc słowna.

Powrót do spisu treści

6. ŚIP: Perspektywa 5-letnia

Wykres: Wynik w zaokrągleniu.

Krótki opis zmiany wyniku i jej przyczyny

Ogólny wynik Kuby w ŚIP 2026 nie zmienił się i wynosi 73 pkt, a średnia presja utrzymała się na bardzo wysokim poziomie (12,8 pkt) pomimo niewielkich wzrostów w kategoriach życie w rodzinie i przemoc. W okresie badawczym ŚIP 2026 prześladowania były wymierzone w chrześcijan, którzy mają odmienne lub krytyczne poglądy na temat reżimu lub których poglądy nie są zgodne z interesami dyktatorskiego rządu, w szczególności w przywódców i członków Kościołów niezrzeszonych. Represje mają charakter systemowy, a stosowane metody są nieustannie modyfikowane zgodnie z inspirowaną komunizmem polityką władz, ukierunkowaną na zachowanie ścisłej kontroli nad społeczeństwem; w analizowanym okresie odnotowano m.in. wzrost liczby ataków na kościoły oraz przypadków presji wywieranej na chrześcijan, w tym przymusowych wyjazdów z kraju.

Powrót do spisu treści

7. Szczegółowe dane na temat przemocy i wywieranej presji

Poziomy przemocy i presji

Wykres: Wzorzec prześladowań dla Kuby.

Maksymalna liczba punktów dla każdej z sześciu kategorii wynosi 16,7 pkt. Łączna liczba punktów dla sześciu kategorii wynosi 100 pkt (6 x 16,7 = 100).

Powrót do spisu treści

8. Przemoc

Tabela obejmuje tylko kilka kategorii przemocy na tle wyznaniowym w okresie sprawozdawczym – szczegółowe wyniki znajdują się w sekcji przemoc w Pełnym Dossier Kraju. Ponieważ wiele incydentów nie jest zgłaszanych, poniższe liczby należy rozumieć jako wartości minimalne. Jeśli nie można było dokładnie określić liczy przypadków, podano symboliczną liczbę w zaokrągleniu (10, 100 lub 1000*). Dane rzeczywiste mogą być dużo wyższe. To samo dotyczy liczb 10 000*, 100 000* oraz 1 000 000*.

Przykładowe akty przemocy w opisywanym okresie sprawozdawczym

• 18 lutego 2025 - Służby bezpieczeństwa przesłuchiwały przywódców katolickich Dagoberto Valdésa i Yoandy Izquierdo na temat ich studiów doktoranckich (wpis na Facebooku, 18 lutego 2025 r.). Władze wystosowały wobec Valdésa ostrzeżenie dotyczące jego kontaktów oraz wywierały presję na Izquierdo z powodu jego działalności w Convivencia (katolickim ośrodku promującym badania i inicjatywy dotyczące kwestii społecznych, obywatelskich i etycznych na Kubie), co stanowiło element systematycznego nękania niezależnego centrum studiów.
• 29 listopada 2024 - Pastor wspólnoty w ramach Movimiento Apostólico otrzymał 72-godzinny nakaz eksmisji, mimo że był właścicielem nieruchomości. Urzędnicy stwierdzili, że nie miał on pozwolenia na wykorzystywanie tej przestrzeni do celów kultu. Ruch ten wielokrotnie informował o napotykanych ograniczeniach działalności uznawanej za nielegalną pomimo konstytucyjnych gwarancji wolności religijnej.
• 04 października 2024 - Dwóm pastorom odmówiono pozwolenia na publiczne zgromadzenie religijne. Jako podstawę odmowy urzędnicy podali brak formalnej rejestracji. Chociaż pastorzy byli gotowi spełnić odpowiednie wymagania, zauważyli, że rząd systematycznie odmawia niezależnym Kościołom prawnego uznania.

Życie prywatne

Wypowiedzi religijne w Internecie są ściśle monitorowane i cenzurowane. Zgodnie z dekretami 370 i 35 chrześcijanie publikujący treści dotyczące wiary lub krytykujący politykę rządu są nazywani „zdrajcami” i grożą im grzywny. Od czasu protestów w 2021 r. nasiliła się inwigilacja, co skłania chrześcijan do autocenzury. Kontrola państwa nad infrastrukturą i telekomunikacją umożliwia inwigilację i ogranicza dostęp do treści religijnych. Chrześcijanie uznawani za krytyków reżimu są przetrzymywani w aresztach domowych, nie mogą swobodnie podróżować, są zatrzymywani bez możliwości kontaktu z rodziną i prawnikiem. Zatrzymani nie mają dostępu do materiałów religijnych i zabrania im się modlitwy, co narusza ich prawa religijne.

Życie rodzinne

Kubańskie szkoły egzekwują komunistyczną indoktrynację, wymagając od uczniów skandowania haseł Che Guevary. Kodeksy karny i rodzinny z 2022 r. rozszerzają kontrolę państwa nad rodzicielstwem; szeroka definicja „przemocy psychicznej” w kodeksie rodzinnym potencjalnie kryminalizuje nauczanie religii w domu. Chrześcijańskie dzieci otrzymują etykietę „przeciwników rewolucji”, co wiążę się z nękaniem i izolacją w środowisku rówieśniczym. Rodziny odrzucające ideologię państwa są nękane i inwigilowane. Niektóre zmieniają miejsce zamieszkania, aby chronić dzieci przed indoktrynacją; chrześcijańskim więźniom odbiera się możliwość komunikowania z najbliższymi, co poważnie obciąża rodziny.

Życie w społeczeństwie

Informatorzy i komitety straży sąsiedzkiej (CDR) monitorują życie i codzienną aktywność chrześcijan. Osoby, które spotykają się na nieformalnych zgromadzeniach lub w niezarejestrowanych Kościołach, są inwigilowane i zastraszane. Członkowie niezarejestrowanych Kościołów spotykają się z dyskryminacją w zatrudnieniu i podczas przyznawania świadczeń. Operacje wywiadowcze obejmują inwigilację elektroniczną i infiltrację Kościołów, uzasadnianą „rewolucyjnymi wartościami” lub „wywrotowym wpływem”. Chrześcijańscy studenci mają ograniczony dostęp do edukacji. Członkom niezarejestrowanych społeczności grożą grzywny; ich niezapłacenie może skutkować wezwaniami na policję lub zakazem podróżowania.

Życie w państwie

Rządowe ramy prawne, w tym dekrety 370/35 i nowy kodeks karny/rodzinny, kryminalizują odstępstwa religijne. Inwigilacja jest wymierzona w przywódców religijnych i obrońców praw człowieka uznanych za „wywrotowców”. Chrześcijanom, którzy ujawniają nadużycia władz, grożą aresztowania, cenzura, zakazy podróżowania lub postawienie przed sądem. Podczas referendum w sprawie Kodeksu Rodzinnego przywódcy chrześcijańscy musieli zmierzyć się z kampaniami oszczerstw, które były karą za głoszenie biblijnych wartości. Kościoły działające bez rejestracji są dokładnie obserwowane. Te powiązane z zagranicą napotykają trudności i oskarżenia o „imperializm”. Sądownictwo służy interesom państwa, co skutkuje stronniczymi procesami, wymuszonymi zeznaniami i przedłużającymi się zatrzymaniami, bez możliwości odwołania się do instytucji międzynarodowych.

Życie w Kościele

Rejestracja Kościołów napotyka poważne ograniczenia; większość uznanych Kościołów uzyskała rejestrację przed rokiem 1959. Nowszym grupom odmawia się formalnego uznania, nazywa się je „nielegalnymi” i grożą im grzywny, zamknięcie lub konfiskata mienia. Nawet uznane Kościoły muszą ubiegać się o zgodę na działania wykraczające poza zwykłe gromadzenie się na nabożeństwa. Kościelne projekty społeczne narażone są na oskarżenia o „wywrotowość”. Od 2021 r. przywódcy religijni są coraz częściej atakowani jako prowokatorzy i podżegacze. Państwo zajmuje nieruchomości kościelne pod pretekstem „bezpieczeństwa narodowego”. Władze nie pozwalały na organizowanie procesji w Wielkim Tygodniu w związku z „obawami związanymi z protestami”. Władze monitorują kazania na temat sprawiedliwości oraz praw człowieka i ograniczają działalność charytatywną Kościołów, aby zapewnić sobie kontrolę nad pomocą społeczną.

Powrót do spisu treści

9. Naruszenie zobowiązań i praw międzynarodowych

Kuba zobowiązała się do przestrzegania i ochrony praw podstawowych w następujących traktatach międzynarodowych:

1. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR);
2. Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (ICESCR);
3. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT);
4. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW);
5. Konwencja o prawach dziecka (CRC).

*Kuba podpisała ICCPR, ale go nie ratyfikowała.

Kuba nie wypełnia swoich zobowiązań międzynarodowych poprzez łamanie/dopuszczenie do łamania następujących praw chrześcijan:

1. chrześcijanie są prześladowani w miejscu pracy i spotykają się z dyskryminacją na tle religijnym (Art. 26 ICCPR);
2. chrześcijanie są aresztowani za domaganie się swoich praw (Art. 9 i 19 ICCPR);
3. w przypadku aresztowania chrześcijanie są bici i poddawani presji, by wyrzekli się swojej wiary (Art. 18 i 10 ICCPR);
4. dzieci chrześcijańskie są poddawane ostracyzmowi w szkole i naciskom odejścia od religii (Art. 18 ICCPR; Art. 14 i 24 CRC). 

Powrót do spisu treści

10. Sytuacja innych mniejszości religijnych

Praktykujący santerię, w szczególności członkowie niezarejestrowanego Wolnego Stowarzyszenia Yoruba na Kubie, są częstym celem prześladowań ze strony rządu. Kilku przywódców otrzymało wieloletnie wyroki więzienia po pokojowych protestach. Chociaż Donaida Pérez Paseiro została zwolniona z więzienia w styczniu 2025 r., jest związana obowiązkom zatrudnienia jako warunkiem zwolnienia warunkowego pod groźbą ponownego uwięzienia (Marti Noticias, 5 marca 2025 r.).

Powrót do spisu treści

11. Open Doors na Kubie

Open Doors zapewnia ukierunkowaną pomoc w celu wzmocnienia Kościoła w obliczu prześladowań poprzez następujące działania:

• dostarczanie materiałów teologicznych;
• wsparcie modlitewne;
• szkolenia biblijne;
• pomoc finansową na zaspokojenie podstawowych potrzeb;
• wzmocnienie wiary w czasie prześladowań.

Powrót do spisu treści

12. Przypisy

• Niniejszy dokument został przygotowany w oparciu o bardziej szczegółowe Dossier Kraju opracowane corocznie przez World Watch Research (WWR), dział badawczy Open Doors International. Zezwala się na wykorzystywanie i bezpłatne rozpowszechnianie dokumentu pod warunkiem podania źródła, tj.: © 2026 Open Doors International.
• Wszystkie Dossier krajów – wraz z najnowszą aktualizacją metodologii ŚIP – są dostępne pod adresem: www.opendoors.org/en-US/research-reports/
• Okres badawczy dla ŚIP 2026: 1 października 2024 – 30 września 2025.